યાસીન દલાલ

સામાજીકતા વળગણ બને ત્યારે…

–યાસીન દલાલ

એક મીત્રને કોઈ કામસર ફોન કર્યો. એમનું નામ રમેશભાઈ ધારી લઈએ. સામે છેડેથી જવાબ મળ્યો કે નજીકના કોઈ સગાના લગ્નપ્રસંગે મુમ્બઈ ગયા છે. બે દીવસમાં આવી જશે. ત્રણેક દીવસ પછી ફરીથી ફોન કર્યો તો ફરીથી જવાબ મળ્યો કે બહારગામ ગયા છે. મુમ્બઈથી તો એ મીત્ર બે દીવસમાં આવી જવાના હતા. તો આવીને ફરી ક્યાં ઉપડી ગયા? પુછપરછ કરી. જવાબમાં જાણવા મળ્યું કે મુમ્બઈથી આવ્યા પછી એક સમ્બન્ધીનું અવસાન થયાના સમાચાર મળતાં એ પાલનપુર ગયા છે.

આવો અનુભવ મને, તમને સૌને અવારનવાર થાય છે. લોકો સતત કોઈ ને કોઈ સામાજીક કામ માટે ટ્રેઈન કે બસનો પ્રવાસ ખેડીને દુર દુર જાય છે. કોઈની સગાઈ હોય, લગ્ન હોય કે કોઈ માંદુ હોય તો ખબર કાઢવા પણ જવું પડે. હવે તો લોકો કોઈ સગાંસમ્બન્ધી કે મીત્રને ત્યાં ધાર્મીક કથાનો પ્રસંગ હોય તો પણ પ્રવાસ કરીને એમાં હાજરી પુરાવવા જતા હોય છે. પરીણામે ટ્રેઈન, બસમાં ચીક્કાર ગીરદી જામેલી રહે છે. પ્રવાસનું કારણ પુછીએ તો મોટા ભાગના જવાબો આવા જ મળે.

વાહનવ્યવહારમાં સાધનો વધ્યાં અને એ ઝડપી બન્યાં, એનો આ એક લાભ થયો છે કે લોકો આવાં સારાં-નરસાં કામે ઝડપથી અને સહેલાઈથી જઈ શકે છે. કોઈનાં સુખ-દુઃખમાં ભાગીદાર બની શકે છે. લગ્ન હોય, સગાઈ હોય કે મરણ હોય, એ પોતાની પ્રત્યક્ષ હાજરી વડે એમાં સામેલ થઈ શકે છે. પેલી વ્યક્તીને લાગે છે કે એના પ્રસંગમાં ઘણા લોકો એના ભાગીદાર છે. લગ્નપ્રસંગની ખુશાલીમાં પણ એ એકલા નથી અને સ્વજનના મૃત્યુથી લાગેલા આઘાતમાં પણ એકલા નથી. આ સધીયારો અને આ આશ્વાસન માનસીક રીતે માણસને હુંફ આપે છે અને ખાસ કરીને માઠા પ્રસંગના આઘાતને હળવો કરવામાં અગત્યનો ભાગ ભજવે છે.

પણ આવી સામાજીકતા એ માત્ર દેખાડો બની રહે, ક્રીયાકાંડ બની રહે અને એનો પણ અતીરેક થઈ જાય ત્યારે એ ઉપયોગી બનવાને બદલે બધાની મુશ્કેલીમાં વધારો કરનારી ક્રીયા બની જાય છે. આપણે હવે આ સામાજીકતાના અતીરેકના યુગમાં આવી પહોંચ્યા છીએ, જ્યાં દરરોજ હજારો લોકો આવા સામાજીક પ્રસંગોને નીમીત્ત બનાવીને પોતાનો સમય અને નાણાં બગાડે છે, એટલું જ નહીં, સામી વ્યક્તીને માટે પણ ભારે અગવડ અને મુશ્કેલી સર્જે છે અને સૌથી વધુ તો ગરીબ દેશની જાહેર વાહનવ્યવહાર સેવા ઉપર તો અતીશય ભારે બોજ એનાથી પડે છે.

એક કુટુમ્બમાં કોઈ વ્યક્તી માંદી પડી. માંદગી વધી એટલે એમને હૉસ્પીટલમાં દાખલ કરવા પડયા. કુટુંબ બહુ વીસ્તરેલું છે એટલે દીકરા, દીકરી, ભાઈઓ, કાકા, મામા, પીતરાઈ ભાઈ, બહેન એમ જાતજાતનાં સગાં અને સમ્બન્ધીઓની જાળ ફેલાયેલી છે અને એ બધાં જુદે જુદે સ્થળોએ પોતપોતાનાં નોકરી-ધંધામાં પડેલાં છે. એ બધા માંદગીની ખબર પડતાં જ દોડ્યાં આવે છે અને માંદી વ્યક્તી હૉસ્પીટલમાં જનરલ વોર્ડમાં હોય તો એમની સાથે બીજા અનેક દર્દીઓના ખાટલા હોય. એમાંથી પણ કેટલાક દર્દીઓને તો બીલકુલ શાન્તી અને આરામની જરુર હોય. પણ આ સગાંવહાલાં આવીને શોરબકોર કરે, વાતો કરે, પુછપરછ કરે એટલે બધાની શાન્તીમાં ખલેલ પડે. પેલા દર્દીની માંદગી ઘટવાને બદલે આવા ઘોંઘાટથી વધી પણ જાય. હૉસ્પીટલમાં ઠેર ઠેર શાન્તી જાળવવાની સુચના લખી હોય, પણ આ બધું ગાંઠે કોણ ? ઉપરથી હૉસ્પીટલમાં પણ આપણી કેટલીક કુટેવોનું પ્રદર્શન કરતા જાય અને લોબીમાં કે સીડી પર પાનની પીચકારીઓ મારી આવે કે બીડી-સીગારેટનાં ઠુંઠાં મુકતાં આવે. હૉસ્પીટલમાં હવે દર્દીઓને મળવા માટેનો સમય નીશ્ચીત કરી દીધો હોય છે. પણ આવી સુચનાઓનું પાલન કરવાની આપણે ત્યાં તો ટેવ જ નથી. પરીણામે ગમે ત્યારે, હૉસ્પીટલ પણ ગામના ચોરામાં ફેરવાઈ જાય છે. આપણી કોઈ પણ હૉસ્પીટલમાં જઈ ચડીએ તો દર્દી કરતાં એમના આ સ્નેહીઓનાં ટોળાં જ વધારે દેખાવાનાં !

આવી સામાજીકતાનું પ્રદર્શન ન કરવું હોય તો પણ આપણા સામાજીક નીયમો અને દેખાદેખી માણસને છોડતાં નથી. નાનકડા ગામમાંથી કોઈ માણસ શહેરની હૉસ્પીટલમાં દાખલ થયું હોય અને કોઈ નજીકના સમ્બન્ધી જોવા ન જાય તો તરત ગામમાં ટીકા થવા માંડે અને ‘નહીં જઈએ તો ગામલોકો વાતો કરશે’ એવી બીકથી પણ નાછુટકે ખબર પુછવા જવું પડે છે. વાસ્તવમાં દર્દીની સ્થીતી તો જે છે તે જ રહેવાની છે, એમાં કોઈના જોવા જવાથી કે ન જવાથી કોઈ તફાવત પડતો નથી. ક્યારેક તો હૃદયરોગનો હુમલો આવ્યો હોય તો દર્દીને ઘનીષ્ઠ કાળજી હેઠળ રાખવો પડે છે, જ્યાં અન્દર જવાની પણ કોઈને છુટ હોતી નથી. આમ, ઘણીવાર તો દર્દીને મળવાની કે જોવાની પણ તક મળે નહીં; પણ માત્ર ‘અમે પણ તબીયત જોવા આવ્યા હતા’ એવી નોંધણી કરાવવા જ લોકો હૉસ્પીટલમાં દોડી જતા હોય છે. બહારગામથી આવા પુછપરછ કરનારા આવે એટલે એમને ઘરમાં રાખવા પડે, જમાડવા પડે અને સાચવવા પડે. ઘરના લોકો એક તો દર્દીની સારવારમાં જ ઉજાગરા કરીને અને દોડાદોડીથી થાક્યા હોય, ત્યાં આ તબીયતની ખબર કાઢનારાઓ આવે એટલે એમની સેવામાં લાગવું પડે.

આવી સામાજીક દેખાદેખીનાં માઠાં પરીણામ અનેક પ્રકારે આવી શકે છે. એનાથી આપણી ઑફીસોમાં કાર્યક્ષમતા ઉપર પણ અસર થાય છે. કોઈ મોટી ઑફીસમાં પાંચસો-સાતસો કર્મચારીઓ કામ કરતા હોય, ત્યારે સ્વાભાવીકપણે અવારનવાર કોઈ ને કોઈ કર્મચારીના સગાં-સમ્બન્ધીના સારા-માઠા પ્રસંગો આવ્યા કરે. પરીણામે બીજા અનેક કર્મચારીઓ ઑફીસેથી વહેલા નીકળીને પેલા કર્મચારીને ઘેર પહોંચી જાય. ઘણા કર્મચારીઓ જતા હોય એટલે કોઈને ઑફીસના સમયમાં જવાની મરજી ન હોય તો પણ ઘસડાવું પડે. કોઈ ગુજરી જાય તો ઉઠમણામાં જવું પડે છે, કોઈ માંદુ હોય તો ખબર કાઢવા જવું પડે, કોઈને ત્યાં લગ્નપ્રસંગ હોય તો જમણવારમાં જવું પડે, ઘણીવાર તો લગ્નનો જમણવાર ચાલુ દીવસોએ બપોરના સમયે હોય તો સંખ્યાબંધ કર્મચારીઓ અડધો દીવસ ગાપચી મારીને છેક બપોરે ઑફીસમાં હાજર થાય ! સામાજીક પ્રસંગના નામે કોઈને કંઈ કહી શકાય પણ નહીં. ઘણા કર્મચારીઓ સતત મોડા આવતા હોય, એમને કારણ પુછો તો જવાબ મળે કે ઘરે મહેમાન આવ્યા છે !

કોઈ સમ્બન્ધીનું અવસાન થાય એટલે દુરદુરથી લોકો દીલસોજી વ્યક્ત કરવા માટે જાય છે. આવી દીલસોજીની અભીવ્યક્તી તો થોડી મીનીટોમાં પુરી થઈ જાય છે; પણ એટલા ક્રીયાકાંડ માટે લોકો મુમ્બઈથી કલકત્તા જાય કે રાજકોટથી પાલનપુર જેવાં સ્થાને નીકળી જાય અને પાંચસો-સાતસોનું ખર્ચ થાય એ વધારામાં. આના કરતા દીલસોજીનો એક પત્ર લખી નાખ્યો હોય કે ટેલીફોન કરી દીધો હોય તો ચાલી શકે. પણ આપણી કહેવાતી સામાજીકતા એનાથી સંતોષ પામતી નથી.

આપણા લોકો ઈંગ્લેન્ડ-અમેરીકા જાય ત્યારે ત્યાંના જીવન વીશે એક મોટી ફરીયાદ એ કરતા હોય છે કે ત્યાં ‘સોશીયલ લાઈફ’ નથી. પરીણામે માણસ એકલો પડી જાય છે. ઘણા તો કહે છે કે ત્યાં લોકો સ્વાર્થી છે, ભૌતીકવાદી છે, બધા પોતપોતાના ધંધામાં જ રચ્યાપચ્યા હોય છે, કોઈ કોઈનો ભાવ પુછતું નથી વગેરે… પણ વાસ્તવમાં જોવા જઈએ તો ત્યાંની પ્રજા સામાજીકતાના નામે ચાલતાં આવાં કૃત્રીમ પ્રદર્શનોથી મુક્ત બની છે અને પ્રગતી, વીકાસ તથા કાર્યક્ષમતાને જ એમણે ટોચની અગ્રતા આપી છે. એટલે ત્યાં લોકો ઑફીસ, નોકરી કે ધંધાના ભોગે સામાજીક લાગણીનું પ્રદર્શન કરવા દોડી જતા નથી.

ઈંગ્લેન્ડમાં લાખો ગુજરાતીઓ રહે છે. ત્યાં જઈ આવેલા લોકોને ખ્યાલ હશે કે લંડનમાં કોઈનું અવસાન થાય તો અવસાન ગમે તે દીવસે થાય પણ એના મૃતદેહને આધુનીક ટૅકનીકથી ત્રણ-ચાર દીવસ સાચવી રાખવામાં આવે અને પછી શની-રવી દરમીયાન અન્તીમ સંસ્કાર કરવામાં આવે છે. પશ્ચીમની પ્રજામાં દુરદુરનાં સગાંવહાલાં ક્યાં છે, શું કરે છે એની પણ ઘણા લોકોને ખબર હોતી નથી. અલબત્ત, એ લોકો પણ ક્યારેક અન્તીમ છેડે પહોંચી જતા હશે અને માનવીય સમ્બન્ધોની બાબતમાં અતીરેક પણ કરતા હશે; પણ આપણી સામાજીકતા તો હવે લગભગ લાગણીવેડા અને વેવલાવેડાની હદે પહોંચી ગઈ છે, એમ જ સ્વીકારવું પડે.

આપણા લગ્નપ્રસંગોની જ વાત કરીએ. અગાઉ બસો-પાંચસોની હાજરીમાં લગ્ન થતાં, એને સ્થાને હવે લગ્નસમારંભોમાં હજારો લોકોની ભીડ ઉમટે છે. એમાં પણ આપણે પરમ્પરાવાદી પ્રજા એટલે શુભમુહુર્ત જોઈને જ લગ્ન કરીએ; પરીણામે અમુક ચોક્કસ દીવસોમાં તો એક જ શહેરમાં સેંકડો લગ્ન પ્રસંગો ઉજવાય. ક્યાંય લગ્ન માટેના હૉલ કે વાડી મળે નહીં. ટ્રેઈન કે બસમાં ટીકીટ મળે નહીં. એક દીવસે ક્યારેક આઠ-દસ કંકોતરી એક સાથે મળે. સમ્બન્ધ સાચવવા માટે બધે હાજરી આપવી પડે, એટલે એક પ્રકારનો મીથ્યા ક્રીયાકાંડ જ બની રહે. એક જ મોટા પાર્ટી પ્લોટમાં ઘણીવાર એક સાથે ચાર-પાંચ લગ્નો ઉજવાતાં હોય. આટલા બધા લોકો એકસાથે એકઠા થાય એટલે ટ્રાફીક જામ થાય, પેટ્રોલ-ડીઝલનો વ્યય થાય. અનાજની તંગીવાળા દેશનાં અનાજ, તેલ, ઘીનો વેડફાટ થાય, એના કરતાં સાદાઈથી, અત્યન્ત નીકટનાં ૨૫-૫૦ લોકોની હાજરીમાં લગ્ન આટોપાય તો આખા દેશની ઉર્જા, નાણાં અને સમય બચે.

સામાજીકતા એ મનુષ્ય સંસ્કૃતી અને સભ્યતાનું લક્ષણ છે. માણસ એ સમાજનું જ અંગ છે, ઘટક છે. માણસ ઈચ્છે તો પણ સમાજને છોડી શકતો નથી. પણ સામાજીકતા જ્યારે વળગણ બને છે અને મીથ્યા ક્રીયાકાંડમાં સરી પડે છે ત્યારે એ એક ત્રાસ બની જાય છે. માણસ એકલતા અને અટુલાપણું ન અનુભવે એટલે સમાજની રચના થઈ છે; પણ સમાજ ટોળું બનીને વ્યક્તીને સતત ઘેરીને બેસી જાય તો વ્યક્તીની વ્યક્તીમત્તા જ નહીં; એનું અંગત વીશ્વ, એની પોતાની આગવી દુનીયા એ ગુમાવી બેસે છે. સમાજ વ્યક્તી પર સવાર થઈ જાય ત્યારે વ્યક્તી એના બોજ હેઠળ કચડાઈ જ જાય.

–યાસીન દલાલ

‘ગુજરાત સમાચાર’, દૈનીકમાં વર્ષોથી ડૉ. યાસીન દલાલની વીચાર વીહાર નામે ક્રાન્તીકારી અને લોકપ્રીય કૉલમ પ્રકાશીત થાય છે. ‘ગુજરાત સમાચાર’ દૈનીક અને ડૉ. યાસીન દલાલના સૌજન્યથી સાભાર…

સમ્પર્ક: ડૉ. યાસીન દલાલ, માનદ્ સંપાદક, ‘સૌજન્ય માધુરી’ માસીક,‘આશીયાના’,  5, સૌરાષ્ટ્ર કલાકેન્દ્ર સોસાયટી, રાજકોટ – 360 007 ફોન: (0281) 257 5327 .મેઈલ: yasindalal@gmail.com

‘અભીવ્યક્તીઈ.બુક્સ

અત્યાર સુધીમાં પ્રકાશીત થયેલી ત્રણ ‘અભીવ્યક્તી–ઈ.બુક્સ મારા બ્લોગના મથાળે  ઈ.બુક વીભાગ https://govindmaru.wordpress.com/e-books/  માં મુકી છે. સૌ વાચકબંધુઓને ત્યાંથી તે ડાઉનલોડ કરી લેવા વીનંતી છે. જો કોઈ વાચકમીત્રને ઈ.બુક ડાઉનલોડ કરવાની ફાવટ ન હોય તો મને govindmaru@yahoo.co.in પર મેલ લખશે તો હું તે વાચકમીત્રને આ ઈ.બુક મોકલી આપીશ.

નવી દૃષ્ટી, નવા વીચાર, નવું ચીન્તન ગમે છે ? તેના પરીચયમાં રહેવા નીયમીત આ રૅશનલ બ્લોગ https://govindmaru.wordpress.com/ વાંચતા રહો. દર શુક્રવારે નવો લેખ મુકાય છે. તમારી મહેનત ને સમય નકામાં નહીં જાય તેનું ધ્યાન રાખીશ…       ..ગોવીન્દ મારુ..

રૅશનલવાચનયાત્રામાં મોડેથી જોડાયેલા વાચકમીત્રો, પોતાના સન્દર્ભ–સંગ્રહ સારુ કે પોતાના જીજ્ઞાસુ વાચકમીત્રોને મોકલવા ઈચ્છતા હોય તે માટે, મારા અભીવ્યક્તી બ્લોગના હોમપેઈજ પર મથાળે, આગલા બધા જ લેખોની પીડીએફ વર્ષવાર ગોઠવીને મુકી છે. સૌ વાચક મીત્રોને ત્યાંથી જ જરુરી પીડીએફ ડાઉનલોડ કરવા વીનન્તી છે.

અક્ષરાંકન: ગોવીન્દ મારુ, 405, સરગમ સોસાયટી, કાશીબાગ, કૃષીયુનીવર્સીટીના પહેલા દરવાજા સામે, વીજલપોર પોસ્ટ: એરુ એ. સી. – 396 450 જીલ્લો: નવસારી. સેલફોન: 9537  88 00 66 .મેઈલ: govindmaru@yahoo.co.in

પ્રુફવાચન સૌજન્ય: ઉત્તમ ગજ્જર  uttamgajjar@gmail.com

પોસ્ટ કર્યા તારીખ: 09/01/2015 

Advertisements

16 thoughts on “સામાજીકતા વળગણ બને ત્યારે…”

  1. 100% sahmat YASIN BHAI mara vichar ekdam bandh besta aave aa lekh sathe ane darek nagrik aava vichar vartan apnave to desh ni train bus vagere ma booking nu waiting aapo aap ghati jai ane shravan adhik vagere mas darmyan je sangh padyatra jamanvar bapuo ni katha vagere nu dharmik pradushan chhe te aapo aap ghati jai desh ni kamnasibi e chhe ke aaje DHARM aacharan ne badle PRADARSHAN bani gayo chhe.

    Like

  2. મિત્રો,
    હોસ્પિટલમાં બિછાને પડેલાંની ખબર કાઢવા જવાના સામાજીક વહેવારની વાત શ્રી દલાલે લખી તે સિક્કાની અેક બાજુ થઇ. બિછાને સુતેલો અને તેનાં સગા વ્હાલાઓ સિક્કાની બીજી બાજુનું અાચરણ કરે છે….,‘ અેને તે શું થઇ ગયું તે ખબર કાઢવા પણ નહિ આવ્યો..?.‘ અેક્સપેકટેશન….વેવલાં વેડા..બન્ને બાજુ, અક્સપેક્ટેશનના વાવડથી પીડાતા હોય છે. આજે તેનો સમય છે તો કાલે આપણો સમય આવવાનો છે.
    યાસીનભાઇઅે સરસ મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. અભિનંદનં
    બદલાતાં સમયની સાથે જે નહિ બદલાય તે પાછળ રહી જાય છે. જેમકે..સમય અને પૈસાનું નુકસાન. આ કહેવાતા સામાજીક વહેવારો અસામાજીક રુપ ઘારણ કરીને બેસે છે.૨૦ થી ૩૦ વરસો પહેલાં જે સામાજીક ગણાતું હતું તે આજે અસ્વીકાર્ય બની ગયું છે. દેખા દેખી પણ કરવું પડે અેવી પરિસ્થિતિ ઉભી થાય છે. પશ્ચિમના દેશોઅે સમયની સાથે બદલાવાનું ઉત્તમ કાર્ય કર્યુ અને તેઓ તેના ફળો ચાખી રહ્યા છે.
    સંસ્કૃતિના વિવાદોમાં આજે પણ પશ્ચિમને પછાત ગણવાનું મહાન કર્મ પૂર્વ (ભારત પણ) કોલર ઉંચા કરીને કરી રહ્યુ છે.
    પુરાણોમાં અને પુરાણોના જમાનામાં ઘેંટાઓને લઇ જનારા સમાજના દુ:શ્મનોથી ચેતતા રહો. આજે ૨૧મી સદી ચાલે છે અને તે પુરાણના ચાહકો, કથાકારો ૨૧મી સદીનું જીવન જીવતાં જીવતાં ૨૧મી સદીના લોકોને પુરાણોનું જીવન જીવવા પ્રેરે છે.
    દરેકને તેનો પરમેશ્વર સાચુ જોઇને સાચુ સ્વીકારવાની સદબુઘ્ઘિ આપે તેવી પ્રાર્થના. શાહમૃગનિતિ છોડો. પોતાની ભૂલો સ્વીકારો અને પારકાનાં સારા ગુણો સ્વીકારો. ભલુ થશે.
    અમૃત હઝારી.

    Like

  3. Our culture is rooted so deep no one will change in any generation.because, Religions and rituals based on GODS and faiths. Of course, you will find in the animal world also, animals are also social and have their regulations to live in the harmoney and survive..Movie “OH MY GOD” reflects the same points U have brought it up. At the end, GO WITH THE FLOW?
    As far as spending money in weddings and party, Do you know that Indian economy 70% run on religion activities and rituals, .Spending means move the economy. In USA people spend money in games–football, basket ball, socuure, etc. So , i think, U should think lookikng in different engle.
    If suppose Indians are not involve in these ritual activity , their minds lookikng for trouble in politics and will unrest the government. So, do you want stable Gov. or unstable one?
    To chang India means unify all religions iunder one roof and get rid of all Sadhus Saints,gurus etc. and also, build temple in Jungle or top of the hills for. one who wants to find the peace.But it’s not possible I think we all itnelactuals are like barking dogs behind elephant?
    India is like a old abondent building where all kind of voultures are living. Tell me what U should do with this building?

    Like

  4. Good ideas. Congratulations ! The author says:
    “ત્યાંની પ્રજા સામાજીકતાના નામે ચાલતાં આવાં કૃત્રીમ પ્રદર્શનોથી મુક્ત બની છે અને પ્રગતી, વીકાસ તથા કાર્યક્ષમતાને જ એમણે ટોચની અગ્રતા આપી છે. એટલે ત્યાં લોકો ઑફીસ, નોકરી કે ધંધાના ભોગે સામાજીક લાગણીનું પ્રદર્શન કરવા દોડી જતા નથી.”
    This is a very good observation. We Indians hardly understand or care for human Productivity. That is an important cause of our economic poverty.
    —Subodh Shah — USA.

    Liked by 1 person

  5. ગઈકાલે ગુરુવારે ૮મી જાન્યુઆરીએ મારા પત્નીને એન્જ્યોપ્લાસ્ટી કરવામાં આવી. બુધવારે અમે ટેસ્ટીંગ કરાવ્યું. ડોક્ટરે સજેસ્ટ કર્યું કે જો હાર્ટ એટકમાંથી બવવું હોય તો કાલે એન્જ્યોપ્લાસ્ટી કરાવી નાખો. અમે બે ગુરૂવારે સવારે ગયા કલાકમાં એન્જ્યો પ્લાસ્ટી કરાવી હું બહાર કુમાર–મમતા –પરબ– મેગેઝિન વાંવતો રહ્યો. આજે ઘેર આવી ગયા. બે દીકરીઓ અને દીકરો મળવા આવ્યા છે. બીજા મિત્રોને તેમની લાઈફ ખરીને! તેમને હોસ્પીટલમાં દોડાવવાની શી જરુર.!! આ અમેરિકા છે.

    Like

  6. લગ્ન પ્રસંગે થતા ધૂમ ખર્ચા તો તે જ સમયે વપરાઈ જાય. ફટાકડાના ધુમાડા હવામાં ઉડી જાય. ખાધેલું પીધેલું લોકો થોડા દિવસ યાદ રાખે. ઘણા બધા ફોટા અને વિડીઓ હાથમાં રહી જાય તે જોવાનો સમય મળે કે ના પણ મળે. નવદંપતી, તેના પરિવાર અને મિત્રો સિવાય બીજાઓને તો તેમની સંવત્સરી પણ ભાગ્યે જ યાદ રહે. લાખો રૂપિયા ખરચવાનો લાભ શો? આમ કરવાને બદલે “____ (વરનું કે કન્યાનું નામ ) _____ (કન્યાનું કે વરનું નામ) લગ્ન સ્મારક શિષ્યવૃત્તિ ફંડ” સ્થાપી તેમાં જમા કરવા જોઈએ. તેના વ્યાજમાંથી દર વરસે સુપાત્ર ગરીબ વિદ્યાર્થીને ભણાવી શકાય. તેની જાહેરાત કોઈ સામયિકમાં કરી શકાય. કોઈ નહિ તો સહાય મેળવનાર વિદ્યાર્થીઓ તો વરકન્યાના લગ્નની સંવત્સરી યાદ કરીને તેમને શુભેચ્છા તો આપશે.

    Like

  7. હ્રદયનો વિવેક ઘટ્યો છે તેથી દેખાડો વધ્યો છે. આવા દેખાડાથી બંને બાજુ અગવડ વધે છે છતાં ફેરફાર કરતા કઈ બાબત કઈ બાબત આડે આવે છે તે પ્રશ્ન છે.

    Like

  8. ઈંગ્લેન્ડમાં લાખો ગુજરાતીઓ રહે છે. ત્યાં જઈ આવેલા લોકોને ખ્યાલ હશે કે લંડનમાં કોઈનું અવસાન થાય તો અવસાન ગમે તે દીવસે થાય પણ એના મૃતદેહને આધુનીક ટૅકનીકથી ત્રણ-ચાર દીવસ સાચવી રાખવામાં આવે અને પછી શની-રવી દરમીયાન અન્તીમ સંસ્કાર કરવામાં આવે છે. પશ્ચીમની પ્રજામાં દુરદુરનાં સગાંવહાલાં ક્યાં છે, શું કરે છે એની પણ ઘણા લોકોને ખબર હોતી નથી. અલબત્ત, એ લોકો પણ ક્યારેક અન્તીમ છેડે પહોંચી જતા હશે અને માનવીય સમ્બન્ધોની બાબતમાં અતીરેક પણ કરતા હશે; પણ આપણી સામાજીકતા તો હવે લગભગ લાગણીવેડા અને વેવલાવેડાની હદે પહોંચી ગઈ છે, એમ જ સ્વીકારવું પડે.
    —— આ બાબત ખૂબ ગમી. હું અમારા સમાજમાં રવિવારે બેસણુ રાખવા વારંવાર કહેતો ફરુ છુ, પણ કોઇ અમલ કરતુ નથી. ક્યારે લોકો સમજશે? @ રોહિત દરજી ‘કર્મ’,હિંમતનગર

    Like

  9. સમાજને બદલી ન શકાય પણ આપણા પુરતો બદલાવી શકાય. જો આ બધા રીવાજોની વ્યર્થતામાં સાચેજ માનતા હોઈયે તો જાતે જવાનું બન્ધ કરવું જોઈયે તેમજ આવા પ્રસંગોએ દૂરના સંબંધીઓ કે મિત્રોને આમંત્રણ આપવાની લાલચમાં પણ ન પડવું જોઈયે.
    આનાથી જરૂર સમાજીક સંબંધોમાં ફરક પડે અને ટીકા પણ થાય. પરિવર્તન લાવવાની ચુકવવી પડતી એ કીંમત છે. આની સામે સમયની અને નાણાની જે બચત થાય છે તેનો સદુપયોગ કરી શકાય.
    શરુઆત જાતથી કરાય. બાકી વાતો કરવી સહેલી છે. અમલ કરવો ઘણો અધરો છે.

    Liked by 1 person

    1. હા, બધું સાદાઈથી કરો. એવું કરનારા પણ છે. આપણે જેમને આમંત્રણ આપ્યું ન હોય તેમનું આમંત્રણ આવે અને ન જઈયે તો એમને કદાચ એટલુ ખરાબ ન લાગે. સંબંધમાં ફરક પડી શકે છે.
      સારી રીતે સમજાવીયે તો કોઈ સમજી જાય અને જે ન સમજે તો એમની મરજી. જે વિચારમાં માનતા હોઈયે એને લગતા દરેક નિર્ણયની કિંમત ચુકવવી પડતી હોય છે. કાં તો જિંદગીભર સમય અને પૈસાનો વ્યય કરતા રહીયે અથવા તો થોડા સંબંધોને ઓછા કરીયે. ખરો રૅશનાલીષ્ટ પોતે માનતો હોય તેવું કરવાનો પૂરતો પ્રયત્ન કરે. ક્યારેક નમતું આપવાનો પણ વારો આવે. સાવ જડ પણ ન થવાય. મુખ્ય મુદ્દો કોના માટે કેટલું નમતું આપીયે એનો છે.

      Like

  10. Shree Dalaal Saab is talking about 3 important things in our samaaj and how we blindly spend time and money behind it. Spending time and money is one thing, however, without noticing, we inconveniance others for what?

    Wedding : (or any social gathering), one should go and attend if it is your immidiate family, Many time invitation are sent because link of relationship. In USA – among non Indian, many will send gift and greeting card to this type of occation, one should consider similar.

    Death : Yes if it is near and dear, you may end up travelling miles and miles, however, they are doing it not for the one who left, they are doing for themselves as well as one left behind. Yes, this can be taken care of with phone calls. Also, spending money on flowers is waste. Why not donate in name of one who has left to appropriate shelter or charity.

    Illness: This is where I am very disappointed with our Samaaj and its rituals. Yes, person is ill, give him/her time to recover. Send a get well wishesh. Don’t become ‘burden’ to them or their family. Even in USA, I see this among our samaaj. It become like ‘mero’ more than anything.

    Yes, our Samaaj is so deep with religions and rituals, only if we start changing ourself and then convince other as much as we can.

    Like

  11. દલાલભાઈએ સારા કે અન્ય પ્રસંગે પુછપરછ કે હાજરી પુરવવા જતાં કે આવતાં આપણે લોબીમાં કે સીડી પર પાનની પીચકારીઓ મારી કે બીડી-સીગારેટનાં ઠુંઠાં મુકતાં આવીએ છીએ એ બરોબર સમજાવ્યું છે. આવા અવગુણો દેશના બધા નગરીકોમાં એટલા દાખલ થઈ ગયા છે કે ટ્રેનમાં જો ૫૦૦.૦૦ રુપીયાના હીસાબે દંડ વસુલ કરીએ તો બધાને ટ્રેન ભાડામાં ૭૦ થી ૮૦ ટકા રાહત થઈ જાય.

    Like

  12. I fully agree with author’s suggestion observation. We all should adjust with time and place and always try to find out a balanced way or middle way.

    Thanks so much for a good article.

    Pradeep H. Desai
    USA

    Like

  13. પ્રિય ગોવિંદ ભાઈ મારુ તમે વાંચવા આપેલી યાસીન દલાલ વાળી વાત વાંચી
    મારા ત્રણ ગ્રાન્ડ સને વિધિથી લગ્ન ક્ર્યાજ નથી . એણે પરમેશ્વરે જે છોકરીઓ સાથે ઓળખાણ કરાવી આપી એમની સાથે પરમેશ્વરનું નામ લઈને લગ્ન કરી લીધા હાલ આ ત્રણેય 3 દીકરા અને એક દીકરીના બાપ છે .

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s