મુરજી ગડા

સત્યની શોધ ને સ્વીકાર – ભાગ – 7

ભાષાનો આત્મા અને આત્માની ભાષા

–મુરજી ગડા

માનવોની સૌથી અગત્યની પહેલી શોધ છે ભાષાની. એને થોડા ઉંડાણમાં તપાસીએ. આદી માનવ પોતાના વીચાર વ્યક્ત કરવા જુદા જુદા અવાજ કાઢતો હતો. વધુ વીવીધતાવાળા અવાજ કાઢવાના પ્રયત્ન સાથે એની સ્વરપેટી પણ વીકસતી ગઈ.

માત્ર અવાજોની વીવીધતા પુરતી નહોતી. વીચારો અને ઈચ્છાઓ વ્યક્ત કરવા એમણે શબ્દો બનાવ્યા. જરુરત પ્રમાણે શબ્દોના સમુહ બનાવી વાક્યો રચ્યાં. આ એક વ્યવસ્થીત બોલીની શરુઆત હતી.

માત્ર બોલીને વીચારો વ્યક્ત કરવાની ઘણી મર્યાદાઓ છે. બોલેલું સાંભળનાર બરાબર ન સમજે તો ગેરસમજ થઈ શકે છે. તેમ જ બોલેલું ક્ષણીક છે, નાશવંત છે. ગેરસમજ થઈ હોય ત્યારે કોણ સાચું એ નક્કી કરવું શક્ય નથી.

અગત્યના વ્યવહારો માટે લખવું જરુરી હતું એટલે પ્રગતીશીલ સમાજે લીપી બનાવી. આ માટે પહેલાં મુળાક્ષર બન્યા, પછી શબ્દો બન્યા અને વાક્યો રચાયાં. આ ભાષાની શરુઆત હતી. ભાષાને સમૃદ્ધ બનાવવા વ્યાકરણની રચના થઈ વગેરે વગેરે.

આજની જેમ કોઈ વૈજ્ઞાનીક ઉપકરણ એક ઠેકાણે શોધાયા પછી ઝડપથી પુરી દુનીયામાં ફેલાય છે તેમ બોલી કે ભાષાનો ફેલાવો નહોતો થયો. દરેક માનવ સમુદાયે સ્વતંત્ર રીતે પોતાની રીતે બોલી વીકસાવી હતી. એટલે જ દુનીયામાં હજારો બોલીઓ છે. આ સમાજોમાંથી બહુ થોડાએ પોતાની લીપી બનાવી જેની સંખ્યા પ્રમાણમાં ઘણી ઓછી છે. એમના આસપાસના સમાજોએ એમની લીપી અપનાવી જ્યારે લીપીના અભાવે ઘણી બોલીઓ ભાષા બની શકી નહીં. પોતાની આગવી લીપી શોધનાર માનવસમાજ વધુ પ્રગતીશીલ હતા.

આજે આપણે ઘણી પ્રગતી કરી છે. માનવસર્જીત ઉપકરણોથી ઘેરાયેલા છીએ; છતાં ભાષાઓ સમજવાની બાબતમાં આપણી મર્યાદા છે. જે ભાષા આપણે શીખ્યા નથી તે આપણા માટે કોયડો માત્ર છે. કાગળ પર દોરેલી આડીઅવળી લીટીઓ બધા જોઈ શકે છે; પણ આપણી પરીચીત સંજ્ઞાઓના લખાણનો જ અર્થ સમજાય છે. બાકીની બધી સંજ્ઞાઓનો કંઈક અર્થ થાય છે એ જાણવા છતાં તે સમજી શકતા નથી.

કાગળ એક પદાર્થ છે. એના પર લીટીઓ દોરનાર કે સંજ્ઞાઓ બનાવનાર શાહી પણ પદાર્થ છે. કાગળ અને અક્ષરોનાં માધ્યમ ભાષાનો એક ભાગ બને છે. ભાષાનો બીજો ભાગ છે લખાણનો મતલબ. જે પદાર્થ નથી કે ઉર્જા નથી. એને રંગ, રુપ, આકાર નથી. એ વીશીષ્ટ છે, અમુર્ત છે, એવું કંઈક છે જે લખાણને અર્થ આપે છે. એ માહીતી છે.

આ કાગળ–પેનનું દૃષ્ટાંત હતું. આજના વીકસીત યુગમાં માહીતી ઘણી રીતે ઉપલબ્ધ છે. આવા દરેક પ્રકારમાં પદાર્થરુપી માધ્યમ અને એનો મતલબ એવા બે ભાગ હોય છે. માધ્યમ વગર માહીતીનું અસ્તીત્વ શક્ય નથી. જો પદાર્થનો (માધ્યમનો) નાશ કરવામાં આવે તો એની સાથે માહીતીનો પણ નાશ થઈ જાય છે.

ભાષાનું માધ્યમ અને માહીતીનું ઉદ્ ગમસ્થાન માનવ મગજ છે. એ જ પ્રમાણે કળાઓ, વીચારધારાઓ, રોજબરોજનાં ઉપયોગી સાધનો વગેરે આપણી આસપાસ જે છે તે પણ માનવસર્જીત છે, એ બધાનું  ઉદ્ ગમસ્થાન પણ માનવ સમાજ  છે. આ સત્ય વીશે કોઈ વીવાદ ન હોઈ શકે.

માણસની જેમ જ પ્રકૃતી(કુદરત) પાસે પણ પોતાની ભાષા છે. ફરક માત્ર એટલો છે કે માનવોની જેમ સેંકડો–હજારો નહીં; પણ પ્રકૃતી પાસે માત્ર એક જ ભાષા છે જેને આપણે પ્રકૃતીના નીયમ કહીએ છીએ. કુદરતની આ ભાષાની જટીલતા જરુર પ્રમાણે બદલાય છે. એના બે મુખ્ય પ્રકાર છે : નીર્જીવોમાં અંકીત થયેલ માહીતી અને સજીવોમાં અંકીત થયેલ માહીતી. આપણી ભાષાની જેમ પ્રકૃતીની ભાષા પણ ધીરે ધીરે વીકસી છે. અન્ય સમાજોની ભાષા સમજવી આપણા માટે અઘરી છે તો પ્રકૃતીની ભાષા સમજવી એના કરતાં ઘણી અઘરી છે.

અમુક ચોક્કસ તાપમાને પાણી થીજીને બરફ બને છે અને બીજા ચોક્ક્સ તાપમાને વરાળ બને છે. પાણીના અણુઓમાં આ માહીતી અંકીત થયેલી છે, લખાયેલી છે. આ ઉપરાંત બીજી પણ કેટલીક માહીતી છે. એવી જ રીતે દરેક પદાર્થમાં ઘણી માહીતી સમાયેલી છે જેને આપણે પદાર્થના ગુણધર્મ  કહીએ છીએ.

દરેક પદાર્થ પરમાણુઓનો બનેલો છે અને બધા જ પરમાણુ માત્ર ત્રણ ઘટકોના બનેલા છે : પ્રોટોન, ન્યુટ્રોન અને ઈલેક્ટ્રોન. પરમાણુઓમાં એમની વધુ–ઓછી સંખ્યા પ્રમાણે જુદા જુદા પદાર્થો બનેલા છે. આપણા જીવનદાતા ઓક્સીજનના પરમાણુમાં પ્રોટોન–ઈલેક્ટ્રોનની આઠ જોડીઓ છે જ્યારે નીષ્ક્રીય ગણાતા નાઈટ્રોજનમાં એમની સાત જોડીઓ છે. એક જોડીના વધવા–ઘટવાથી પદાર્થ બદલાઈ જાય છે, એના ગુણધર્મ બદલાય છે, એનો ઉપયોગ બદલાય છે. પરમાણુ અને ઘટકો પદાર્થ છે જ્યારે એમની વધતી–ઘટતી સંખ્યા અને વીશીષ્ટ રચના એમાં રહેલ માહીતી છે.

સજીવોમાં અંકીત થયેલ માહીતી નીર્જીવો કરતાં ઘણી જટીલ છે. માતા–પીતાના માત્ર એક–એક કોષથી શરુ થયેલ માનવશરીર, વીકાસ પામતાં અબજો કોષોનું બને છે. એટલું જ નહીં; દરેક અવયવના કોષનું કાર્ય ભીન્ન હોય છે. કોષની નાભીમાં આપણું DNA હોય છે. DNAમાં રહેલ પરમાણુઓની ચોક્કસ પ્રકારની ગોઠવણ જે તે કોષને એના કાર્યની માહીતી પુરી પાડે છે. (જે રીતે ચોક્કસપણે ગોઠવાયેલ શબ્દોને લીધે વાક્યને એક સ્પષ્ટ અર્થ મળે છે એ જ રીતે.) આંખના કોષોને મળતી વીશીષ્ટ સુચનોને લીધે આપણે જોઈ શકીએ છીએ, જીભના કોષોને મળતાં વીશીષ્ટ સુચનોથી એ સ્વાદ પારખી શકે છે વગેરે. શરીરનો દરેક અવયવ આ રીતે કાર્ય કરે છે.

શરીર પદાર્થ છે, શરીરના કોષ પદાર્થ છે, કોષમાં આવેલ DNA પદાર્થ છે અને DNA રચતા પરમાણુ પણ પદાર્થ છે. આ બધા પદાર્થોમાં એમના પ્રકૃતીદત્ત ગુણધર્મ સચવાયેલા છે. DNAના પરમાણુઓની ચોક્કસ પ્રકારની રચનાને લીધે કોષમાં એક નવો ગુણ ઉમેરાય છે. એ પદાર્થ નથી, ઉર્જા નથી; પણ સુચના છે, માહીતી છે જે અમુર્ત છે.

આજે માઈક્રોસ્કોપની મદદથી કોષને જોઈ શકાય છે,  DNAના પરમાણુઓની ગોઠવણ બદલાતાં એમના કાર્યમાં થતા ફેરફાર જાણી શકાય છે. ભુતકાળના માનવોને જ્યારે આ બધી ખબર નહોતી ત્યારે સજીવોને નીર્જીવથી અલગ પાડતા તત્ત્વને ત્યારના વીચારકોએ નામ આપ્યું : ચેતના, આત્મા, પ્રાણ, જીવ વગેરે. પછી જેને જરુર પડી એણે એના મનઘડંત અર્થ કરી પોતાનો મતલબ સાધતા આવ્યા છે.

પદાર્થમાં રહેલ આ પ્રકારની વીશીષ્ટ માહીતી માટે પ્રાણ શબ્દ વાપરવો જ હોય તો ભાષાના અર્થને ભાષાનો પ્રાણ કહી શકાય, નીર્જીવોના ગુણધર્મને નીર્જીવોનો પ્રાણ કહી શકાય. એ રીતે આપણો પ્રાણ કે આત્મા, શરીરને જીવંત રાખવા માટેની જરુરી સુચનાઓ છે.

આત્મા જેવા સંવેદનશીલ વીષય પર પ્રચલીત માન્યતાથી ભીન્ન દૃષ્ટીકોણ રજુ કરવો હોય તો આટલી ઝીણવટભરી પ્રસ્તાવના કરવી જરુરી છે; છતાં કદાચ પુરતી ન પણ હોય ! જીવતા રહેવા માટેની જરુરી ક્રીયાઓ આપણી જાણ વગર આપોઆપ થાય છે અને મૃત્યુ સુધી ચાલતી રહે છે. આવી થોડી ક્રીયાઓ છે: દરેક અવયવને લોહી પહોંચાડવા માટે ધબકતું હૃદય, લોહીને શુદ્ધ કરતાં ફેફસાં અને કીડની વગેરે. આ બધા મર્મેન્દ્રીયો (Vital Organs) છે. એમને મળતી સુચનાઓ અટકી જાય એટલે આપણું મૃત્યુ થયું ગણાય છે. બીજા શબ્દોમાં એમ કહી શકાય કે મૃત્યુ એટલે DNA પરના લખાણનો નાશ થવો. તે સમયના વહેણ સાથે ભુંસાઈ જાય કે આકસ્મીક રીતે છેકાઈ જાય.

મૃત્યુ સમયે કોષ નીષ્ક્રીય થાય છે, નાશ પામતા નથી. DNAની માહીતી ભુંસાય છે, બીજે ક્યાંય પણ જતી નથી. એટલે કહ્યું છે તેમ માહીતીરુપી આત્માને હંમેશાં પદાર્થરુપી શરીરની જરુર પડે છે. શરીરથી સ્વતંત્ર આત્માનું અસ્તીત્વ શક્ય નથી.

આત્માનો અંશ માત્ર બે રીતે બીજી કોઈ વ્યક્તીને આપી શકાય છે. એક છે રક્તદાન કે અવયવોનાં દાન દ્વારા. બીજી રીત છે આપણાં સંતાનોને મળતો આપણો જૈવીક વારસો. આ બન્ને કીસ્સાઓમાં માહીતી સાથેનો જીવંત કોષ પોતે ટ્રાન્સફર થાય છે. માતા–પીતાના બે એવા કોષ છે જેમાં જીવનને જરુરી બધી માહીતી અંકીત થયેલી છે. તે સીવાય આત્મા સ્વતંત્ર રીતે બીજા કોઈ શરીરમાં પ્રવેશતો નથી કારણ કે દરેક સજીવમાં ગર્ભાવસ્થાથી જ આત્મા હોય છે. નહીં તો એની વૃદ્ધી ન થાય.

ચોરાશી લાખ યોનીમાંથી પસાર થતા આત્માની વાતો પણ એટલી જ પાયા વગરની થઈ જાય છે. નાનાં જીવજંતુઓના DNA આપણાથી એટલા જુદા હોય છે કે એમની સુચનાઓ વધુ વીકસીત જીવોને ઉપયોગી ન થઈ શકે. એમનો ‘આત્મા’ બધે ફરીને માનવ શરીરમાં આવવો અશક્ય છે. હા, એમની ઉત્ક્રાંતી થઈ કરોડો વરસ પછી માનવ અસ્તીત્વમાં આવ્યો છે, જે આત્માના ફરવા કરતાં સાવ અલગ બાબત છે.

દુનીયાની બહુમતી પ્રજા પુનર્જન્મમાં માનતી નથી. જેઓ માને છે એમની અમર આત્માની માન્યતા પુરાણી સમજ અને ત્યારે ઉપલબ્ધ માહીતી આધારીત હતી. આજે આપણે શરીરની રચના વીશે જેટલું ઝીણવટથી જાણીએ છીએ એના આધારે પ્રચલીત માન્યતાને ત્યજી વાસ્તવીક દૃષ્ટીએ (Pragmatically) વીચારવું જરુરી છે.

શરીરથી સ્વતંત્ર એવા અમર આત્માના અસ્તીત્વનો ગળે ઉતરે એવો આધાર કે એના અસ્તીત્વને નકારવાના સંગીન પુરાવા કોઈ પાસે નથી. એના પરોક્ષ પુરાવા અહીં આપ્યા છે જે એની તરફેણમાં અપાતા પુરાવાઓ કરતાં ઘણા વીશ્વસનીય છે. તરફેણમાં અપાતા પુરાવાઓની પોકળતાને પડકારતા લેખ અત્રે 4 માર્ચ 2011 અને 1 એપ્રીલ 2011ના રોજ પ્રસીદ્ધ  થઈ ચુક્યા છે. તે બન્ને લેખો માટે નીચે અનુક્રમે લીંકસ આપી છે: https://govindmaru.wordpress.com/2011/03/04/murji-gada/ અને https://govindmaru.wordpress.com/2011/04/01/murji-gada-2/ જરુરી જણાય તો પુર્વસંદર્ભ માટે જોઈ જવા વીનંતી.

આ વાતને બીજી રીતે સમજીએ. આજે અવકાશયાત્રીઓ પૃથ્વીને સમ્પુર્ણપણે જોઈ શકે છે. એની પ્રદક્ષીણા કરી પૃથ્વી ગોળ હોવાનું ઠોસ પ્રમાણ આપી શકે છે. ચારસો વરસ પહેલાં પૃથ્વી ગોળ હોવાની વાત જ્યારે વીજ્ઞાનીઓએ કરી ત્યારે અવકાશયાત્રા શક્ય નહોતી. એમણે પરોક્ષ પુરાવા દ્વારા પૃથ્વીનો ગોળ આકાર સાબીત કર્યો હતો જે હવે સર્વસ્વીકૃત છે. એવી જ રીતે અન્ય અવકાશી પદાર્થો, નીયમો અને ઘટનાઓ વીશે પણ પરોક્ષ પુરાવાઓ રજુ કરાય છે જે સમય જતાં સીદ્ધ થાય છે.

કેટલીક બાબતો એવી હોય છે જેમના નક્કર પુરાવા આપી શકાતા નથી. એમને લોજીક, રીઝનીંગ કે સાંયોગીક પુરાવાને આધારે (by circumstantial evidence) સાબીત કરાય છે. કાયદામાં આ એક ખુબ પ્રચલીત રીત છે. અમર આત્મા, પુનર્જન્મ, મોક્ષ વગેરે એવા વીષય છે જે પરોક્ષ રીતે પણ પુરવાર થયા નથી. માત્ર ધ્યાન ધરવાથી કોઈને બધું જ્ઞાન આવી ગયું કે આવી શકે એ એક પરીકલ્પના છે.

સત્યને કે બ્રહ્મને સમજવા અને પામવા જાતજાતના સાધકો થઈ ગયા છે અને થઈ રહ્યા છે. એમાંથી કેટલાક સંસારની જવાબદારીઓથી ભાગનાર પલાયનવાદીઓ છે, કેટલાક સાધકના નામે મળતા માનમરતબા અને લોકપ્રીયતાથી અંજાઈ સાધક બની બેઠેલા ઢોંગી છે; તો કેટલાક વળી ભોળાભાવે આ મૃગજળ પાછળ જીવનભર દોડી આભાસી સંતોષ મેળવે છે. વાસ્તવીકતા એ છે કે આ પ્રશ્નોનો સંતોષકારક ઉત્તર કોઈ પાસે નથી. એટલે સંસારમાં જન્મેલા આપણે, સંસારમાં રહી પ્રામાણીકપણે આપણી જવાબદારીઓ નભાવીએ. એ સાથે માનવસમાજ અને પ્રકૃતીના ભલા માટે આપણાથી થાય એટલું કરી છુટીએ એ વધુ અગત્યનું છે.

જેવી રીતે ભાષાનો અર્થ એનો આત્મા ગણાય, પદાર્થોના ગુણધર્મ એમનો આત્મા ગણાય એ જ રીતે આપણા શરીરને ટકી રહેવા મળતા જરુરી સંકેતોને આપણો આત્મા ગણી શકાય. પ્રચલીત માન્યતાઓને બાજુએ રાખી આ નવી શક્યતા પર વીચાર કરનાર સત્યની શોધનો ઉપાસક ગણાશે. વધુ નક્કર પુરાવા ન મળે ત્યાં સુધી એને સ્વીકારવું વધુ રૅશનલ હશે. યાદ રહે કે કેટલાંક સત્યની શોધ એક ગતીમાન લક્ષ (moving target) હોય છે. ઘણા પ્રયત્નો અને શક્યતાઓ તપાસ્યા પછી ત્યાં પહોંચાય છે.

 માનવસર્જીત ભાષા, કળાઓ, વીચારધારાઓ, ઉપકરણો વગેરે બધામાં માનવે ‘પ્રાણ’ પુર્યા છે. તો પછી પ્રકૃતીમાં ‘પ્રાણ’ (વીશીષ્ટ માહીતી) કોણે મુકી છે ? માણસ વીચારતો થયો ત્યારથી આ પ્રશ્ન ચર્ચાઈ રહ્યો પણ હજી અનુત્તર છે. આ સર્જનહાર, જો હોય તો, પ્રચલીત માન્યતા પ્રમાણેનો ઈશ્વર ન હોઈ શકે, બીજું જ કંઈક હોવું જોઈએ, એની વીસ્તૃત ચર્ચા અલગ લેખમાં કરવામાં આવશે.

–મુરજી ગડા

લેખક સમ્પર્ક: શ્રી. મુરજી ગડા, 1, શ્યામવાટીકા સોસાયટી, વાસણા રોડ, વડોદરા – 390 007 ફોન: (0265) 23 11 548 સેલફોન: 97267 99009 ઈ.મેઈલ: mggada@gmail.com

કચ્છી જૈન સમાજ, અમદાવાદનું મુખપત્ર ‘મંગલ મંદીર’ માસીકના 2012ના જુન માસના અંકમાં પ્રકાશીત થયેલો લેખકનો આ લેખ, લેખકશ્રીની પરવાનગીથી સાભાર…

 ‘રૅશનલ–વાચનયાત્રા’ માં મોડેથી જોડાયેલા વાચકમીત્રો, પોતાના સન્દર્ભ–સંગ્રહ સારુ કે પોતાના જીજ્ઞાસુ વાચકમીત્રોને મોકલવા ઈચ્છતા હોય તે માટે, મારા ‘અભીવ્યક્તી’ બ્લોગના હોમ–પેઈજ પર મથાળે, આગલા બધા જ લેખોની પીડીએફ વર્ષવાર ગોઠવીને મુકી છે. સૌ વાચક મીત્રોને ત્યાંથી જ જરુરી પીડીએફ ડાઉનલોડ કરવા વીનન્તી છે.

અક્ષરાંકન: ગોવીન્દ મારુ405, સરગમ સોસાયટી, કાશીબાગ, નવસારી કૃષી યુનીવર્સીટીના પહેલા ગેટ સામે,વીજલપોરપોસ્ટએરુ એ. સી. – 396 450 જીલ્લો: નવસારી. સેલફોન: 99740 62600 ઈ.મેઈલ:  govindmaru@yahoo.co.in

પ્રુફવાચન સૌજન્યઉત્તમ ગજ્જરuttamgajjar@gmail.com

પોસ્ટ કર્યા તારીખ 16/11/2012

()()()

Advertisements

40 thoughts on “સત્યની શોધ ને સ્વીકાર – ભાગ – 7”

  1. વાહ બહુ સરસ આર્ટીકલ નવા વર્ષે વાંચવા મળ્યો.આભાર ત્થા નૂતન વર્ષાભિનંદન.

    Like

    1. વીક્રમ સંવત ૨૦૬૯માં આવો આપણે પરસ્પર સ્નેહના સમ્બન્ધો વીકસાવી, પ્રેમ અને આનંદ વહેંચીએ… ‘અભીવ્યક્તી’ ના સર્વ વાચકમીત્રોને નુતન વર્ષાભીનંદન… દીલી શુભેચ્છાઓ..

      Like

  2. શ્રી મૂરજીભાઈનો લેખ એટલો સરળ અને તાર્કિક છે કે સીધો જ અંદર ઊતરી જાય છે. મારો ખ્યાલ છે કે આજથી અઢી-ત્રણ હજાર વર્ષ પહેલાં વિકસેલું આપણું વૈજ્ઞાનિક દર્શન – વૈશેષિક દર્શન – પણ કહે છે કે શરીર વિના આત્માનું અસ્તિત્વ શક્ય નથી. પરંતુ આ વૈજ્ઞાનિક પરંપરાનો વિકાસ ન થઈ શક્યો.

    Like

  3. મુરજી ભાઈ ગડાના આત્માની ભાષાએ ટુંકમાં ઘણું કહી દીધું છે.

    ચારસો વરસ તો શું ૨૦૦ વરસ પહેલાં પૃથ્વી ગોળ દડા જેવી છે, ગોળ ફરે છે અને સુર્યની આસપાસ ચક્કર લગાવે છે એ સ્વીકારવા ડંભી લોકો તૈયાર ન હતા.

    આવા ડંભી લોકો હજી પણ ભારતમાં વસે છે.

    એ હીસાબે આત્મા, પરમાત્મા, અધ્યાત્મા, કર્મ, પુર્વ જનમ, પુન: જનમ, વગેરેના ડંભમાંથી છુટવું થોડુંક અઘરું છે.

    આ ડંભથી છુટવા વધુને વધુ બાળકો અંગ્રેજી માધ્યમમાં શીક્ષણ લેશે એટલે રુષી મુનીઓએ ચલાવેલ પોલ આપો આપ ખુલી થઈ જશે.

    ગુજરાતી માધ્યમના અભ્યાસક્રમમાંથી નરસીંહ મહેતા અને મીરાબાઈની કવીતા કે ભજનો તો આમેય નીકળી ગયા છે.

    Like

  4. Friends,
    Wish you all a very happy and healthy Hindu New Year..2069.
    This is a very interesting and eye and brain opner article. The article starts with the subject of “THE BIRTH OF A LANGUAGE.”
    “Bhashano Aatma” ” The soul of the language.”
    Some more informations…..
    The first language of the living…premitives and also of the dumbs…was “Non verbal communication….now popularly known as “KINESICS.”
    Body language Hand Gestures:
    When you communicate, your brain automatically involves your hands to convey thoughts and EMOTIONS, without you even knowing it. In the way, your hands’ body language can reveal what you don’t say with your words.
    e.g.
    1. Touch: How you touch another person reveals how you feel towards them. When you make full contact with your palm, this communicates warmth, familiarity and fondness. Touching with only your fingertips means less fondness, may be some discomfort.
    2. Palm up: Open palm usually have a positive effect on people. Its effective in making amends or closing sale.
    3. Palm Down: This means confidence and shows that you know what you are talking about – but it also conveys rigidity.
    Like wise….
    4. Hands in the back. 5. Cleanched fists. 6. Hands on heart. 7. Chopping movements. 8. Finger pointing. 9. Rubbing hand together. etc……
    And these EMOTIONS….slowly and steadily got converted into vocal sounds…and sound and gestures together and then into words…and words were used to convey the body and mind operations by creating sentences. Grammer…came into operation to express past, present and future….and….it went on and on….
    Basically what Shri Gada saheb wanted us to know is…What is the soul of the language…and on the similar concept what is the ultimate atom of a living which makes it live… Electrones,Nutrones and Protons… DNA….Science has given all possible solutions to believe that there is no “CHORIYASHI LAKH YONIES……( Is it possible for a human according to his/her dids in the present life, be a Donkey or Fish or a Bacteria or a carnivorous plant, in his/her next birth,- YONI ?)
    Even in case of transplanting of an organ like heart and lung…Doctors first match the DNA of both doner and recipient. This the proof of’SCIENCE’ and its validity.
    Let us accept the prven scientific facts and live our life. Let us keep our eyes,ears and mind open to the advance knowledge. LET THE OLD KNOWLEDGE WITH ITS LIMITATIONS BE THE PART OF HUMAN HISTORY. OUR WORLD HAS PROGRESSED UPTO THIS PRESENT TIME ON THE BASIS OF OLD KNOWLEDGE WHICH AS TIME PASSED WITH NEW RESEARCH HAS BEEN ADVANCED AND HUMAN LIFE’s SECRETS ARE REVEALED….THE PROCESS IS CONTINUED and WILL REMAIN PROGRESSIVE….LIVE WITH THE KNOWLEDGE WITH PROOF.
    Science has answered our question of Why we are walking on the surface of the earth ?…Why a human is floating in the environment on the Moon? Science has prved it by explaining all the different factors working behind those two activities. Science has proved all the laws of the nature for the different activities, we are doing and experiencing on this earth.
    Slowly and steadily many educated Christians ( experienced during the last American election, have moved away from their religion. Also Hindus and…..)
    This discussion can further be continued…..
    Thanks.
    Amrut(Suman)Hazari.

    Like

    1. Dear Shri Hazari saheb,

      I read what you said above but could not make out what you were really trying to say. Do you mean everything said in Gita is true to the letter and the spirit? If I choose to define God as Laws of nature, and then thru’ respecting those laws, I kind of respect the God. Isn’t that good enough? He will then be fair to me, thru’ the laws of nature. At the same time, I do not expect Him to be partial to me either. In other words, if I choose to jump in front of a running train or jump off from a rooftop of a tall building, I do not expect him to save me. I pay heavily for my stupidity. According to the traditional interpretation of your quote from Gita, a devotee would expect his God to save him from his some other stupid acts.

      Gita is told by Krishna to Arjun in the battlefield. There is one view that those are really Ved Vyas’s thoughts. I will not go in the detail of that topic here.

      Like

  5. માનવસર્જીત ભાષા, કળાઓ, વીચારધારાઓ, ઉપકરણો વગેરે બધામાં માનવે ‘પ્રાણ’ પુર્યા છે. તો પછી પ્રકૃતીમાં ‘પ્રાણ’ (વીશીષ્ટ માહીતી) કોણે મુકી છે ? માણસ વીચારતો થયો ત્યારથી આ પ્રશ્ન ચર્ચાઈ રહ્યો પણ હજી અનુત્તર છે. આ સર્જનહાર, જો હોય તો, પ્રચલીત માન્યતા પ્રમાણેનો ઈશ્વર ન હોઈ શકે, બીજું જ કંઈક હોવું જોઈએ, એની વીસ્તૃત ચર્ચા અલગ લેખમાં કરવામાં આવશે.
    The Post is read.
    The Post ended with the above in Gujarati.
    Murjibhai has nicely rationalised his view.
    But….the end of the Post makes me wonder.
    “Prakuti” the Nature.
    Soul within the Humanity.
    But then the Ratinalisation of MOST LIKELY NO “God or the Param Tatva pr the SUPREME Soul ”
    This is based on the ANDHSHADHDHA by the BELIEVERS of the PRAM TATVA.
    To this I TOTALLY DIAGREE.
    You have the RIGHT to CRITISIZE those who are on the WRONG Path of BHAKTI, but to raise the claim of the NON EXISTANCE is the wrong Path, just like the Bhaktipanthio telling that ALL RATIONALISTS are wrong.
    Therefore….
    I say that the TWO THOUGHTS can COEXIST.
    A Rationalist sees the NATURE…sees the HUMANITY & strive to UPLIFT the HUMANITY.
    A true BHAKTIPANTHI sees GOD or DIVINITY in the HUMANS & the NATURE and if he/she is on the JANKALYAN Path then he/she is also within the TRUE RATIONALIST GROUP.
    So why create the DISLIKES between the 2 Groups which are ESSENTIALLY SAME ?

    DR. CHANDRAVADAN MISTRY
    http://www.chandrapukar.wordpress.com
    Inviting ALL to Chandrapukar !

    Like

  6. Dear Murjibhai Gada, Govindbhai Maru, Uttambhai Gajjar and Rationalist Friends around the WORLD:

    Murjibhai’ present article explodes Beliefs with Scientific/Logical Reasoning. IF WE lIVE WITH “KNOWLEDGE with PROOF”, we can be called Rationalists. Religions are something else – A Collection of `Beliefs and Traditions’. Science has Nothing to do with this. This article has indirectly touched the `concept of Beliefs’.

    To deal with this kind of Philosophical Discussion needs a Clear Understanding of `Wheat from Husks’. Murjibhai’s effortsand Skills are Eye Opener for many of us. Please continue the Series to Enlighten us all in Rational Thinking. With regards.

    Fakirchand J. Dalal November 16, 2012

    9001 Good Luck Road,
    Lanham, MD 20706.

    301-577-5215

    Like

  7. સ્વાગત,

    આ લેખ અને અભિપ્રાયો વાંચ્યા ..

    લેખ નો છેલ્લો ફકરો વાંચ્યો .. અને “પ્રકૃતિ માં પ્રાણ પૂરનાર સર્જનહાર (એ જ નામે ઈશ્વર) ઈશ્વર ન હોઈ શકે, બીજું જ કંઈક હોવું જોઈએ”?? !! એ વાક્ય કાઠે છે … – પણ નામ માં શું બળ્યું છે ..?? !! ગમે તે નામ દઇદો .. આ કોયડો શ્રદ્ધા વગર ઉકેલાવવાનો નથી … માટે સબીતીના આધાર ના દંભ ને છોડવો પડશે …
    માટે ડો . ચંદ્રવદન નો પ્રતિભાવ બહુ ગમ્યો ..
    ગમે તેવા/તેટલા ચર્વાકી વિચાર-વાદી ઓ થયા .. તોયે .. તત્વ અને ચિંતન ના આધારે રચાયેલા વેદો .. અને તેના થાકી સાંપડેલ પ્રકૃતિ ના સર્જનહાર/ઈશ્વર વિષે ના વિચારો જે, ભાગવત પુરણ માં સંક્ષિપ્ત માં વર્ણવ્યા છે .. અને તેના આધારે જીવન ઘડતરની જે વાતો સૂચવાઈ છે .. તે હજુ સુધી જીવિત અને અજેય રહી છે .. બીજી અનેક વિચાર ધારાઓ આવી અને ગઈ .. અનેક ભૌતિક વસ્તુઓઅસ્તિત્વમ આવી અને લોપ થઇ ગઈ .. છેલ્લા 20~25 વર્ષો માં કેટલીયે સુખ વૈભવ ની વસ્તુઓ, જે આપણે ચાહ થી ખરીદી લવ્યા હતા તે રોજીંદા વપરાશ માંથી નીકળી ગઇ.. મ્યુંઝીઅમ માં મુકાવવા લાયક બની ગઈ છે .. અને છતાં વેદો ની વાતો અજેય રહી છે ..તો તેને સ્વીકારી, જીવન વહેવાર ને અર્થપૂર્ણ બનાવવા કેમ ના પ્રેરાવવું?? !! ભૌતિકવાદ થી દુર ..મહાવીરે પણ નિજાનંદ માં જ સાર્થકતા માનીને નિર્વાણ સુધી તેને નિભાવી હતી .. યોગ્ય તે સ્વીકારવાને આહ્વાહન છે ..
    અસ્તુ
    શૈલેષ મહેતા /શિકાગો

    Like

    1. Dear mr. Maheta,

      I am glad to see you again on Abhivyakti.

      Little over a month ago, you sent me an e-mail explaining your understanding of God. I suggested that you put it on “Abivyakti” for everyone to see and comment on it if they like to. This is your excellent chance. If you do not do that, I will put it on your behalf, including exchanges of our view points.

      Like

  8. પ્રભુ કે સર્જનહાર શક્તિ વગર આ બધું કઈ રીતે બન્યું ? પણ અંધ શ્રન્ધાનો અતિરેક જેમ ખોટો છે તેમ રેશનાલીસ્ત નું જનુન પણ સાચું નથી.

    Like

  9. શ્રી મધુસૂદનભાઈ,
    મને લાગે છે કે લેખમાં વપરાયેલી ભાષા ઝનૂનની નથી, તર્કની છે.

    રૅશનાલિસ્ટો જ્યૉર્જ બુશ જેવા Creationist નથી, એટલે કોઈ સર્જનહાર હોય એમ નથી માનતા. જીવનના વિકાસને તેઓ પ્રાકૃતિક બળોનું સંયોજન માને છે. આશા રાખીએ કે હવે પછીના લેખમાં લેખક આ વાત સિદ્ધ કરશે.

    એ પણ કહેતા રહેવાનો અર્થ નથી કે કોઈ સર્જનહાર છે. એના માટે પણ માત્ર અનુમાનનો જ આધાર લેવાનો હોય તો વિજ્ઞાનનાં તથ્યોનો આધાર લેવાનું વધારે સારૂં છે. વળી, એ સર્જનહાર કેવો છે, એ સ્પષ્ટ કહેવાનો આપણાં શાસ્ત્રો પણ ઇન્કાર કરે છે.

    આમ છતાં આપણે સર્જનહારની કલ્પના કરીએ છીએ ત્યારે એને “હજાર હાથવાળો” માનીએ છીએ. આપને એને માણસ જેવો, પણ માણસ કરતાં અનેકગણો શક્તિશાળી માનીએ છીએ. એનું રૂપ માણસ સિવાયનું હોઈ શકે એમ આપણે કલ્પના પણ નથી કરતા!

    અહીં નિર્ગુણ બ્રહ્મની વાત નથી કરવા માગતો, કારણ કે ઈશ્વરની કલ્પના તો વેદાંતને પણ મંજૂર નથી.અને બ્રહ્મ સર્જનહાર નથી! એ શું છે તે કોઈ કહી શક્તું નથી.

    Like

  10. Dear Dr. Mistry & Madhusudanbhai,,

    I reproduce part of my earlier article as a response to your comment.

    એ હવામાં છે, પાણીમાં છે, સજીવ અને નીર્જીવ બધામાં છે. એ પૃથ્વીમાં છે, સુર્ય, ચન્દ્ર, ગ્રહો, તારાઓ બધામાં છે. એ અણુમાં છે અને અવકાશી શુન્યાવકાશમાં પણ છે. એ સર્વત્ર છે, સર્વવ્યાપી છે. એને રન્ગ, રુપ કે કોઈ આકાર નથી. એ બધા પ્રત્યે સમાનતા ધરાવે છે. એના પ્રતાપથી કોઈ બચી શકતું નથી. એની વીરુદ્ધ જવું ઘણું અઘરું છે. એ દેખાતું નથી છતાં હરપળ અનુભવાય છે. એ વીશ્વની શરુઆતથી છે અને અન્ત સુધી રહેવાનું છે. એના વગર કોઈનું પણ અસ્તીત્વ શક્ય નથી.

    ‘એ શું છે’ એવું પુછયા પહેલા જ તત્કાલ ઉત્તર મળે છે, ‘ઈશ્વર’ એ જવાબ સાચો હોય અને ન પણ હોય. એની વાત નથી.

    અત્યારે વાત થાય છે ગુરુત્વાકર્ષણની. આગળ લખ્યું છે એ બધું જ એને લાગુ પડે છે. એની સતત અને સર્વત્ર મોજુદગી હોવા છતાં કોઈને એની ખબર નહોતી. આશરે ત્રણસો વરસ પહેલાં આઈઝેક ન્યટન નામના એક વૈજ્ઞાનીકે એ શોધ્યું અને એના નીયમો પણ ધડી કાઢયા.

    ગુરુત્વાકર્ષણ એક કુદરતી બળ છે. અતીશય શક્તીશાળી અને થોડાં મુળભુત બળોમાનું તે એક છે. જો થોડી ક્ષણો માટે પણ તે જતું રહે તો તરત બધાનો નાશ થઈ જાય.

    ગુરુત્વાકર્ષણનું અને ઈશ્વરનું વર્ણન આટલું મળતું આવે છે. તો બન્નેમાં ફરક શું છે ?

    રૅશનાલીસ્ટના મતે બન્નેમાં કંઈ ફરક નથી. એમના મતે ગુરુત્વાકર્ષણ એ ઈશ્વરનું જ એક રુપ છે. આવાં બધાં કુદરતી બળો અને તત્વોનો સરવાળો એ જ એમના મતે ઈશ્વર છે, જો ઈશ્વરમાં માનવું જ હોય તો.

    પરમ્પરાગત ચુસ્ત આસ્તીકોને આમાં કદાચ ખોટું લાગે કારણ એમની ઈશ્વરની સમજ થોડી જુદી છે. એમને સમસ્ત માનવજાત અને જીવસૃષ્ટી પ્રત્યે તટસ્થ હોય એવો નહીં પણ એ ઈશ્વર જોઈએ છે જે એમના સમ્પ્રદાય પ્રત્યે પક્ષપાતી હોય. જેને પ્રસાદ, આભુષણો અને ક્રીયાકાન્ડથી ખુશ કરી શકાય. અને ખુશ થાય તો એમનું મનગમતું એની પાસેથી મેળવી શકાય. ‘લખ્યા લેખ ભગવાન પણ બદલી ન શકે’ એવું ચુસ્તપણે માનનારા પણ ભગવાન એમને માટે કુદરતના નીયમ બદલી આપશે એની અપેક્ષા રાખતા હોય છે.

    રૅશનાલીસ્ટ ઈશ્વરને આવા સગવડીયા સ્વરુપથી ખુબ ઉપર ઉઠાવી સમસ્ત બ્રહ્માન્ડના નીયામકના સ્થાને મુકે છે. એનો ઈશ્વર નીષ્પક્ષ અને તટસ્થ છે. એની પાસે શ્રાપ કે વરદાન નથી, ઈનામ કે સજા નથી. ફક્ત પોતાના નીયમો દ્વારા થતાં પરીણામ છે. આમ સમાજ એમને નાસ્તીક ગણે છે. કારણ કે તેઓ ચીલાચાલુ સમજ પ્રમાણે ઈશ્વરની વ્યાખ્યાને સ્વીકારતા નથી તેમજ ક્રીયાકાન્ડમાં માનતા નથી. પરીણામે રૅશનાલીઝમ એ અનીચ્છાએ પ્રચલીત ધાર્મીકતાનનો વીરોધ બની જાય છે.

    Like

  11. Continued…….

    અજ્ઞાત અને અર્દશ્ય ઈશ્વરને પ્રસન્ન કરી એની કૃપા મેળવવાને બદલે રૅશનાલીસ્ટ, જે નજર સામે દેખાય છે, જેના આધારે આપણું અસ્તીત્વ છે એ કુદરતી તત્વો અને બળોને સ્વીકારે છે. અને એમની સાથે સમન્વય સાધવાની કોશીશ કરે છે. આપણે જે ભૌતીક જગતમાં રહીએ છીએ એને સમજવું અને સ્વીકારવું એ ભૌતીકવાદ નહીં પણ વાસ્તવવાદ છે. એને સાચી રીતે જાણ્યા સમજ્યા વગર બીજી કાલ્પનીક દુનીયાની વાતો અને પ્રવૃત્તીઓમાં રહ્યા રહેવું એ પલાયાનવાદ છે. સાચા અર્થમાં ધર્મ એ સમાજશાસ્ત્ર અને ભક્તીથી વધુ કંઈ નથી.

    એક સાહજીક સવાલ થાય છે. આ બ્રહ્માંડનું સર્જન અને સંચાલન કરનાર કોઈક તો હશે જ. તો એ ઈશ્વર છે. એની સાથે બીજો સવાલ ઉઠે છે કે તો પછી ઈશ્વરનું સર્જન કોણે કર્યું ? જો ઈશ્વર સ્વયંભુ હોઈ શકે તો બ્રહ્માંડ સ્વયમ્ભુ કેમ ન હોઈ શકે ! એનું સંચાલન સ્વયમ્ભુ છે. આ પ્રશ્નના સમાધાનમાં એમ કહી શકાય કે ઈશ્વરે બ્રહ્માંડની રચના કરી એના તત્વો, શક્તીઓ અને નીયમોમાં પોતાની જાતને વીલીન કરી દીધી છે.

    Like

  12. ==

    બરોબર વાંચો…..પોતાની આગવી લીપી શોધનાર માનવસમાજ વધુ પ્રગતીશીલ હતા…

    ==

    ટુંકમાં એમ કહી શકાય કે જે વધુ જરુરી કે ઉપયોગી હતું એ ટકી રહ્યું અને નકામું હતું એને છોડી દેવામાં આવ્યું.

    સંસ્કૃતના ભારણથી એ તંત્ર મંત્ર સુધી જ સીમીત રહી ગઈ અને વીધી વીધાનોમાં અગડમ બગડમ રહી.

    યુનીકોડની વ્યવસ્થા ન થઈ હોત તો ગુજરાતીમાં ટાઈપ કરવું એટલે લોઢાના ચણા ચાવવા જેવી હાલત હતી.

    એ હીસાબે અંગ્રેજીએ પોતાનું વર્ચસ્વ બધી રીતે અને દરેક ક્ષેત્રમાં સ્થાપીત કરી રાખ્યું.

    Like

  13. Friends,
    This has referance to the explanation written by Shri M.Gada on Nov 17, 2012, addressed to Dr.Mistry and Madhusudanbhai.
    Ref: 5th paragraph:…..” Paramparagat chusta………………pan ae Ishwar joiye chhe je aemna sampradai pratye pakshpati hoi…………….thi khush kari shakai. Ane khush thai to aemnu mangamtu aeni paase mervi shakai……………aeni apexa rakhata hoi chhe.”

    My request: Please open ‘The Bhagavad Gita”. Go to the Adhiyai : 3. KARMAYOGA. and read Shloka No: 11.

    It reads like…” Devanbhavyatanen te deva bhavyantu va: I
    Parasparam bhavyanta: shreya: paramvapsyashtha II 11 II

    Literary Meaning: Yagna vade tame Devone santushtha karo ane pachhi te Devo tamne santushtha karase. Aam aek bijane santushtha karata tame param kalyanne paamasho.
    ” You please the God and inturn He will bless you with what your desire is. In this fashion if you perform…you will get “PARAM KALYAN.”

    Gita teaches what Indian politicians are doing today….
    You scratch my back and I will scratch yours………

    THIS IS THE UNIVERSAL TRUTH…..taught by Gita.

    Amrut Hazari.

    Like

    1. Dear Shri Hazari saheb,

      I read what you said above but could not make out what you were really trying to say. Do you mean everything said in Gita is true to the letter and the spirit? If I choose to define God as Laws of nature, and then thru’ respecting those laws, I kind of respect the God. Isn’t that good enough? He will then be fair to me, thru’ the laws of nature. At the same time, I do not expect Him to be partial to me either. In other words, if I choose to jump in front of a running train or jump off from a rooftop of a tall building, I do not expect him to save me. I pay heavily for my stupidity. According to the traditional interpretation of your quote from Gita, a devotee would expect his God to save him from his some other stupid acts.

      Gita is told by Krishna to Arjun in the battlefield. There is one view that those are really Ved Vyas’s thoughts. I will not go in the detail of that topic here.

      Like

    2. Chapter 3. Karma-yoga
      TEXT 11

      devan bhavayatanena
      te deva bhavayantu vah
      parasparam bhavayantah
      sreyah param avapsyatha

      SYNONYMS

      devan–demigods; bhavayata–having pleased; anena–by this sacrifice; te–those; devah–the demigods; bhavayantu–will please; vah–you; parasparam–mutual; bhavayantah–pleasing one another; sreyah–benediction; param–the supreme; avapsyatha–do you achieve.
      TRANSLATION

      The demigods, being pleased by sacrifices, will also please you; thus nourishing one another, there will reign general prosperity for all.
      PURPORT

      The demigods are empowered administrators of material affairs. The supply of air, light, water and all other benedictions for maintaining the body and soul of every living entity are entrusted to the demigods, who are innumerable assistants in different parts of the body of the Supreme Personality of Godhead. Their pleasures and displeasures are dependent on the performance of yajnas by the human being. Some of the yajnas are meant to satisfy particular demigods; but even in so doing, Lord Visnu is worshiped in all yajnas as the chief beneficiary. It is stated also in the Bhagavad-gita that Krsna Himself is the beneficiary of all kinds of yajnas: bhoktaram yajna-tapasam. Therefore, ultimate satisfaction of the yajna-pati is the chief purpose of all yajnas. When these yajnas are perfectly performed, naturally the demigods in charge of the different departments of supply are pleased, and there is no scarcity in the supply of natural products.
      Performance of yajnas has many side benefits, ultimately leading to liberation from the material bondage. By performance of yajnas, all activities become purified, as it is stated in the Vedas:

      ahara-suddhau sattva-suddhih sattva-suddhau
      dhruva smrtih smrti-lambhe sarvagranthinam vipramoksah

      As it will be explained in the following verse, by performance of yajna one’s eatables become sanctified, and by eating sanctified foodstuffs, one’s very existence becomes purified; by the purification of existence, finer tissues in the memory become sanctified, and when memory is sanctified, one can think of the path of liberation, and all these combined together lead to Krsna consciousness, the great necessity of present-day society.

      http://www.asitis.com/3/11.html

      Like

      1. Dear iastphonetic

        So, this is the explanation and justification given by Ved Vyas, a Brahmin himself, for the Yagnas and animal sacrifice in Yagna. We put him on a very high intellectual pedestal, no doubt about it. Then he put these words in Krishna’s mouth to make them sound like gospel truth.

        Something else happened in old times. Two people, Buddha and Mahavir, both put at very high intellectual and moral pedestal by their followers, highly criticized animal sacrifice of any kind and preached against it.

        Other parts of the world did not and still do not perform any Yagna. Yet they all had good and bad times in their history just like India had. No direct connection could be attached to Yagna and well being of the society.

        Without going in the details of these great beings’ teachings, Doesn’t this yagna mindset needs a second look in present day and age since we know so much more about how the laws of nature work? Air, light, water, etc. all follow their own laws.

        Like

      2. ઉપર iastphonetic (November 19, 2012 at 4:55 pm) અને શ્રી મૂરજીભાઈ (November 21, 2012 at 4:16 am) વચ્ચેની ચર્ચા રસપ્રદ છે. iastphoneticએ ‘ઇસ્કૉન’ દ્વારા કરાયેલું અર્થઘટન આપ્યું હોય એમ લાગે છે. સામાન્ય રીતે આવાં જ અર્થઘટનો બીજા વિદ્વાનો પાસેથી પણ મળશે, જેમાં શબ્દાળુતામાં બહુ ઉદારતા જોવા મળશે.

        પરંતુ અર્થઘટનોને વાસ્તવિક ઐતિહાસિક સ્થિતિ સાથે સરખાવવાં જોઈએ, જેથી સમજાય કે એ પ્રમાણેની સ્થિતિ ખરેખર હતી કે નહીં.

        દાખલા તરીકે,જે અર્થઘટનો કરાય છે તે વેદના આધારે કરાય છે પરંતુ વેદમાંથી નહીં. વેદ પછીના વિદ્વાનોએ વેદમાંથી અમુક અર્થ પોતપોતાના સ્થાપિત વિચારો પ્રમાણે તારવ્યા છે -શંકરાચાર્ય, રામાનુજ, ઇસ્કૉન, વિનોબા, તિલક, ગાંધીજી વગેરે સૌ કોઈ.

        આમ અર્થઘટનોમાં કશું જ નથી. સવાલ એ છે કે મૂળ આર્યો આવું બધું વિચારીને યજ્ઞો કરતા હતા? એ શક્ય જ નથી અને વેદમાં એવું કહ્યું પણ નથી. યજ્ઞો બહુ સીધા સાદા હેતુ માટે કરાતા. એમની માગણી રહેતી કે અમારી ગાયોનાં આંચળ દૂધથી ભરી દો, અમને અન્ન આપો, ધન આપો…વગેરે.

        સમય જતાં સમાજના વિકાસ સાથે વેદ અપૂરતા થઈ પડ્યા અને નવી ચિંતનધારાઓ વિકસી, જેને આપણે વેદાંત તરીકે ઓળખીએ છીએ. આપણે એવું શીખ્યા છીએ કે ઉપનિષદોને વેદ પછી મૂકવામા આવે છે એટલે એ ને વેદાંત કહે છે. ઐતિહાસિક દૃષ્ટિએ એવું નથી. એ ખરેખર તો વેદ પરંપરાનો અંત અને નવા ચિંતનનો ઉદય છે. આમ છતાં વેદને સંપૂર્ણ રિજેક્ટ ન કરતાં એને નવો અર્થ આપવાનો પ્રયાસ થયો.

        ઉપનિષદોએ યજ્ઞને પણ નવો અર્થ આપ્યો. ગીતા કહે છે કે “સહ યજ્ઞા પ્રજા સૃષ્ટ્વા” એટલે કે લોકો યજ્ઞ સાથે જ જન્મ્યા છે! અહીં યજ્ઞ કરવાની વાત નથી. આપણાં અનૈચ્છિક અને ઐચ્છિક કાર્યો પોતે જ યજ્ઞ છે! યજ્ઞક્રિયાને વાજબી ઠરાવનારા બધા ચિંતકોને આ અર્ધવાક્ય સમજાવતી વખતે ભારે વ્યાયામ કરવો પડે છે. આ શ્લોકાર્ધ વેદકથિત યજ્ઞને નકારી કાઢે છે.

        બધાં અર્થઘટનો અમુક હેતુસર કરવાં આવે છે અને યજ્ઞો પર પહેલાં વેદાંતે એના અર્થ બદલીને આક્રમણ કર્યું અને બીજી બાજુથી બુદ્ધ અને મહાવીરે ખુલ્લો વિરોધ કર્યો (નવું અર્થઘટન ન આરોપ્યું) તેથી પૂર્વમિમાંસાવાદી કર્મકાંડીઓ અને બ્રાહ્મણ વર્ગની સતા જોખમમાં મુકાઈ હતી એ ઐતિહાસિક તથ્ય છે. વેદાંતે વેદનો ખુલ્લો વિરોધ ન કર્યો અને વેદ પરંપરા સાથે સમાધાન કરી લીધું એટલે પુરોહિત વર્ગ ફરી બેઠો થયો અને એનાં ફળો આજે પણ આપણો દેશ ચાખે છે. આ વા્સ્તવિકતાને અવગણીને કરાતાં કોઈ પણ અર્થઘટન માત્ર વાણીવિલાસ છે.

        Like

  14. My single comment.
    Then some of you agree, some of you diagree.
    What is important is that “we all MUST NOT try to prove ourselves to the RIGHT only”….A Rationalist is TRUE Rationalist when he without ANY LEBLEL tries to do his ACTIONS based on his BELIEF & REJECTS other’s point of VIEW.
    Even the thought of GOD ( or some SUPER ENERGY) is rejected & requestioned by Where is the God ? after the acceptance of the UNIVERSE.
    The UNIVERSE as known today will be DIFFERENT with more knowledge (Gyan)….Just imagine not long ago we said that Earth was FLAT & not ROUND and just like a PLANET….Then we said with all the Planets & the SUN, it is our SOLAR SYSTEM…then there are so many SOLAR SYSTEMS..and that ONLY make our MILKY WAY (our Galaxy)..there are many Galaxies & then the HUMAN IMAGINATION is UNABLE to explain….or as the HUMANS try to explain there is the BIG BANG THEORY seems to be the answer to the RIDDLE of our UNIVERSE. But as we rejoiced this IDEA we are thinking of some “SUB-SUB ATOMIC Particles…and eventually the HUMANS may have to conclude that FROM NOTHING ALL was CREATED ( breaking the scientific LAW of MATTER can be changed from ONE to ANOTHER FORM & not CREATED..similarly for the ENERGY)
    It is here that HUMANS will admit that there MUST be SOME POWER ( call it GOD or anything) that is the BEGINNING to EVERYTHING.
    That is why Einstein had said “there is the Creator” who can not be comprehanded ( admitting the EXISTANCE of GOD)
    We, the HUMANS, can not claim to be PERFECT & that is why we have ALWAYS the DESIRES to know the UNKNOWNS..thus are the NEWER TRUTHS or the DISCOVERIES.
    But….
    I am not here to change anyone’s mind.
    Let us be a TRUE HUMANS.
    If you are True Humans, you will have the LOVE for the other Humans…and thus be on the Path of JANKALYAN…and with the love for other Creatures & all around you will be the NATURE LOVER too.
    One can be a RATIONALIST or a NON RATIONALIST or one can be GOD DEVOTEE or an ATHEIST ( one who denies the Existance of God), and ALL can be on the SAME PATH of LOVE & ASSISTANCE to those in need.
    If the IGNORANCE (Darkness) is removed, we ALL are with the TRUE GYAN or the SANATAN SATYA (as said ib Gita or all the Scriptures)
    DR. CHANDRAVADAN MISTRY
    http://www.chandrapukar.wordpress.com
    Avjo! Let us all be FRIENDS & tolerant to the OTHERS !

    Like

  15. REJECTS other’s point of VIEW……there was a mistake I meant to say that the TRUE RATIONALIST is one who do his ACTIONS as per his/her BELIEF and DO NOT REJECT or CRITISIZE other’s point of VIEW.
    AND….
    Of the LENGHTY COMMENT, the single message is LET US ALL MARCH FORWARD to make this World better than before….Let us all LIVE in the PRESENT & not dwell in the PAST or remain worried of the FUTURE.

    MY ADVICE ..Please READ this Comment & the PREVIOUS Comment as ONE !
    Dr. Chandravadan Mistry

    Like

    1. Dear Dr. Mistry,

      I think you got the whole concept wrong. Abhivyakti is a rationalist’s blog. The articles written by the people with rational inclination are posted here. Those are their views, beliefs, thoughts or whatever you like to call them. Nobody ever has said that anyone who reads us HAVE to agree with us. Actually we get lot of comments differeng with our views. On the other hand, traditionally religious people actually threatened people over the centuries by the consequences of life in Hell unless they believed and did exactly what they wanted them to believe and do. Not only that, in some cases, their life on the earth was made like hell .

      If man never questioned, he would not have found any answers. Even Arjun, if he did not question the merit of what he was about to do, he would not have got Gita. Should everybody have stopped thinking and questioning since then as some readers have implied here in past?

      Like

  16. As said before, Abhivyakti is a rationalist’s blog. Everyone is welcome to read it and express his/her views here if wants to. No one is forced or even expected to agree with everything or anything written here.

    Authors email address and phone number is posted at the end of each article. Sometimes we get nasty phone call or an e-mail. We accept that as the part and parcel of this activity we chose and suck it up. Sometimes they are not nasty but merely unnecessary. Here I like to share with the readers one such unnecessary email I got from occasional respondent Mr. Shailesh Mehta and the exchange of emails that followed.

    S.P. Mehta. (+1 312 608 9836) Skaype Name: mehtasp25
    Supports: Vyavstha Parivartan

    भगवान ही एक करता पुरुख हैं। वही स्वयं सारा कार्य करते हैं। हम सभी प्राणी, विश्वव्यापी भगवान के शरीर के अलग अलग अंग हैं एक हाथ गुर्ग्राम में और एक फ्लोरिडा में और एक वन्कूवर में और एक कलिफोर्निया में और एक लखनऊ में. जब उन्हें इन अपने ही भिन्न भिन्न हाथों को जोड़ कर कुछ काम करना होता है या मिलाने की जरूरत होती है, तब उन प्राणियों जो भगवान के अंग हैं, में उसी अनुसार और ठीक ठीक समय पर विचार आते हैं और लोग उसी की इच्छा के अनुसार क्रिया करते हैं। यही संसार में सुदूर स्थित प्राणियों के मिलन का कारण है.

    मैंने यह जान लिया है कि विचार या प्राण सभी प्राणियों में एक ही है और इसका नियंत्रण सामूहिक है। और यदि किसी प्राणी को कोई कष्ट है तो इसका प्रभाव सारे विश्व अर्थात भगवान पर पड़ता है जैसे किसी अंग में दर्द होने से पूरा शरीर अस्वस्थ हो जाता है, और उसकी पीड़ा दूर करने का यत्न अपने आप सभी अंग या प्राणी मिल कर करते हैं।

    इसकी परिभाषा को हम विज्ञान कहते हैं जो इस आत्म ज्ञान का तार्किक रूप है।
    कृष्ण गोपाल मिश्र

    Evan when we try & understand, how our body system/functions?? irrespective of what individual cells like, it collectively functions to protect the body…. each one of us are cells of the “Virat – Body” …..In which status, irrespective of what is our wish, we have to perform our Dharma/Duty as a cell in body functions..I had read such explanation in Reader’s Digest may be some 30 years ago..& it also said that under the name of Democracy, people are made to think differently & prevented to perform their Dharma/Duty, which, in their position/situation they are required to perform.

    This is also the message of Shreemad Bhagvad Geeta..where Shree Ved Vyas let Arjun know via narration of Shri Krishna to stop thinking & perform his Dharma/Duty.. The result was Victory of Dharma.

    Thus duty of each one of us is not a choice but a must to perform in our position, irrespective of who does what .. & perhaps that is Dharma… I believe so !!.. Do you??

    SP</

    Like

  17. Continued….

    MY reply to Mr. Mehta was;

    2012/10/6 mggada

    Dear Mr. Mehta,

    If you believe in this , please state this on Abhivyakti at the proper place and the relevant article. We can debate this there for everyone to read and join in if they like to.

    Please do not send me personal mail like this. My inbox is getting indigestion. 🙂

    Regards,
    MG.

    I will wait for a day to paste his reply to my email.

    Like

    1. Continued———

      From: Shailesh Mehta
      Date: Sat, Oct 6, 2012 at 9:45 PM
      Subject: Re: इसकी परिभाषा को हम विज्ञान कहते हैं
      To: mggada

      Greetings,
      Thanks for your e-mail.

      I feel, my purpose is served… when it cause indigestion to your In Box or thought process…

      Not posted on “Abhivykti” to save you from humiliation… + encourage to think out of Box of “Charvaak Vaad”

      As I have understood, you are an engineer, have stayed in USA for long time & now enjoying retired life in Vadodra..

      An engineer by academics, Mine is almost the similar story..That i had stayed for long time in Dubai, have traveled thru northern hemispher extensively, am now in USA, retired & shall be back to Amdavaad shortly…
      Irrespective of what views, I respect all souls including yours, won’t write to any one”Don’t send me e-mail”/won’t bother any one for indigestion to my In Box or thought process… But that is me..

      Par your wish, you are not on my e-mailing list (removed long Back when you requested first time)

      શું તેમે જૈન સાધક છો ??.. માઠું ના લગાડતા /માફ કરજો..મારા અંતિમ વંદન સ્વીકાર શો …
      અસ્તુ,

      Regards,

      S.P. Mehta. (+1 312 608 9836) Skaype Name: mehtasp25
      Supports: Vyavstha Parivartan

      Now Gada says;

      I did not respond to Mr. Shailesh Mehta’s email at the time. It would have been pointless. I believe this is the right time and place to respond to him. It is also necessary to clarify that I have never met Mr. Mehta nor we had any other kind of interaction. My only interaction with him is thru this blog.

      First he sends me unsolicited email, to which I request him not to do so. He then responds with above mail. I detect a subtle arrogance and sarcasm in his response.

      Since he has not appeared on the blog again after his initial appearance, my question is to those who think we rationalists are pushy, stubborn, and fierce. I agree that we are persistent in our cause, otherwise it serves no purpose.

      Please read as many as past articles and responses to see who is fierce.

      Like

  18. Mr Gada,
    Your lenghty response noted.
    This Blog is the Blog of the Rationalists !
    You seem to misinterprete me.
    I only defined the True Rationalist….then went on to say futher that LET US ALL respect each other & NOT continuously persue “one point of view” Yes…one can raise the questions….The question can be answered, but the repeated stressing of the point is often non productive.
    Happy New Year to All.
    Chandravadan

    Like

  19. Dear Shri Gada Saheb,
    What Shloka ( No. 11)I referred from Gita is in agreement with what you have written in the paragraph No.5. ( I am in agreement with what you have written – 100%.).(Paramparagat…. ….”..Ae Ishwar joiye chhe je aemna sampradaya pratye pakshpati hoi. Jene prashad, aabhushano ane kriyakandthi khush kari shakaya ane khush thai to emnu mangamtu aeni pase mervi shakaya…”) is correct.
    I do NOT want that ISHWAR, who can/ or/ is to be pleased to get my desired thing.
    .and..that is why… what that shloka says is NOT acceptable.
    I agree with the contents ,100% with what is writen in 5th paragraph..by you…..
    ” By performing prashad ,puja, kriyakand you please HIM and in turn you get what you desire “is NOT acceptable act……..

    Hope this gives clearity.

    Thanks.
    Amrut(Suman) Hazari.

    Like

  20. આત્મા અને કર્મ એ રુષી મુનીઓની રોજી રોટી છે અને એ વ્યવસાયને ચાલુ રાખવા નવા નવા ગતકડા અને રુપાળા નામો આપી વેપાર ચાલુ રાખે છે.

    માઉન્ટ એવરેસ્ટની ટોચ ઉપર શ્ર્વાસ લેતા હવા બહાર કાઢીએ તો એનું બરફ થઈ જાય એટલી ઠંડી હોય છે અને ઘણી વખત ૪૦ મીટર ચડતાં બે કલાકનો સમય લાગે.

    આ રુષી મુનીઓ કહેશે કે હીલેરી જ્યારે એવરેસ્ટ સર કરવા જતો હતો ત્યારે ઉપરથી રુષી મુનીઓ ઉગાડે પગે નીચે ઉતરતા હતા અને એવરેસ્ટ સર કરવાનો રસ્તો બતાવેલ.

    આવી ડીંગો બચપણમાં સાંભળવમાં મજા આવે પણ સમજણ પડતાં ડંભ ખબર પડી જાય.

    આ આત્મા અને કર્મ બાબતની ડીંગો વેદ, ઉપનીષદ, રામાયણ, મહાભારતમાં ઠેક ઠેકાણે દેખાઈ આવે છે.

    ઉપરની પોસ્ટમાં શ્રી મુરજી ભાઈ ગડાએ લખ્યું છે કે કેટલાક સાધકના નામે મળતા માનમરતબા અને લોકપ્રીયતાથી અંજાઈ સાધક બની બેઠેલા ઢોંગી છે.
    કેટલાક ભોળાભાવે આ મૃગજળ પાછળ જીવનભર દોડી આભાસી સંતોષ મેળવે છે.

    Like

  21. કેટલાક ભોળાભાવે આ મૃગજળ પાછળ જીવનભર દોડી આભાસી સંતોષ મેળવે છે…….. …….Do this Mrugjal keep people addiction free?

    The noise in the temples,stampede,feeding a whole family in a one dollar donation plus other activities indicate that people are rationalists and just seeking live entertainments.

    Like

  22. માનનીય મુરજીભાઇ
    તદ્દન સહેલાઈ થી સમજાય તેવા લેખ માટે ખૂબ ધન્વ્યવાદ,
    ઘણા લોકોના રિએક્શન જોઇને થોડું દુઃખ થાય છે પણ હવે આમ આવશે જ એવી અપેક્ષા રાખવી ઘટે। જો કોઈ વ્યક્તિ નિરપેક્ષ ભાવે જુવે તો તરત દેખાય તેમ છે કે આજના સાતમાં ધોરણમાં ભણતા વિદ્યાર્થીને પણ દુનિયા વિષે કોઈ પણ મોટા માં મોટા ઋષિ કરતા અનેકગણી ખબર છે। છતાં એ હજારો વર્ષ પહેલાના માણસોના મગજમાં ગાંજો (કે સોમરસ કે બીજું કઈ) પીને આવેલા તુક્કાઓને આપણાં લોકો હજુયે કંઈ મહાન જ્ઞાન ગણાવીને હાંકે રાખે છે। ચેતના (consiousness) એ ફક્ત મગજની પેદાઇશ છે તે વિજ્ઞાન દ્વારા સાબિત થઇ ચુકેલી વાત છે। તમે કોષોમાં સંઘરાયેલી જેનેટીક માહિતીને આત્મા ના કોન્સેપ્ટ સાથે સરખાવી છે તે વ્યાજબી જ છે, પણ મોટા ભાગના લોકો જેને માને છે તેવા આત્મા જેવી કોઈ વસ્તુ હોવાના કોઈ જ પુરાવા નથી (જુના લેખો પણ વાંચ્યા). હજારો વર્ષોથી ટકી રહ્યું છે માટે તે સાચું એ ભૂલભરેલ દલીલ માટે નો જવાબ પણ તમારા લેખમાંથી જ મળી રહે છે કે હજારો વર્ષ સુધી પૃથ્વી ગોળ છે તે કોઈ જ ઋષિઓને ખબર નહોતી। તો એમના મગજમાં આવેલા બીજા કોઈ તુક્કાઓ પણ સાચા હોવાની સંભાવના ઘણી ઓછી છે।
    A. Dave (દવે)

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s