Feeds:
Posts
Comments

Archive for the ‘નગીનદાસ સંઘવી’ Category

 –નગીનદાસ સંઘવી

દ્વારકાપીઠના શંકરાચાર્ય સ્વામી સ્વરુપાનન્દજીએ વાવાઝોડું જમાવ્યું છે. ‘ઉમાભારતી રામભક્ત નથી; પણ શીરડીના સાંઈનાં અનુયાયી છે તેથી અયોધ્યામાં રામમન્દીર બાંધવાની બાબતમાં ઉદાસીન છે.’ આટલું કહીને સ્વામીજી અટક્યા નથી, ‘સાંઈ ગઈ સદીના એક મુસ્લીમ ફકીર છે. તેમની પુજા કરવી, તેમના ફોટા અને મુર્તીઓનાં મન્દીર બાંધવાં અથવા હીન્દુ મન્દીરોમાં તેમની પ્રતીષ્ઠા કરવી તે મોટો અધર્મ છે. આ મુસ્લીમ ફકીરની પુજા મુસલમાનો કરતાં હીન્દુઓ ઘણી વધારે સંખ્યામાં કરે છે.’

શંકરાચાર્યનાં આ વીસ્ફોટક વીધાનોએ ખળભળાટ મચાવ્યો છે. કરોડો સાંઈભક્તો ઉશ્કેરાયા છે, શંકરાચાર્ય સામે વીરોધ નોંધાવાયો, ધાર્મીક લાગણી દુખાવવાના આરોપસર તેમની સામે કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો અને તેમની ઠાઠડી બાળવામાં આવી. સામા પક્ષે સન્યાસીઓ તેમના પર તુટી પડ્યા છે અને જુના તથા નવા અખાડાના મહંતોએ શંકરાચાર્યના અપમાનનો બદલો લેવા માટે સાંઈભક્તો પર નાગાબાવાઓને છોડી મુકવાની ધમકી આપી છે. બીલકુલ દીગમ્બર અવસ્થા, મોટી મોટી જટાઓ ધરાવનાર નાગાબાવાઓ તલવાર–ભાલા રાખે છે અને અતીશય ખુનખાર લડાયકવૃત્તી માટે જાણીતા છે. નાગાબાવાઓ તોફાન મચાવે તો તેમને અંકુશમાં રાખવાનું સરકાર માટે અતીશય વીકટ કામ થઈ પડે. નાગાબાવાઓ ઝનુન માટે જાણીતા છે અને હીન્દુ સમાજમાં અતીશય માનાર્હ સ્થાન ધરાવે છે.

સાંઈબાબાના કેન્દ્રસમાન શીરડી સંસ્થાનના ટ્રસ્ટીઓ આ જોખમ જાણે છે અને તેથી તેમણે સમાધાનનો સુર કાઢ્યો છે. શીરડી સંસ્થાન–આવક અને ભક્તસંખ્યામાં ભારતમાં ત્રીજા નંબરનું મન્દીર છે. મુસલમાનો ઓછા પ્રમાણમાં આવે છે; પણ સવારની આરતી વખતે ચાદર ચડાવી જાય છે. સાંઈબાબાના અનુયાયીઓ ગણપતી મન્દીરમાં સાંઈબાબાનો ફોટો અને મુર્તી રાખે છે અને તેમના ભક્તો ત્યાં ભેટ ચડાવે છે. સાંઈના ભક્તોની સંખ્યા માત્ર ભારતમાં જ નહીં; પણ વીદેશમાં પણ વધી રહી છે. તેથી આ ચર્ચાબાજી બંધ થાય તેવી આશા તેમણે દર્શાવી છે.

આ કડવી અને જોખમી ચર્ચાબાજીમાં બન્ને પક્ષો પોતપોતાની રીતે સાચા છે અને આ ઝઘડો મુળ વગરનું ઝાડ છે. વેદમાં–પુરાણોમાં, હીન્દુઓના કોઈ ધર્મગ્રંથમાં સાંઈબાબાનું નામ નથી તેવી સ્વામી સ્વરુપાનન્દજીની રજુઆત તદ્દન સાચી છે; પણ આપણા દેશમાં દરેક સદીમાં નવા નવા દેવતાઓનું સર્જન થાય છે અને તેમનાં પુજાપાઠ પણ કરવામાં આવે છે. સાંઈબાબા અને તેમના નામધારી સત્ય સાંઈબાબા પણ પુજાય છે, થોડા દાયકાઓ અગાઉ સંતોષીમાતાનો ભક્તપ્રવાહ ચાલ્યો હતો. વૈષ્ણવ આચાર્યોના ફોટાઓની પુજા થાય છે. ‘દાદા’ તરીકે લોકપ્રીય બનેલા પાંડુરંગ શાસ્ત્રીજીના ફોટાઓ પુજાતા હતા. સ્વામી સહજાનન્દજીનાં ભવ્ય મન્દીરો બંધાયાં છે અને સ્વામી નારાયણ સ્વરુપે તેમની પુજા થાય છે. કન્યાકુમારીમાં મહાત્મા ગાંધીના મન્દીરમાં લોકો નાણાંની ભેટ ધરે છે. સોનીયા ગાંધીનું મન્દીર બન્ધાયાના હેવાલ અખબારમાં છપાયા છે અને લોકપ્રીય એક્ટરો પણ દેવસ્વરુપે પુજાવા લાગ્યા છે. તામીલનાડુમાં એમ. જી. રામચન્દ્રનના અનુયાયીઓનો ભક્તીભાવ આપણને છક્ક કરી મુકે તેવો છે. બ્રહ્માકુમારી સંસ્થાના સ્થાપક પણ શીવસ્વરુપે પુજાય છે અને શીવ અંગેની તેમની રજુઆત તદ્દન અનોખી હોય છે.

અવનવા દેવદેવતાઓની આ યાદી લાંબીલચક છે અને જેટલી લંબાવવી હોય તેટલી લંબાવી શકાય છે. આમાંથી એકપણ દેવનો ઉલ્લેખ વેદમાં કે પુરાણોમાં થયેલો નથી; પણ આ બધા સમાજસર્જીત દેવો છે અને આ પ્રક્રીયા ભારતમાં મોટા પ્રમાણમાં ચાલતી રહેવાની છે. આવું માત્ર ભારતમાં અથવા હીન્દુ ધર્મમાં જ થાય છે તેવું માની લેવાનું કારણ નથી. દરવેશો–ઓલીયાઓની પુજા મુસ્લીમો કરે છે અને તેમની ભવ્ય દરગાહો બાંધવામાં આવી છે. શીખ સમ્પ્રદાયમાં તમામ ગુરુઓ ખાસ કરીને ગુરુ ગોવીન્દ સીંહ અગણીત શીખોના આરાધ્ય દેવ છે. ભાવુક ખ્રીસ્તીઓ અનેક સંતોની ઉપાસના કરે છે. સંત ઝેવીયર કે સંત ફ્રાન્સીસનાં નામ વધારે જાણીતાં છે; પણ શ્રદ્ધાળુ ખ્રીસ્તીઓ આપણને વધારે નામ આપી શકે.

શંકરાચાર્યો વેદાંતી છે અને અદ્વૈતના ઉપાસકો છે. આદી શંકરાચાર્યે માત્ર ચાર જ પીઠની સ્થાપના કરેલી. આજે ભારતમાં શંકરાચાર્યોની સંખ્યા અડતાલીસે પહોંચી હોવાનું કહેવાય છે !

હીન્દુ ધર્મ સ્થીર કે જડ નથી. તેનાં ધર્મગ્રંથો, પુજાવીધીઓ, આરાધ્ય દેવો અગણીત છે અને તેથી હીન્દુ ધર્મની વ્યાખ્યા બાંધવાનું કામ હજુ સુધી કોઈ વીદ્વાન કરી શક્યો નથી. રામાયણ અને મહાભારત – ખાસ કરીને રામાયણ–સાહીત્ય ગ્રંથ હોવા છતાં શાસ્ત્રગ્રંથોનું સ્થાન પામ્યાં છે. વેદ સાહીત્યને હીન્દુ ધર્મનો આધારસ્તમ્ભ ગણવામાં આવે છે; પણ વેદના દેવો – ઈન્દ્ર, બૃહસ્પતી, વરુણ, અશ્વીનો કે મરુતોની પુજા આજે થતી નથી. તે જમાનાનાં પુજાવીધી–યજ્ઞો આજે ભાગ્યે જ કરવામાં આવે છે અને વેદની વીધી પ્રમાણેના યજ્ઞો કરવાનું આજના જમાનામાં શક્ય નથી.

શીરડીના સાંઈબાબા વેદ–પુરાણ પ્રણીત નથી તેવી સ્વામી સ્વરુપાનન્દજીની દલીલ તદ્દન સાચી છે; પણ દેવો–ઉપાસનાવીધીઓ અને ધર્મસીદ્ધાંતોની બાબતમાં સતત વહેતી ગંગાના પ્રવાહ જેવા હીન્દુ ધર્મવીચાર અને ધર્માચરણને કોઈ પાળમાં બાંધીને બંધીયાર તળાવ બનાવી દેવાનું યોગ્ય નથી. ગંગા વહેતી જ રહે છે તેના તળાવડાં ન બનાવી શકાય.

હીન્દુ ધર્મમાં જે ઉદારતા છે, આચારવીચારનું જેટલું સ્વાતંત્ર્ય છે, તે હીન્દુ ધર્મની અદ્ ભુત જીવનશક્તીનો સ્રોત છે. જીવલેણ આઘાતો, અકલ્પીત ઉથલપાથલો અને વટાળ પ્રવૃત્તીના ધોધમાર પ્રવાહો છતાં હીન્દુ ધર્મ અડગ અને અક્ષુણ્ણ ટકી રહ્યો છે, એટલું જ નહીં પણ તેની ઉદારતાનો ચેપ બીજા વધારે ચુસ્ત અને જડસુ ધર્મોને પણ લાગવા માંડ્યો છે. હીન્દુ ધર્મ વીચારની ઉદારતાનું અનુકરણ અન્ય ધર્મોમાં પણ થવા લાગ્યું છે.

સવાલ માત્ર સાંઈપુજાનો નથી; સાંઈબાબાની પુજામાં કશો અધર્મ નથી. મુસલમાન–સંતો, ફકીરો, દરવેશોની પુજામાં બધા ધર્મોના લોકો હોય છે. મુમ્બઈમાં મખ્દુમબાબાનો પંજો પોલીસ ખાતામાં વરીષ્ઠ અધીકારીઓએ ઉપાડવો પડે છે. આ અધીકારીઓ હીન્દુ હોય, મુસ્લીમ હોય, ખ્રીસ્તી હોય તેમાં કશો ફેર પડતો નથી. હીન્દુ દેવો હનુમાન, રામ કે કૃષ્ણની પુજા કરનાર મુસલમાનોની સંખ્યા ઓછી નથી. કબીર હીન્દુ છે કે મુસલમાન છે તે નક્કી કરવાનું કામ અઘરું છે. તેમ સાંઈબાબા મુસ્લીમ હોવા છતાં હીન્દુઓ તેમની પુજા કરે અને હીન્દુ મન્દીરોમાં તેમને સ્થાન આપવામાં આવે તેમાં સાંઈબાબા કરતાં પણ હીન્દુ ધર્મનો મહીમા વધે છે, તેના ગૌરવમાં ઉમેરો થાય છે. ‘વસુધૈવ કુટુમ્બકમ્’ આખી દુનીયા એક કુટુમ્બ છે અથવા ‘વીશ્વ ભવત્યેક નીડમ્’ – આખું વીશ્વ પંખીનો એક માળો બની જાય તેવા આદર્શની ઝંખના કરતા વેદગ્રંથોને સંકુચીત બનાવવા તે ગેરવાજબી ગણાય.

સ્વામી સ્વરુપાનન્દજી સામે વીરોધ પ્રદર્શનો થાય, તેમનાં પુતળાં બાળવામાં આવે તેવી અસહીષ્ણુતા સાંઈભક્તો માટે કલંકરુપ છે.

સ્વામીજીએ પોતાના વીચાર પ્રગટ કર્યા તે સાંભળી લેવા જોઈએ. માની લેવાનું, સ્વીકારી લેવાનું બન્ધનકર્તા નથી. ધાર્મીક લાગણી દુખાવવાની દલીલ તદ્દન વાહીયાત છે અને વીચારસ્વાતન્ત્ર્ય માટે જોખમી છે. નવા વીચારોથી અમારી લાગણી દુભાઈ છે તેવી યહુદીઓની ફરીયાદના કારણે ઈસુને વધસ્તમ્ભની સજા કરવામાં આવી અને મહમ્મદ પયગમ્બરને પથ્થરો મારવામાં આવ્યા.

આવું આપણે ત્યાં થતું નથી. યજ્ઞોની કડક ભાષામાં ટીકા કરનાર બુદ્ધ કે મહાવીરને કશી સજા કરવામાં આવી નથી. ઉલટું તેમનો ભગવાન તરીકે સ્વીકાર કરી લેવામાં આવ્યો છે. સહેજ ટીકાથી ધાર્મીક લાગણી દુખાય કે દુભાઈ જાય તે ધર્મભાવના અતીશય છીછરી હોવી જોઈએ. ધર્મ એ શ્રદ્ધા અને વીચારનો વીષય છે. ચર્ચા, વીવાદ, ટીકા, ટીપ્પણી તેની સમૃદ્ધી છે. વેદ–ઉપનીષદો અંગે ભાષ્ય લખનાર આચાર્યોએ અન્ય વીચારો અને વીશ્લેષણની ટીકા ઉગ્ર ભાષામાં કરી છે. તેનાથી કોઈની લાગણી દુભાયાની દલીલ કદી કરવામાં આવી નથી. લાગણી દુભાય તેણે પોતાની જાતને સંભાળી લેવી જોઈએ; પણ ટીકાકારોને ચુપ કરી દેવા, તેમને સજા કરવી કે કરાવવી તે ‘હીન્દુ ધર્મ વીચાર’નું અપમાન છે.

–નગીનદાસ સંઘવી

‘દીવ્ય ભાસ્કર’ દૈનીક, સુરતની તા. 9 જુલાઈ, 2014ની ‘કળશ’ પુર્તીમાં, વર્ષોથી પ્રગટ થતી એમની લોકપ્રીય કટાર ‘તડ ને ફડ’માંથી.. લેખકના અને ‘દીવ્ય ભાસ્કર’ના સૌજન્યથી સાભાર…

લેખક સંપર્ક: શ્રી. નગીનદાસ સંઘવીeMail: nagingujarat@gmail.com

નવી દૃષ્ટી, નવા વીચાર, નવું ચીન્તન ગમે છે ? તેના પરીચયમાં રહેવા નીયમીત આ રૅશનલ બ્લોગ https://govindmaru.wordpress.com/ વાંચતા રહો. દર શુક્રવારે નવો લેખ મુકાય છે. તમારી મહેનત ને સમય નકામાં નહીં જાય તેનું ધ્યાન રાખીશ… ..ગોવીન્દ મારુ..

 ♦ ‘રૅશનલવાચનયાત્રામાં મોડેથી જોડાયેલા વાચકમીત્રો, પોતાના સન્દર્ભ–સંગ્રહ સારુ કે પોતાના જીજ્ઞાસુ વાચકમીત્રોને મોકલવા ઈચ્છતા હોય તે માટે, મારા‘અભીવ્યક્તી’ બ્લોગના હોમ–પેઈજ પર મથાળે, આ લેખ સહીત આગલા બધા જ લેખોની પીડીએફ વર્ષવાર ગોઠવીને મુકી છે. સૌ વાચક મીત્રોને ત્યાંથી જ જરુરી પીડીએફ ડાઉનલોડ કરવા વીનન્તી છે.

અક્ષરાંકન: ગોવીન્દ મારુ, 405, સરગમ સોસાયટી, કાશીબાગ, કૃષી યુનીવર્સીટીના પહેલા દરવાજા સામે, વીજલપોર પોસ્ટ: એરુ એ. સી. – 396 450 જીલ્લો: નવસારી. સેલફોન: 9537 88 00 66 ઈ.મેઈલ:  govindmaru@yahoo.co.in

પ્રુફવાચન સૌજન્ય: ઉત્તમ ગજ્જર  uttamgajjar@gmail.com

પોસ્ટ કર્યા તારીખ:  08/08/2014

Read Full Post »

Sonsari Vat

રાવણની લંકા સોનાની અને કૃષ્ણની દ્વારકા પણ સોનાની. ભારતની આ પ્રાચીન પરમ્પરા આજે પણ અખંડ જળવાઈ રહી છે. રાજકાજમાં જળોની માફક ચોંટી પડેલાં રાવણ જેવા આગેવાનોનાં ઘરમાં સોનાના ઢગલા દેખાય છે અને દેવની પુજા સમા મન્દીરોમાં પણ સોનાના ભંડાર છલકાય છે. પણ આ પરમ્પરા હવે થોડી બદલાઈ ગઈ છે અને મન્દીરોમાં જે સોનાના ભંડારો છે તેનો તાગ પામવો કઠણ થઈ પડ્યું છે. જગન્નાથપુરીમાં એક મઠના મહન્તે 70 ટન જેટલી ચાંદી ચોરી જવાનો પ્રયાસ કર્યો તે માટે પોલીસે તેની અટકાયત કરવી પડી. અને થીરુઅનન્તથપુરમના પદ્મનાભ સ્વામી મન્દીરના ભંડારની તલાશી લેવાના સર્વોચ્ચ અદાલતના આદેશ અનુસાર ગણતરી કરવામાં આવી ત્યારે દાગીના અને રત્નોના ભંડારની કીમત વીસ અબજ રુપીયા સુધી પહોંચી અને મુખ્ય ભંડારનો દરવાજો ઉધાડવામાં આવે તો આખા દેશ પર ભયંકર આફત તુટી પડશે તેવી દૃઢ માન્યતાને કારણે આ દરવાજો તો હજુ ખોલવામાં આવ્યો જ નથી !

વરસોથી, દાયકાઓથી, સદીઓથી ભારતમાં અતીશ્રદ્ધાળુ ભક્તો પોતપોતાના આરાધ્ય દેવના મન્દીરમાં સોના–રુપાના દાગીનાઓ ચડાવતા રહે છે. શહેરી અને શ્રીમન્ત લોકો મોટી ભેટ ચડાવે છે. પણ તેમની સંખ્યા ઓછી છે. ગામડાની અતી ગરીબ ઘરની સ્ત્રીઓ પોતપોતાની માનતા પુરી કરવા માટે દેવ દ્વારે પોતાના હાર, બંગડી, એરીંગ અને ચુંક ચડાવતી આવી છે. આ ભંડાર કેટલો છે તે જાણવા માટે થોડા વરસ અગાઉ રીઝર્વ બૅન્કે ભારતનાં તમામ મોટાં મન્દીરોને પોતાના ભંડારોનો હીસાબ રજુ કરવાની નોટીસો કાઢી હતી. પણ શ્રદ્ધાળુઓ અને રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘના ઉગ્ર વીરોધને કારણે રીઝર્વ બૅન્કે પોતાની નોટીસો પાછી ખેંચી લેવી પડી.   આવા ભંડારોની વાત બાજુએ મુકીએ તો પણ; ભારતનાં નાનાં મોટાં તમામ મન્દીરોએ અઢળક કમાણી કરતી પ્રવૃત્ત્તી મોટા પાયા પર ઉપાડી છે. તેમાં ભક્તી કે પુજા કરતાં પણ કમાણીની ગણતરી વધારે હોય છે અને આ ગણતરી હમ્મેશાં સાચી ઠરે છે.

ભારતીય સમાજમાં મન્દીરો કમાણી કરાવી આપતો સર્વશ્રેષ્ઠ ધંધો છે, તેમાં સમ્પ્રદાયો કે સ્વામીઓએ કશું મુડી–રોકાણ કરવું પડતું નથી; કારણ કે મન્દીરો બાંધવાનું ભંડોળ બારોબાર (ફંડફાળા, ઉઘરાણાં, દાનથી) નીકળી જાય છે. મન્દીરો બંધાયા પછી જે મબલખ કમાણી થાય છે તેમાં મુડી–રોકાણ કરનારને કશો હીસ્સો મળતો નથી અને આવો હીસ્સો મેળવવાની કશી અપેક્ષા પણ રાખવામાં આવતી નથી.

મુડી કોઈની અને કમાણી પોતાની એવો ધંધો ધર્મપુરુષોને સારો ફાવી ગયો છે. ગમે તેટલી કમાણીનો કશો હીસાબ રખાતો નથી. તેના પર કશો કર કે વેરો ચુકવાતો નથી અને આવેલાં નાણાં ક્યાં જાય છે, કોણ વાપરે છે અને શી રીતે વપરાય છે તેની સીધીસાદી પુછપરછ પણ કદી કરવામાં આવતી નથી. ભારતનાં મોટાભાગનાં મન્દીર આજે અધર્મનાં મોટામાં મોટાં કેન્દ્રો બની ગયાં છે. વગર મહેનતે મેળવાયેલી અસ્ક્યામતો હમ્મેશાં અનેક પ્રકારનાં દુષણો જન્માવે છે. નશાકારી પદાર્થો, વ્યભીચાર અને ગુનાખોરીમાં આજે આપણા લગભગ તમામ સમ્પ્રદાયો ગળાડુબ છે. આસારામ (બાપુ ?) તો દયાપાત્ર છે; કારણ કે તે પકડાયો છે અને પોતાની કરણીનું ફળ ભોગવે છે. પણ વગર પકડાયેલા ધાર્મીક આગેવાનોની મોટી જમાત હજુ તાગડધીન્ના કરે છે.

આમાં ધર્મનો કે ધર્મશ્રદ્ધાનો કશો દોષ નથી. સમાજમાં ચોમેર વ્યાપેલી અન્ધશ્રદ્ધા અને ભગવાન જોડે લાભ મેળવવા માટે સોદાબાજી કરવાની વૃત્ત્તી આ પાપ માટે જવાબદાર છે. ભગવાન દીકરો આપે, પરીક્ષામાં પાસ કરાવે, ધંધા–પાણીમાં બરકત આપે તો ભેટ ચડાવવી તે ઈશ્વર જોડે કરવામાં આવેલી સોદાબાજી છે અને મોટા ભાગે ચડાવવામાં આવેલી ભેટ શ્રદ્ધાનું નહીં; પણ આવી સોદાબાજીનું પરીણામ છે. ઈશ્વરની કૃપા તો ચારીત્ર્યથી કે ત્યાગથી જ મળે છે તે હકીકતને ખુણે– ખાંચરે ધકેલી દેવામાં આવી છે.

કારણ ગમે તે હોય; પણ મન્દીરોમાં સદીઓથી નકામું પડી રહેલું આ દ્રવ્ય સમાજોપયોગી કાર્ય માટે વાપરવું તે આજના જમાનાની તાકીદ છે. આ નાણાં દેશના ગરીબોના પરસેવાની કમાણી છે અને તેમનાં કલ્યાણ માટે આ ભંડારો વપરાવા જોઈએ; પણ આ ભંડારો હાથવગા કરવા એ અશક્ય દેખાય છે. ઓછામાં ઓછું આ ભંડાર કેટલા છે અને કેવડા છે તેની જાણકારી એકઠી કરવી જોઈએ. જુના હોય કે નવા હોય; પણ દરેક મન્દીરે પોતાની વાર્ષીક આવકજાવકના અધીકૃત હીસાબો જનતાની જાણકારી માટે પ્રસીદ્ધ કરવાનું ફરજીયાત બનાવવું જોઈએ. આવા હીસાબ આપવાનો કે છાપવાનો ઈન્કાર કરનાર મન્દીરોને પાણી, વીજળી, સફાઈ જેવી મ્યુનીસીપલ સેવા આપવાનું બંધ કરવામાં આવે તો પુજારીઓ, પંડાઓ, અને મહંતોએ નમવું પડશે. આમાં દેવ કે શ્રદ્ધાને આંગળી પણ અડવાની નથી અને મન્દીરની આવકમાં કશી દખલગીરી નથી. માત્ર હીસાબ આપવાનો છે. જુના ભંડારોની વાત પછીથી કરી શકાય; પણ ચાલુ કમાણીની જાણકારી જનતાને મળવી જોઈએ. અદના નાગરીકે પોતાની આવક સરકારને દેખાડવી પડે છે; તો પછી દેવાધી દેવે પોતાની આવક છુપાવી પડે તેવું કોઈ કારણ નથી.

નગીનદાસ સંઘવી

ગુજરાતમીત્ર, દૈનીક, સુરતની તા. 22 ડીસેમ્બર, 2014ની રવીવારીય પુર્તીમાં, એમની સાપ્તાહીક કટારસોંસરી વાતમાંથી, લેખકના અને ‘ગુજરાતમીત્ર’ના સૌજન્યથી સાભાર…

લેખક સંપર્ક: શ્રી.નગીનદાસ સંઘવી, eMail : nagingujarat@gmail.com

નવી દૃષ્ટી, નવા વીચાર, નવું ચીન્તન ગમે છે ? તેના પરીચયમાં રહેવા નીયમીત આ રૅશનલ બ્લોગ https://govindmaru.wordpress.com/ વાંચતા રહો. દર શુક્રવારે નવો લેખ મુકાય છે. તમારી મહેનત ને સમય નકામાં નહીં જાય તેનું ધ્યાન રાખીશ… ..ગોવીન્દ મારુ..

 ♦ ‘રૅશનલવાચનયાત્રામાં મોડેથી જોડાયેલા વાચકમીત્રો, પોતાના સન્દર્ભ–સંગ્રહ સારુ કે પોતાના જીજ્ઞાસુ વાચકમીત્રોને મોકલવા ઈચ્છતા હોય તે માટે, મારા ‘અભીવ્યક્તી’ બ્લોગના હોમ–પેઈજ પર મથાળે, આ લેખ સહીત આગલા બધા જ લેખોની પીડીએફ વર્ષવાર ગોઠવીને મુકી છે. સૌ વાચક મીત્રોને ત્યાંથી જ જરુરી પીડીએફ ડાઉનલોડ કરવા વીનન્તી છે.

અક્ષરાંકન: ગોવીન્દ મારુ, 405, સરગમ સોસાયટી, કાશીબાગ, કૃષી યુનીવર્સીટીના પહેલા દરવાજા સામે, વીજલપોર પોસ્ટ: એરુ એ. સી. – 396 450 જીલ્લો: નવસારી સેલફોન: +91 9537 88 00 66 ઈ.મેઈલ: govindmaru@yahoo.co.in

પ્રુફવાચન સૌજન્ય: ઉત્તમ ગજ્જર  uttamgajjar@gmail.com  

પોસ્ટ કર્યા તારીખ:  16/05/2014

Read Full Post »

-નગીનદાસ સંઘવી

        યુરી ગાગારીનથી શરુ થયેલી અવકાશયાત્રા અને આર્મસ્ટ્રૉંગની ચન્દ્ર સફર પછી વીજ્ઞાનના પ્રભાવે માનવીના જ્ઞાન અને અવકાશી સમ્બન્ધોના સીમાડા સતત વીસ્તરતા જાય છે. હવે તો ભારત અને ચીન જેવા એશીયાઈ દેશો પણ આ અવકાશી ઉપાસનામાં જોડાયા છે. વીશ્વના સ્વરુપ અને તેની પ્રક્રીયાઓ અંગેના જ્ઞાનમાં સતત ઉમેરા થઈ રહ્યા છે. અણુથી પણ નાના કણને નજરોનજર નીહાળવા માટે વરસોની જહેમત અને અબજો રુપીયાનો ખર્ચ પણ લેખે લાગ્યો છે. વીશ્વને સમજવાની આ મથામણમાં સત્યેન બોઝ અને અશોક સેન જેવા ભારતીય ભૌતીકશાસ્ત્રીઓએ પોતાનો ફાળો નોંધાવ્યો છે. સોળ કરોડ રુપીયાનું રુસી પારીતોષીક મેળવનાર અશોક સેનનો સીદ્ધાન્ત હજુ પ્રયોગશાળામાં પુરવાર થયો નથી; પણ ગાણીતીક સમીકરણોની ગેડ બરાબર બેસી જાય છે.

       આવા શુદ્ધ વીજ્ઞાનના વહેવારુ ઉપયોગમાં ઘણો સમય લાગી જાય છે. અવકાશી યાત્રા માટે વપરાયેલ કેટલાંક ઉપકરણો આમજનતા પણ ઓછાં–વધતાં પ્રમાણમાં અથવા બદલાયેલાં સ્વરુપે વાપરી શકે છે; પણ વીશ્વના સ્વરુપ કે આદી બંધારણના જ્ઞાનનો વહેવારુ ઉપયોગ સીધી રીતે કરી શકાતો નથી.

       જગદીશચન્દ્ર બોઝ, રામાનુજન, સર સી. વી. રામન, સત્યેન બોઝ, હરગોવીન્દ ખુરાના, અશોક સેન જેવા વીશ્વ વીખ્યાત વીજ્ઞાનશાસ્ત્રીઓ ભારતીય સમાજમાં છે, પણ ભારતીય સમાજમાં વીજ્ઞાન અથવા વૈજ્ઞાનીક અભીગમનો લગભગ સમ્પુર્ણ અભાવ છે. આમજનતા હજુ આજે પણ વહેમો, ચમત્કારો અને જાતજાતની ચીત્રવીચીત્ર માન્યતાઓમાં શ્રદ્ધા ધરાવે છે. શીતળાનો રોગ દુનીયામાંથી લગભગ નાબુદ થઈ ગયો છે; પણ શીતળા માતાની પુજા કે શીતળા સાતમને આપણે પડતી મુકતા નથી. ઉલટું વીજ્ઞાનનાં સાધનો આવી અવૈજ્ઞાનીક માન્યતાઓના સમર્થનમાં અને ફેલાવા માટે વાપરવામાં આવે છે. અત્યાધુનીક તંત્રજ્ઞાન અને ઉપકરણોના વીનીયોગથી છપાતાં અને વપરાતાં અખબારો અને ટેલીવીઝન, મોબાઈલ ફોન કે કમ્પ્યુટરો પણ જુનવાણી અને ભયાનક વહેમોને મજબુત બનાવવામાં વપરાયાં છે. ટેલીવીઝન ભુતકથાઓને લોકપ્રીય બનાવે છે અને કમ્પ્યુટરો કુંડળીઓ બનાવવા માટે વપરાય છે.

    અભણ અથવા અર્ધજ્ઞાની બાવા–સાધુઓ–મહન્તો–સ્વામીઓ–ગુરુઓ અન્ધશ્રદ્ધા નીવારણના કામમાં સૌથી મોટાં વીધ્નરુપ બની ગયાં છે. તેમાં એક સૌથી હાસ્યાસ્પદ સંસ્થા પાલીતાણામાં કાર્યરત છે. ખગોળના જુના ગ્રંથોને વળગી બેઠેલા આ સંસ્થાના સંશોધકો વીજ્ઞાનશાસ્ત્રીઓને ‘લુચ્ચા અને લબાડ’ ઠરાવવાની કડાકુટ કરતા રહે છે. નીલ આર્મસ્ટ્રૉંગની ચન્દ્રયાત્રા સમ્પુર્ણત: બનાવટી છે અને ચન્દ્ર સુધી કોઈ પહોંચ્યું જ નથી તેવું છાતી ઠોકીને જણાવવામાં આવે છે. આધુનીક ખગોળશાસ્ત્ર અનુસાર પૃથ્વી ગોળ છે અને સુર્યની ફરતે ઘુમે છે અને પોતાની ધરી પર પણ ઘુમે છે તેવો સર્વ સ્વીકાર્ય મત પણ તેમને માન્ય નથી. આ મતને સાબીત કરી આપનાર વ્યક્તીને કરોડ રુપીયાનું ઈના આપવાની જાહેરાતો વારમ્વાર થાય છે; પણ આવી ચકાસણી કદી કરવામાં આવતી નથી અને ઈનામ કદી કોઈને અપાયું નથી. સુરતની ‘સત્ય શોધક સભા’ના પુર્વપ્રમુખ અને રૅશનાલીસ્ટ ડૉ. બી. એ પરીખસાહેબે આધુનીક સીદ્ધાન્ત સાચો પુરવાર કરવા માટેની ચેલેન્જ ઉપાડી લીધી; પણ આ બાબતમાં તેમણે લખેલા બે રજીસ્ટર્ડ પત્રોમાંના મુદ્દાઓ વીશે કશો ઉત્તર અપાયો નથી, તેવું તેમણે જાતે આ લખનારને કહ્યું છે. (બન્ને પત્રોની પીડીએફ લેખના અંતે મુકવામાં આવી છે.)

       ભારતીય નાગરીકો માટે વૈજ્ઞાનીક અભીગમ કેળવવાની ફરજ બન્ધારણમાં આમેજ કરવામાં આવી છે; પણ તેનો અમલ થાય તો આવી સંસ્થાઓ બન્ધ કરવી પડે. પણ, બન્ધારણ રુઢીચુસ્ત ધર્મગુરુઓ સામે કામીયાબ બની શકતું નથી. આ બાબતમાં ચીન આપણા કરતાં વધારે નસીબવાન અને પ્રગતીશીલ છે. ચીની વીજ્ઞાનશાસ્ત્રીઓનાં નામ આપણે જાણતા નથી, તે આપણું અજ્ઞાન દર્શાવે છે. ચીન માત્ર આર્થીક વીકાસની દોડમાં આપણાથી આગળ છે તેવું માની લેવાનું કારણ નથી. લંડનમાં ચાલી રહેલા ઓલીમ્પીક રમતોત્સવમાં ચીની ખેલાડીઓ અનેક ક્ષેત્રમાં સૌથી પહેલા નંબરે ઉભા છે અને સૌથી વધારે ચન્દ્રકો જીતે છે.

       જગતની પ્રાચીન સંસ્કૃતીમાં યવન સંસ્કૃતી બૌદ્ધીક ક્ષેત્રે અને રમતગમતના ક્ષેત્રે પણ સર્વશ્રેષ્ઠ સંસ્કૃતી છે. આજનાં વીજ્ઞાનશાસ્ત્રોમાં વપરાતા અગણીત શબ્દો ગ્રીક ભાષાના છે. આ રમતોત્સવને ઓલીમ્પીક કહેવાય છે; કારણ કે ગ્રીકોનાં સર્વોચ્ચ દેવ ઝીયસ(Zeus)ના મુખ્ય મન્દીરની ટેકરી ઓલીમ્પીકની તળેટીમાં આ ઉત્સવની શરુઆત થઈ. આપણે આ કક્ષાએ પહોંચવું હશે તો બધાં ક્ષેત્રોમાં અને હરેક ક્ષણે વીજ્ઞાનશાસ્ત્ર પ્રમાણે ચાલીને દરેક જાતની અન્ધશ્રદ્ધાનો સમુળગો ઉચ્છેદ કરવો પડશે.

ગુજરાતમીત્ર, દૈનીક, સુરતની તા. 12 ઓગસ્ટ, 2012ની રવીવારીય પુર્તીમાં, શ્રી.નગીનદાસ સંઘવીની સાપ્તાહીક કટારસોંસરી વાતમાંથી.. લેખકના અને ‘ગુજરાતમીત્ર’ના સૌજન્યથી સાભાર…

સંપર્ક: શ્રી. નગીનદાસ સંઘવી, eMail : nagingujarat@gmail.com

બન્ને પત્રો તેમજ એક કરોડનું ઈનામ અંગેની છાપામાં આવેલી જાહેરાતની પીડીએફ માટે નીચે ત્રણ લીન્ક આપી છેતેના પર ક્લીક કરો:

પૃથ્વી ગોળ છે, ફરે છે એવું સાબીત કરનારને એક કરોડનું ઈનામ !

સત્યશોધક સભા, સુરતનો પત્ર, તા.૩/૦૩/૨૦૧૨

શ્રી જંબુદીપ વીજ્ઞાન રીસર્ચ કેન્દ્ર, પાલીતાણાનો પત્ર, ૧૬/૦૩/૨૦૧૨

શ્રી. મુરજીભાઈ ગડાની August 31, 2012 at 7:03 amની કૉમેન્ટના અનુસંધાને ‘ગુરુત્વાકર્ષણ મંત્રતંત્રને આધીન ન થાય’ લેખની પીડીએફ માટે નીચે લીન્ક આપી છે..

શ્રી. મુરજીભાઈ ગડાના લેખની પીડીએફ

સુજ્ઞ વાચકો જોઈ શક્યા હશે કે, મારા બ્લોગના હોમપેઈજ પર મથાળેઆગલા બધા જ લેખોની પીડીએફ, વર્ષવાર ગોઠવીને મુકી છે. જેથી, રૅશનલવાચનયાત્રામાં મોડેથી જોડાયેલા જીજ્ઞાસુ વાચકો, પોતાના સન્દર્ભસંગ્રહ સારુ કે મીત્રોને મોકલવા માટે, ત્યાંથી જ મનગમતી પીડીએફ ડાઉનલોડ કરી શકે.

અક્ષરાંકન: ગોવીન્દ મારુ, 405, સરગમ સોસાયટી, કાશીબાગ, નવસારી કૃષી યુનીવર્સીટીના પહેલા ગેટ સામે, વીજલપોપોસ્ટ: એરુ એ. સી. – 396 450 જીલ્લો: નવસારી. સેલફોન: 99740 62600 ઈ.મેઈલ:  govindmaru@yahoo.co.in

પ્રુફવાચન સૌજન્ય: ઉત્તમ ગજ્જરuttamgajjar@gmail.com

પોસ્ટ કર્યા તારીખ 31/08/2012

()()()

Read Full Post »


નીર્મળબાબા સામે છેતરપીંડીનો કેસ દાખલ થવાનો છે; પણ સીનેમા નટી જોડે કઢંગી હાલતમાં પકડાયેલા નીત્યાનન્દ સ્વામી એક કરોડની દક્ષીણા ચુકવીને તમીળનાડુના અતીશ્રીમંત મઠના અધ્યક્ષપદે બીરાજ્યા છે. અખબારો અને રૅશનાલીસ્ટો ગમે તેટલા ધમપછાડા મારે; પણ આ બાબાઓનો વાળ પણ વાંકો થવાનો નથી. તેમની પાસેથી અબજો રુપીયાની આવક મેળવનાર ટી. વી. ચેનલોના કારણે તેમના આંધળા ભગતોનો ધોધમાર પ્રવાહ કદી અટકવાનો નથી. સુરત સારી પેઠે ઓળખે છે તેવા આશારામ બાપુ, મન્દબુદ્ધીની યુવતીના વીનયભંગના આરોપી જૈન મુની કે ખ્રીસ્તીઓને ઘેલાં બનાવનાર પોલ ડીવારીન – બધાના ધન્ધા બેરોકટોક ચાલતા રહ્યા છે. દુનીયાભરમાં ધર્મસંસ્થાઓ અને ધર્મજીવનને સડતર લાગ્યું છે. આપણા દેશમાં તો સ્વામીઓ, યોગીઓ, સન્તો–મહન્તો – ગુરુઓની ગણતરી કરવી મુશ્કેલ છે. આપણા દેશમાં ઝાડવાં કરતાં ગુરુઓની સંખ્યા વધારે છે !

દુનીયામાં દુ:ખી માણસોની સંખ્યા ઘણી મોટી છે; પણ ખાસ કશું કારણ ન હોય તો પણ, રજકણ જેવા દુ:ખને ડુંગર બનાવીને પોતાને દુ:ખી ગણનારા લોકો તેમના કરતાં અનેક ગણા વધારે છે. શારીરીક રોગનો ભ્રમ સેવી તેની વધારે પડતી આળપંપાળ કરનાર લોકોને અંગ્રેજી ભાષામાં હાઈપોકોન્ડ્રીયાક કહેવાય છે. નજીવી બાબતમાં દુ:ખી દુ:ખી થઈ જનાર માણસોને કારણે બાબાઓને બખ્ખાં થઈ જાય છે. યુરોપ અમેરીકામાં આવા લોકો માનસચીકીત્સકો પાસે જાય છે. આપણા દેશમાં ગુરુઓના શરણે જાય છે. મોટા ભાગના ગુરુઓ અચ્છા માનસશાસ્ત્રીઓ હોય છે અને પ્રામાણીક ગુરુઓ તેની કબુલાત પણ કરે છે. ભાદરણના અતીસજ્જન સ્વ. કૃષ્ણાનન્દજી પોતાની રામકહાણી કહેનારને હમ્મેશાં આશીર્વાદ આપતા કે તમારી બધી મુંઝવણ છ મહીનામાં દુર થઈ જશે. આશીર્વાદથી બધા માણસોના બધા જ સવાલો શી રીતે ઉકેલાઈ જાય, તેવા સવાલના જવાબમાં તેમણે કહેલું કે, ‘કોઈના આશીર્વાદથી કશું થતું નથી; પણ શ્રદ્ધાળુ માણસને ઘણી માનસીક રાહત મળે છે.’ વળી, મોટાભાગની સમસ્યાઓ અને સવાલો ચાર છ માસમાં આપોઆપ ઉકેલાઈ જાય છે અને ન ઉકેલાય તો માણસ તેનાથી ટેવાઈ જાય છે ! સમસ્યાના ઉકેલનો જશ સ્વામીઓને મળે છે અને ઉકેલ ન આવે તેનો અપજશ નસીબ અથવા ભગવાનના ખાતે ઉધારી નાખવામાં આવે છે.

મોટા ભાગના માનસીક રોગોને અન્ધશ્રદ્ધાળુ લોકો ભુતપ્રેતનો વળગાડ માને છે અને તેથી ભાતભાતની ભુવાગીરીઓ ચાલતી હોય છે. ભુતના વળગાડનું સૌથી વધારે મહત્ત્વ કેથોલીક ખ્રીસ્તી ધર્મે સ્વીકાર્યું છે. વળગાડ કાઢી આપનાર પાદરીઓને ચર્ચ સ્વીકૃતી પણ આપે છે. કૅથલીક ભુવાઓનું આન્તરરાષ્ટ્રીય મહામંડળ ચાલે છે. મુમ્બઈના પરા મુલુન્ડમાં સેન્ટ પાયસ ચર્ચમાં રોગ મટાડવાની અને ભુત ભગાડવાની સભાઓનું આયોજન કરનાર ફાધર રુડીયસ પરેરા મે મહીનાની શરુઆતમાં લંડનમાં ગુજરી ગયા છે. તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય ભુવા મહામંડળના ઉપાધ્યક્ષ હતા. પરેરાએ ભગાડેલા ભુતોએ એકઠા મળીને કરેલા સામટા હલ્લાને કારણે જ તેમનું અવસાન થયું, તેવું શ્રદ્ધાળુ ખ્રીસ્તીઓ મક્ક્મ રીતે માને છે. કોઈ બાબતમાં કશી સમજ ન પડે તેને આપણે મુરખ ગણીએ છીએ; તેમ બધી બાબતમાં પોતાને બધી જ સમજ પડે છે તેવું માની લેનાર માણસ પણ મુરખ જ ગણાય. અધ્યાત્મ અને અગમનીગમની વાતોમાં કોઈને કશી સમજ પડતી નથી; પણ અમુક ચોક્કસ શબ્દો વાપરવાની કળામાં નીષ્ણાત ગુરુઓ આપણને આંજી શકે છે અને ભોળીયા લોકો તેમની ચુંગાલમાં વધારે સહેલાઈથી ફસાઈ જાય છે. બાબાઓ અને મહન્તો અવતારી પુરુષ કહેવાય છે. હાથ ચાલાકીના ખેલ કરીને પ્રભાવ જમાવનાર સત્ય–સાંઈબાબા, સાંઈબાબાના અવતાર ગણાતા હતા. મહારાષ્ટ્રમાં અતીશય જાણીતા અનીરુદ્ધબાપુના વીશે પણ, તેઓ સાંઈબાબાના અવતાર હોવાનો દાવો કરવામાં આવે છે. તમીળનાડુના એક બાબાજી પોતાને કલ્કીનો પુર્વાવતાર ગણાવે છે અને અબજો રુપીયાની અસ્ક્યામત જમાવીને બેઠા છે.

કલ્કી અવતારનું તુત ઘણા દાયકાઓથી ચાલે છે. સો એક વરસ અગાઉ દુનીયા ભરમાંથી થીયોસોફીની બોલબાલા હતી. તેમના સ્થાપક મેડમ બ્લેવેત્સ્કીની હરામખોરી સુરતના સુપ્રસીદ્ધ કવી બહેરામજીએ ઉઘાડી પાડેલી. તેમના અનુયાયી અને રાજકારણમાં આગેવાની લેનાર એની બેસન્ટ તમીળનાડુના ગરીબ બ્રાહ્મણના બે છોકરાઓમાં જે. કૃષ્ણમુર્તી કલ્કીનો અવતાર છે અને ભુતકાળમાં ચીરંજીવ મહાત્માઓ રોજ રાત્રે તેમના આત્માને બહાર કાઢીને ઉપદેશ આપે છે, તેવા ગપગોળા ઘણા ચાલ્યા. કૃષ્ણમુર્તી મોટા થયા ત્યારે તેમણે જાતે જ આ બધો ભાંડો ફોડી નાંખ્યો અને તેમના નામે લેવાયેલી અબજો રુપયાની મીલકત ફગાવીને પોતાની સચ્ચાઈ અને ત્યાગવૃત્તી પુરવાર કરી. જે. કૃષ્ણમુર્તી અત્યંત પ્રખર વક્તા અને ગહનવીચારક હતા. વળી, આ બાબાઓ તદ્દન નક્કામા પણ નથી. પરદેશમાં સ્થાયી થયેલા તેમના બહોળા અનુયાયીઓ પાસેથી દેશને સારા પ્રમાણમાં વીદેશી હુંડીયામણ કમાઈ આપે છે. અને હવે તો બધા સમ્પ્રદાયો અને બધા ગુરુઓ પોતાની મીલકતમાંથી થોડી રકમ સમાજસેવાના કાર્યોમાં પણ વાપરે છે. ઉત્તમ ઈસ્પીતાલો અને શાળાઓ ચલાવે છે.

સમાજસેવાની સંસ્થાઓ ચલાવીને પ્રતીષ્ઠા મેળવનાર બાબાઓ વધારેને વધારે અનુયાયીઓ પણ મેળવતા થયા છે. આ બાબતમાં આપણા બધા ધાર્મીક આગેવાનો ખ્રીસ્તી મીશનરીઓનું અનુકરણ કરતા થયા છે. માનવસેવાનો ઉપદેશ ખ્રીસ્તીધર્મે આપ્યો છે, તેવો બીજા કોઈ ધર્મમાં જોવા મળતો નથી અને બીજા પાસેથી સારું શીખવામાં કશી નાનમ પણ નથી. પણ મુખ્ય તફાવત નોંધાવો જોઈએ. ખ્રીસ્તી પ્રચારકો એકઠા થયેલા નાણાંભંડોળમાંથી મોટો ભાગ સેવાકાર્યોમાં વાપરે છે. આપણા બાબાઓ આખી ‘એરણ’ લઈ લીધા પછી એક ‘સોય’ જેટલું ધન દાન–ધર્માદામાં કે સેવાકાર્યોમાં વાપરે છે.

–નગીનદાસ સંઘવી

‘ગુજરાતમીત્ર’, દૈનીક, સુરતની તા. 17 જુન, 2012ની રવીવારીય પુર્તીમાં, એમની કટાર ‘સોંસરી વાત’માંથી.. લેખકના અને ‘ગુજરાતમીત્ર’ના સૌજન્યથી સાભાર…

સંપર્ક: શ્રી. નગીનદાસ સંઘવી, eMail : nagingujarat@gmail.com  

‘રૅશનલ–વાચનયાત્રા’માં મોડેથી જોડાયેલા વાચકમીત્રો, પોતાના સન્દર્ભ–સંગ્રહ સારુ કે પોતાના જીજ્ઞાસુ વાચકમીત્રોને મોકલવા ઈચ્છતા હોય તે માટે, મારા ‘અભીવ્યક્તી’ બ્લોગના હોમ–પેઈજ પર મથાળે આગલા બધા જ લેખોની પીડીએફ, વર્ષવાર ગોઠવીને મુકી છે. સૌ વાચક મીત્રોને ત્યાંથી જ જરુરી પીડીએફ ડાઉનલોડ કરવા વીનન્તી છે.

દર સપ્તાહે મુકાતા ‘રૅશનલ વીચારો’ માણવા અને મીત્રોને મોકલવા જોતા રહો મારો બ્લોગ: https://govindmaru.wordpress.com

અક્ષરાંકન: ગોવીન્દ મારુ, 405, સરગમ સોસાયટી, કાશીબાગ, નવસારી કૃષી યુનીવર્સીટીના પ્રથમ ગેટ સામે, વીજલપોર, પોસ્ટ: એરુ એ. સી. – 396 450 જીલ્લો: નવસારી. સેલફોન: 99740 62600 ઈ–મેઈલ: govindmaru@yahoo.co.in

પ્રુફવાચન સૌજન્ય: ઉત્તમ ગજ્જરuttamgajjar@gmail.com

પોસ્ટ કર્યા તારીખ: 29–06–2012

 

Read Full Post »