Feeds:
Posts
Comments

બાબો કે બેબી?

–રમેશ સવાણી, I.G.P.

“તમે આ જુઓ!”

“શું છે?”

“જયોતીષાચાર્ય પંડીતની જાહેરખબર! બાબો આવશે કે બેબી તે અગાઉથી જ કહી દે છે!

“પણ પંડીતજીને કઈ રીતે ખબર પડે?”

“પતી–પત્નીની કુંડળી જોઈને! આપણે પંડીતજીને મળીએ!” રાધાબેને આગ્રહ કર્યો.

રાકેશભાઈ અને રાધાબેન બન્ને શીક્ષક હતાં. લગ્નજીવન સુખી હતું. બે દીકરીઓ હતી, ડીમ્પલ અને આશા.

પંડીતજી, હોટલમાં રોકાયા હતા. ફોન કરીને ઍપોઈન્ટમેન્ટ મેળવ્યા બાદ મળી શકાશે, તેમ જાહેરખબરમાં લખ્યું હતું. રાધાબેને ફોન કરી ઍપોઈન્ટમેન્ટ લઈ લીધી!

તારીખ 30 જાન્યુઆરી, 1977ને રવીવાર. રાકેશભાઈ અને રાધાબેન પંડીતજી પાસે પહોંચ્યા. વેઈટીંગ રુમમાં એક ભાઈ બેઠા હતા. તે ખુબ ખુશમીજાજમાં હતા. તેના હૈયામાં આનન્દ છલકાતો હતો. રાકેશભાઈ તેને તાકી રહ્યા. એ ભાઈ બોલ્યા : “પંડીતજી મહાન જયોતીષાચાર્ય છે! આજે હું એની પુજા કરવા આવ્યો છું. પંડીતજી બાબામાંથી બેબી અને બેબીમાંથી બાબો કરી શકે છે! મેં તેમને મારી જન્મ કુંડળી દેખાડી હતી. તેણે કહ્યું કે બેબી આવશે! મેં આગ્રહ કર્યો કે મારે બાબો જોઈએ છે! પંડીતજીએ રુપીયા છ હજાર લીધા અને વીધી કરી. તમે નહીં માનો, મારે ત્યાં બાબાનો જન્મ થયો!”

રાકેશભાઈ અને રાધાબેનને પંડીતજીમાં શ્રદ્ધા દૃઢ થઈ ગઈ!

થોડીવાર પછી પંડીતજીના અંગત મદદનીશે રાકેશભાઈ અને રાધાબેનને રુમમાં જવાની સુચના કરી. બન્ને રુમમાં દાખલ થયા. પંડીતજીનો ચહેરો ચમક્તો હતો. કપાળમાં અર્ધચંદ્રાકાર તીલક શોભી રહ્યું હતું. માથાના લાંબાવાળ ખભા ઉપર પથરાયેલા હતા. કાળા કપડામાં પંડીતજી તાન્ત્રીક જેવા લાગતા હતા. પંડીતજીએ પુછયું : “રાકેશભાઈ! બોલો, શું સમસ્યા છે?”

“પંડીતજી! કોઈ સમસ્યા નથી! અમને કુતુહલ થાય છે કે બાબો થશે કે બેબી?”

“રાકેશભાઈ! તમારી જે ઈચ્છા હશે તે થશે! પરન્તુ વીધી કરવી પડશે. તેનો ખર્ચ રુપીયા ત્રણ હજાર થશે!”

“પંડીતજી! ભલે ખર્ચ થાય!”

“રાકેશભાઈ! બાબામાંથી બેબી અને બેબીમાંથી બાબાની ટ્રાન્સફર કરવી હોય તો રુપીયા છ હજારનો ખર્ચ થશે!”

“પંડીતજી! અમારે એવી કોઈ ટ્રાન્સફર નથી કરાવવી! અમારે માત્ર જાણવું છે કે આ વખતે બાબો થશે કે બેબી?” રાધાબેને પુછયું.

પંડીતજીએ જન્મ કુંડળીનો અભ્યાસ કર્યો પછી કહ્યું : “રાધાબેન! ખુશ થાવ! તમારે ત્યાં બાબો આવશે!”

રાધાબેન અને રાકેશભાઈની તમન્ના પુરી થવાની હતી. બન્ને ખુશ–ખુશ થઈ ગયાં. બન્નેએ નાની પાર્ટીનું આયોજન કર્યું. સગા તથા મીત્રોને બોલાવ્યા. સૌને ઉત્સાહથી કહ્યું કે અમારે ત્યાં બાબો આવી રહ્યો છે!

બન્યું ઉલ્ટું. રાધાબેન બેબીની માતા બની! સૌએ પુછ્યું, આમ કેમ થયું? રાધાબેન અને રાકેશભાઈને આઘાત લાગ્યો. બેબી આવી તેનો વસવસો ન હતો; પરન્તુ જયોતીષાચાર્ય પંડીતજીએ પોતાની સાથે ઠગાઈ કરી હતી, એની વ્યથા હતી!

રાકેશભાઈએ, મીત્ર ડૉ. જેરામભાઈ જે. દેસાઈ(સેલફોન : 87803 85795 અને 99259 24816)ને ને સઘળી વાત કરી. જેરામભાઈ સરદાર પટેલ યુનીર્વીસટી, વલ્લભવીદ્યાનગરના ફીઝીકલ એજ્યુકેશનના ડાયરેક્ટર હતા. તેઓ નડીયાદમાં ‘વહેમ, અન્ધશ્રદ્ધા નીવારણ કેન્દ્ર’ ચલાવ છે. જેરામભાઈએ પુછયું : “રાકેશભાઈ! તમે બન્ને શીક્ષક છો, તમે જયોતીષાચાર્ય પંડીતની વાત માની કેમ લીધી?”

“જેરામભાઈ! તમે પણ એને માનવા લાગો! એવું એણે અમારી સાથે કર્યું હતું!”

“શું કર્યું હતું?”

“જેરામભાઈ! અમે પંડીતજીને મળવા ગયા. વેઈટીંગ રુમમાં એક ભાઈ બેઠા હતા. તેણે કહ્યું કે પંડીતજી બેબીમાંથી બાબો કરી દે છે!”

રાકેશભાઈ! આવા માણસો વેઈટીંગ રુમમાં જ નહીં, સમાજમાં પણ ફરતા હોય છે, એ બધાં એજન્ટ હોય છે!”

“જેરામભાઈ! અમે પંડીતજીને મહાન માનતા હતા. કેમ કે અમારી સામે તેમણે એક ચીઠ્ઠીમાં બાબો કે બેબી આવશે, એમ લખી એક કવરમાં ચીઠ્ઠી મુકી અને કવર બંધ કરી દીધું. કવરને સીલ કર્યું. કવર ઉપર અમારી બન્નેની સહી લીધી. પંડીતજીએ પણ સહી કરી અને કવર તીજોરીમાં મુકી દીધું. પછી કુંડળીનો અભ્યાસ કર્યો અને અમને કહ્યું કે બાબો આવશે! પંડીતજી અમને બનાવી ગયો! ત્રણ હજાર રુપીયા લઈ ગયો! એ ઠગને પકડવો છે!”

રાકેશભાઈ! ઠગનું પગેરું ભાગ્યે જ મળે! તમારા ત્રણ હજાર રુપીયા ગયા જ સમજો! તમે અન્ધશ્રધ્ધાનો ભોગ બન્યા છો! તમે પંડીતજી પાસે ગયા તે પહેલાં મને વાત કરી હોત તો હું તમારી સાથે આવત અને એ ઠગનો પર્દાફાશ કરત!”

“જેરામભાઈ! મારે એને સીધો કરવો છે!”

“રાકેશભાઈ! છેતરાઈ ગયા પછી, ઠગને સીધો કરવાની દરેકને તીવ્ર ઈચ્છા થતી હોય છે! ફરી કોઈ વખત વલ્લભવીદ્યાનગરમાં પંડીતજી આવે તો મને જાણ કરજો. હું તમારી સાથે આવીશ!”

તારીખ 31 જુલાઈ, 1977ને રવીવાર. અખબારમાં જયોતીષાચાર્ય પંડીતની જાહેરખબર હતી! વલ્લભ વીદ્યાનગરમાં તેમનો કેમ્પ હતો!

રાકેશભાઈ અને જેરામભાઈએ બન્ને પહોંચ્યા પંડીતજી પાસે. જેરામભાઈએ કહ્યું : “પંડીતજી! તમે આ રાકેશભાઈને બાબો આવશે, તેમ કહ્યું હતું અને આવી બેબી! આવું કેમ થયું?”

“જેરામભાઈ! કુંડળીઓ પ્રમાણે સાચું છે!”

“કેવી રીતે સાચું છે?”

“જેરામભાઈ! આ તીજોરીમાં કવર પડયું છે. આ કવર ઉપર રાકેશભાઈ અને રાધાબેનની સહી છે. મારી સહી પણ છે. કવર ઉપર સીલ છે. તમે કવર ખોલો!”

રાકેશભાઈએ કવર હાથમાં લીધું. પોતાની અને રાધાબેનની સહીની ખરાઈ કરી. સહીઓ બરાબર હતી! તેણે કવર ખોલ્યું. અંદરથી ચીઠ્ઠી નીકળી. ચીઠ્ઠીમાં લખ્યું હતું: “બેબી આવશે!”

રાકેશભાઈને વીજળીનો ઝટકો લાગ્યો હોય તેમ પંડીતજીને તાકી રહ્યા, પછી પુછ્યું : “પંડીતજી! બેબી આવશે તેવું તમે અગાઉથી જાણતા હતા તો શા માટે તમે જુઠું બોલ્યા?”

“રાકેશભાઈ! ઉગ્ર ન થાવ! મેં ચીઠ્ઠીમાં જે લખ્યું છે તે મુજબ થયું છે! મેં તો તમારા સંતોષ ખાતર બાબો આવશે, તેમ કહ્યું હતું!”

જેરામભાઈના મનમાં ગુસ્સો પ્રગટ્યો! તેણે આંખો બંધ કરીને મન્ત્રોચ્ચાર શરુ કર્યા! પંડીતજી જેરામભાઈને તાકી રહ્યા, પુછ્યું : “જેરામભાઈ! તમે શું કરી રહ્યા છો?”

પંડીતજી! હું જયોતીષવીદ્યા જાણું છું! તમારે જેલયાત્રાનો યોગ છે! સાચું બોલવું છે કે?

“પંડીતજી તરત જ જેરામભાઈના પગે પડી ગયો! રાકેશભાઈ પંડીતજીને તાકી રહ્યા. જેરામભાઈએ કહ્યું : “પંડીત! હવે ઉભો થા! રાકેશભાઈને તારી જયોતીષવીદ્યા સાચી લાગે છે! એને સમજાવ કે તેં કઈ રીતે જયોતીષ વીદ્યાનો ઉપયોગ કર્યો હતો?”

જેરામભાઈ! રાકેશભાઈ! મને માફ કરો. મારે જેલયાત્રાએ જવું નથી! સાચી હકીકત એ છે કે જ્યારે કોઈ પતી–પત્ની કુંડળીઓ જોવરાવવા આવે ત્યારે હું ચીઠ્ઠીમાં કાયમ લખતો કે બેબી આવશે! ચીઠ્ઠી કવરમાં મુકી, કવરને સીલ કરતો અને પતી–પત્નીની સહી લેતો! હું જેમનું જયોતીષ જોતો તેમાં પચાસ ટકાને બાબો આવતો! બાબાના જન્મના કારણે તેઓ ખુશખુશાલ થઈ જતા અને મારા આશીર્વાદ લેવા પડાપડી કરતા! ચીઠ્ઠીને ભુલી જતા! જેમને ત્યાં બેબી અવતરે, તેમાંથી ભાગ્યે જ કોઈ મારી પાસે આવતા! હું એમની નજર સામે જ કવર ખોલતો. ચીઠ્ઠીમાં લખ્યું હોય, બેબી આવશે! એટલે તેઓ, મને મહાન જયોતીષી માનીને મારા ચરણસ્પર્શ કરી, મને ધન્ય કરે! જયોતીષવીદ્યા બાબામાંથી બેબી કે બેબીમાંથી બાબો કરી શકે નહીં! મારે સાત દીકરીઓ છે! જયોતીષવીદ્યા મને ઉપયોગી નથી થઈ, તો બીજાને કઈ રીતે ઉપયોગી થાય?”

(પીડીતાનું નામ કાલ્પનીક છે)

(આવી છેતરામણ થઈ હોય તો, પુરતા પુરાવા સાથે, ડૉ. જેરામભાઈ જે. દેસાઈ(સેલફોન : 87803 85795 અને 99259 24816)ને તેમ જ મારા ‘અભીવ્યક્તી’  બ્લોગના https://govindmaru.wordpress.com/cck/  પેજ પર ગુજરાત રાજ્યના 12 ચમત્કાર ચકાસણી કેન્દ્રો’ અને તેના કાર્યકરોના સેલફોન નમ્બર આપવામાં આવ્યા છે તેઓનો સમ્પર્ક કરવા જણાવાય છે.  …ગો. મારુ)

–રમેશ સવાણી, I.G.P.

‘સંદેશ’ દૈનીકમાં પ્રગટ થતી એમની રૅશનલ કટાર પગેરું’(17, ઓગસ્ટ, 2016)માંથી.. લેખકશ્રીના અને ‘સંદેશ’ દૈનીકના સૌજન્યથી સાભાર…

લેખક સમ્પર્ક :  શ્રી. રમેશ સવાણી, I.G.P.

10-Jatin Banglo, B/h-Judge’s Banglo, Police Choki, Bodakdev, Amdavad – 380 054 Mobile: 99099 26267  e.Mail: rjsavani@gmail.com

 

મરણોત્તર કલ્પનાવીહાર અને હાનીકારક ક્રીયાકાંડ

–વલ્લભ ઈટાલીયા

મૃત્યુ પછી શું? કદાચ કદીયે ન જાણી શકાય એવા પ્રશ્ને માણસને હજારો વર્ષથી અજબગજબનો કલ્પનાવીહાર કરાવ્યો છે. પૃથ્વી પર માનવી જ એકમાત્ર એવું પ્રાણી છે, જે વર્તમાન જીન્દગી પછીનો મરણોત્તર ભાવીનો વીચાર કરે છે. માણસ દુ:ખી છે; કારણ કે તે આ લોકની ઓછી; પરલોકની ચીન્તામાં વધુ વ્યસ્ત રહે છે. માણસને પોતાની વર્તમાન જીન્દગી નરક જેવી હાલતમાં ગુજરે તે મંજુર છે; પરન્તુ મૃત્યુ પછીની જીન્દગીને તો સ્વર્ગમાં જ માણવી છે!

હીન્દુઓ સ્વજનના મૃત્યુ પાછળ દહાડો–પાણીઢોળ કરે છે, તેમાં અનેક ચીજ–વસ્તુઓ બ્રાહ્મણોને દાનમાં આપે છે. પલંગ, પાગરણ, વસ્ત્રો, જોડાં, ખાવા–પીવાની સામગ્રી, વરસાદથી બચવા છત્રી, અન્ધારે ભાળવા માટે ફાનસ (કહેવાતા સ્વર્ગમાં હજુ વીજળીની શોધ કે વ્યવસ્થા થઈ લાગતી નથી!) વગેરે ચીજ–વસ્તુઓ મરનારની પાછળ બ્રાહ્મણને એટલા માટે દાનમાં આપવામાં આવે છે કે, તે વસ્તુઓ, મરનારને સ્વર્ગમાં પ્રાપ્ત થાય!

કહેવાય છે કે, પરલોકમાં ‘વૈતરણી’ નામની વીશાળ નદી તરવાની ફરજીયાત હોય છે. જો આપણે બ્રાહ્મણને દાનમાં ગાય આપી હોય, તો જ એ નદી તરવાની વેળાએ ગાય આપણને મળે અને એનું પુંછડું પકડીને આપણે વૈતરણી તરી શકીએ! (ધનીક માણસો બ્રાહ્મણને ગાયના બદલે હેલીકૉપ્ટર દાનમાં આપી શકે ખરાં? એમ બને તો વૈતરણી પાર કરવામાં વધારે સરળતા રહે!) જો અહીં ભુમીનું દાન કર્યું હોય તો જ પરલોકમાં આપણને ભુમી મળે!

ઈસ્લામ, ખ્રીસ્તી અને યહુદી ધર્મમાં કયામતના દીને જીવને જન્નત(સ્વર્ગ) કે જહન્નુમ(નર્ક)માં ક્યાં નાખવો તેનો ઈશ્વર ઈન્સાફ કરે છે, એવી માન્યતા છે. તપસ્યાના માધ્યમથી જીવો મોક્ષ મેળવે છે અને જનમ–જનમના ફેરા ટળે છે, એવું જૈનો માને છે. ‘કરેલું કર્મ ભોગવવું પડે છે’ એવો સીદ્ધાન્ત લગભગ દરેક ધર્મોમાં છે. બૌદ્ધ ધર્મ પણ કર્મફળવાદી છે.

જો માણસના કર્મ પ્રમાણે જ એને ફળ મળતું હોય, ચીત્રગુપ્તના ચોપડે તેનાં પાપ–પુણ્ય જમા–ઉધાર લખાઈ જ જતાં હોય અને એ પ્રમાણે જ ન્યાય નક્કી થતો હોય; તો પછી સ્વજનના મૃત્યુ પાછળ તેને સ્વર્ગ અપાવવા આપણે કર્મકાંડો શા માટે કરીએ છીએ? શું મરણોત્તર કર્મકાંડ કે પંડીત–પુરોહીતો ભગવાનના ન્યાયમાંય પરીવર્તન લાવે એટલા બધા શક્તીશાળી છે? જો મરણોત્તર કર્મકાંડથી પાપ ધોવાઈને મોક્ષ જ મળી જતો હોય, તો એ સીદ્ધાન્ત તો ભયંકર જોખમકારક ગણાય! કારણ કે પછી તો જીવનમાં માણસ ટેસથી ભરપુર પાપ કરે, એટલા માટે કે મરણોત્તર ક્રીયાથી એનાં એ પાપ ધોવાઈ જ જવાનાં છે ને? પછી તો સ્વર્ગ કે મોક્ષ નક્કી જ!

અઢી હજારથીય વધુ વર્ષો પુર્વે ઋષી ચાર્વાકે કહ્યું, ‘સ્વર્ગ નથી, મોક્ષ જેવું કંઈ જ નથી; કારણ કે આત્મા જ નથી અને પરલોક પણ નથી. કર્મકાંડની કોઈ પણ ક્રીયાનું કશું ફળ મળતું જ નથી’.

કયામત અંગેના મુસ્લીમોના અને ખ્રીસ્તીઓના વીચારો અને પુનર્ભવ–પુર્વભવ અંગેના હીન્દુઓ, બૌદ્ધો, શીખો, જૈનોના વીચારો, જીવનની મરણ પછીની વ્યવસ્થા અંગે જુદા જુદા છે અને બધા ધર્મોને પોતાના વીચારો જ સાચા લાગે છે. દરેક ધર્મમાં જુદી જુદી માન્યતાઓ પ્રવર્તતી હોવાથી, એક સાથે એ બધું જ સાચું કદી પણ હોઈ શકે ખરું?

પુનર્જન્મ વીષયક પણ લોકમાનસમાં ખુબ ગુંચવાડો પ્રવર્તે છે. જો જીવનો તત્કાળ કે એક માન્યતા મુજબ 13 દીવસ બાદ (બારમાના દીવસ પછી) અન્ય પ્રાણીરુપે પુનર્જન્મ જ થતો હોય તો સ્વર્ગ–નરકની પ્રાપ્તીનો પ્રશ્ન જ ક્યાં રહે છે? અને જો પુણ્યશાળી સ્વર્ગમાં અને પાપી નરકમાં વસે, એમ માનીએ તો પુનર્જન્મનું શું? આવા બધા ગરબડ–ગોટાળાનું કારણ એ છે આ બધી કોરી કલ્પનાઓનો વીહારમાત્ર છે. બધા ધર્મોએ એક મત થઈ, કોઈ એક જ વ્યવસ્થા દર્શાવી નથી એ જ સીદ્ધ કરે છે કે, આ બધું કપોળકલ્પીત છે.

જ્યાં આત્મા છે કે નહીં – એ જ નક્કી નથી; ત્યાં પુનર્જન્મ શું અને મોક્ષ વળી શું? વીજ્ઞાને પણ આટલી મહાન–સુક્ષ્મ શોધો કર્યા છતાં, આત્મા શોધ્યો નથી; કારણ કે દેહથી અલગ આત્મા જેવું કંઈ છે જ નહીં. ચાર્વાકે ખુબ જ વૈજ્ઞાનીક વાત કહી છે : પંચમહાભુતોના સંયોજનથી જ ચૈતન્ય પ્રગટે છે, આત્મા જેવી કોઈ અલગ કે સ્વતન્ત્ર વસ્તુ જ નથી. પંચમહાભુતોનું સંયોજન ખોરવાતાં ચૈતન્ય આપોઆપ નષ્ટ થાય છે. જેમ : દીપક(કે મીણબત્તી) હોલવાઈ જતાં, પ્રકાશ કે જ્યોત નાશ પામે છે તેમ.’ માટે જ ચાર્વાક આગળ કહે છે કે ‘શ્રાદ્ધ, તર્પણ વગેરે ક્રીયાકાંડો તો બ્રાહ્મણોએ કરેલી પૈસા પડાવવાની ધુર્ત યોજનાઓ જ છે.’

શ્રાદ્ધ, તર્પણ, પીંડદાન, બ્રહ્મભોજન કે કાગડાને વાશ નાખવાથી તે આત્માને પહોંચે એવી માન્યતા છે. તો પ્રશ્ન એ થાય કે શું આત્માએ પણ દેહની માફક આવો બધો આહાર–ખોરાક ખાવો જોઈએ? અને શું આપણા બધા જ પુર્વજો કાગડા જ થાય છે? શું બધા જ પુર્વજો સાપ કે કાગડા બની પાછા પૃથ્વી પર જ આટા–ફેરા મારે છે? હવાફેર કરવા સ્વર્ગમાં કે નરકમાં કોઈ રોકતા નથી? થોડોક જ વીચાર કરતા આ બધી જ માન્યતાઓ પરસ્પર ટકરાય છે; કારણ કે એ સત્યથી છેટી છે.

મૃત માણસની પાછળ કર્મકાંડમાં, હોમહવનમાં કે લાડવા ખવડાવવામાં નાણાં વેડફીએ તેના બદલે શીક્ષણ, સ્વાસ્થ્ય કે સમાજહીતમાં નાણાંનો ઉપયોગ કરીએ તો સ્વર્ગ માટે માણસે મૃત્યુ સુધી રાહ જોવી પડે એમ નથી. જે દીવસે ‘સ્વર્ગ આકાશમાં ક્યાંય નથી’ આટલી અમથી સમજણ માણસમાં આવશે ત્યારે પૃથ્વી પર જ સ્વર્ગનું નીર્માણ નક્કી!

ગ્રહોની નડતર, પુનર્જન્મ, પુર્વજન્મ, પાછલા જન્મોના કર્મોનાં સારાં–નબળાં ફળ, પ્રારબ્ધ, નસીબ – આ બધું માણસે પોતાની જવાબદારીમાંથી છટકવા માટે ઉઘાડેલી છટકબારીઓ છે. આપણા નબળા પુરુષાર્થના બચાવ માટેના, આ બધાં મનઘડંત અવલમ્બનો છે.

ગાંધીજી જેવા મહાત્માએ પોતાના જીવનમાં કદી કોઈનું બુરું નથી કર્યું; છતાં તેમનું ખુન થયું. તો શું એ માટે ગાંધીજીના પુર્વજન્મનાં કર્મો જવાબદાર હતા? અને જો ગાંધીજીએ પાછલા જન્મમાં પાપ કર્મો કર્યા હોય તો પછી આ જન્મમાં તેઓ એક મહાન માણસ – ‘વીશ્વવીભુતી’ – કેમ બની શક્યા? રવીશંકર મહારાજે આખી જીન્દગી જનસેવામાં જ ગાળી; છતાં એક દાયકા સુધી પથારીવશ, અસહાય હાલતમાં રીબાયા. શું એ એમના પુર્વજન્મનાં પાપને કારણે એમ બન્યું? પુર્વજન્મમાં તેમણે પાપ કર્યું હતું તો પછી ખુબ મોટી ઉમ્મર થઈ ત્યાં સુધી ખુબ જ તન્દુરસ્ત, પરોપકારી અને ઋષી જેવું સન્માનીત જીવનનું પ્રારબ્ધ તેમને કેમ મળ્યું? દુનીયામાં લાખો યુવતીઓ શારીરીક શોષણ અને બળત્કારનો ભોગ બને છે, શું તે બધી પુર્વજન્મનાં ફળ ભોગવી રહી છે? ધરતીકમ્પ, પુર જેવી કુદરતી હોનારતોમાં અને યુદ્ધમાં, હજારો–લાખો સ્ત્રી–પુરુષો, બાળકો, પશુઓ અને જીવજન્તુઓ માર્યાં જાય છે. શું એ બધાંએ એક સરખાં પાપ કર્યાં હોય છે? કશ્મીરમાં નીર્દોષ નાગરીકો ત્રાસવાદનો ભોગ બની રહ્યાં છે, તો શું એ બધાં પુર્વજન્મનાં ફળ ભોગવી રહ્યાં છે? અને જો તેઓ પુર્વજન્મનાં પાપ ભોગવી રહ્યાં હોય તો; એ ઈશ્વરી ન્યાયવ્યવસ્થામાં ખલેલરુપ એવું આ પોલીસતન્ત્ર, લશ્કર તેમના રક્ષણ માટે કેમ ગોઠવવામાં આવ્યું છે? એક તાજો જ દાખલો : હાલ જ સુરતના નાગજીભાઈ ધોળકીયા નામક હીરા દલાલનું અપહરણ કરી, તેમની પાસેથી દોઢેક કરોડના હીરા લુંટી, તેમનું ખુન કરી નંખાયું. માની લઈએ કે નાગજીભાઈને તેમનાં પુર્વજન્મનાં કર્મનું ફળ મળ્યું; પણ તેમના જતાં, તેમનાં પત્ની અને માસુમ બાળકો અકાળે નીરાધાર–અનાથ બન્યાં, તેને માટે કોનાં પુર્વજન્મનાં કર્મોને જવાબદાર લેખીશું? છે કોઈ સમાધાનકારી નક્કર જવાબ?

મીત્રો, માણસના જીવન દરમીયાનના કર્મનાં ફળ સમજાય તેમ છે કે, વધારે પડતું ખાવાથી પેટમાં દુ:ખે, બહુ ઉજાગરા કરવાથી માંદા પડી જવાય, વાહન બેકાળજીથી ચલાવીએ તો અકસ્માતનો ભોગ બનીએ, બેદરકારીથી શાક સમારીએ તો ચપ્પુ વાગે અને લોહી નીકળે, પાણીનો વેડફાટ કરીએ તો પાણી વગર ટળવળીએ, ભણવામાં ધ્યાન ન અપાય તો નાપાસ થવાય, આ બધાં કર્મોનાં ફળ સમજી શકાય છે; પરન્તુ પુર્વજન્મ કે જે આપણને યાદ જ નથી તેવા કર્મોનું ફળ આટલું મોડું? અને તેય બીજા જન્મમાં! તર્કમાં બેસતું નથી. દુનીયાના મહાન ગણાતા વીચારકો, દાર્શનીકો અને તત્ત્વચીન્તકોના વીચારોમાં પણ આ વીષય અંગે વીરોધાભાસ જોવા મળે છે; કારણ કે મૃત્યુ પછી શું? એ વીષય પર ગમે તેટલા મોટા ગજાના તત્ત્વચીન્તકને પણ આખરે તો કલ્પના પર જ આધાર રાખવો પડે છે.

મારી સમજ પ્રમાણે વ્યક્તી સુખી કે દુ:ખી થાય છે તેમાં પુર્વજન્મના કર્મો નહીં; પરન્તુ મોટાભાગે માણસ પોતે જ અથવા ધર્મ, સમાજ કે તેની આસપાસનાં પરીબળો જ જવાબદાર હોય છે. મુખ્યત્વે તો માણસની ક્ષમતા, યોગ્યતા કે અયોગ્યતા, સમય–કસમયનાં સાચા કે ખોટા નીર્ણયો જ સુખ–દુ:ખ માટે કારણભુત હોય છે.

પહેલાના વખત કરતાં આજે બાળમૃત્યુ દર ઘણો ઘટી ગયો છે. વીચારી જુઓ, શું આધુનીક ચીકીત્સાવીજ્ઞાનના કારણે આ શક્ય બન્યું છે કે પુર્વજન્મના કર્મોનાં કારણે? પહેલા માણસનું સરેરાશ આયુષ્ય માંડ 35 વર્ષ હતું. આજે લગભગ 65 વર્ષ થવા આવ્યું છે. શું તે પુર્વજન્મના કર્મોથી કે પછી અદ્યતન મેડીકલ સાયન્સના કારણે શક્ય બન્યું છે? પહેલાના જમાનામાં વીધવા બનેલી સ્ત્રીઓએ જીવનભર અપમાનીત અને કલંકીત જીવન જીવવું પડતું હતું. આજે વીધવાવીવાહ થઈ શકે છે. વીધવા સ્ત્રીઓ પણ પુનર્લગ્ન કરી અન્ય સ્ત્રીઓની માફક પોતાનું જીવન સુખરુપ ગાળી અને માણી શકે છે. શું આ પુર્વજન્મનાં કર્મોના કારણે શક્ય બન્યું છે કે પછી સમાજસુધારાના કારણે?

મૃત શરીરને ગૅસચેમ્બરમાં નહીં; પણ લાકડા વડે અગ્નીસંસ્કાર આપવાથી મોક્ષ મળે તેવા આદીમ વીચારો આજે વીજ્ઞાન યુગમાં પણ હયાત છે. મૃત્યુ પછી કાણ–ખરખરાના રીવાજોએ પણ હાનીકારક સ્વરુપ ધારણ કરી લીધું છે. ખરખરો કરવા માટે ઉમટી પડેલા લોકટોળાંઓ શોકાતુર પરીવારની ‘ખબર જ લઈ નાખે’ છે! શોકમગ્ન પરીવારને દીવસો સુધી શોકમાં જ ડુબેલા રાખવાની જાણે ઝુમ્બેશ! સૌરાષ્ટ્રમાં તો માથે ફાળીયાં નાંખી સાચું–ખોટું રડતાં–રડતાં ટોળેટોળાં શોકાતુર પરીવારના ઘરે ઉમટી પડે અને દુ:ખી પરીવારને દીવસમાં પચાસ વખત સાચુકલું જ રડાવે! ક્યારેક તો ખરખરે જતું ટ્રેકટર કે ટેમ્પો ઉંધો પડે અને ખરેખર વળી પાંચ–દસ બીજા મરે!

મરણોત્તર કર્મકાંડમાં સેંકડો વર્ષોથી લોકોનું શોષણ થઈ રહ્યું છે. આ સ્થીતી કેવળ માનવસર્જીત છે અને એટલી જ અસહ્ય પણ છે. મૃત્યુ પછીની ચીન્તા કરવા કરતાં; આપણે આપણા વર્તમાનને સુધારવાની ચીન્તા કરીએ તો બધી જ સમસ્યાઓનો ઉકેલ હાથવેંતમાં જ છે. સાચી દીશામાં થયેલા વીચારો અને તેનું આચરણ માણસને સાચા પંથે લઈ જઈ શકે. જગતમાં પ્રત્યેક સુધારા પાછળ ‘વીચારબીજ’ જ જવાબદાર રહ્યું છે.

માત્ર ચક્ષુહીનતા જ નહીં; વીચારહીનતા પણ માણસના જીવનમાં અન્ધાપાનું સર્જન કરે છે.

..પ્રસાદ..

માણસે પુર્વભવનાં કર્મનું ફળ નહીં;

પરન્તુ પોતે કરવાનાં કર્મો ન કર્યાનું અને

ન કરવાનાં કર્મો કર્યાનું ફળ ભોગવવું પડે છે.

વલ્લભ ઈટાલીયા

લેખકસમ્પર્ક :

શ્રી. વલ્લભભાઈ ઈટાલીયા, 74–બી, હંસ સોસાયટી, વરાછા રોડ, સુરત 395 006, મોબાઈલ : 98258 85900 મેઈલ vallabhitaliya@gmail.com

સુરતના ‘લોકસમર્થન’(જે હવે બંધ થયું છેદૈનીકમાં શ્રી. વલ્લભભાઈ ઈટાલીયાની કટાર ‘વીચારયાત્રા’ પ્રગટ થતી હતી. તેમાંથી લેખકશ્રીના સૌજન્યથી સાભાર….

દેતે હૈં ભગવાન(!) કો ધોખા,

ઈન્સાં કો કયા છોડેંગે!

–રમેશ સવાણી

તારીખ 10 ઓક્ટોબર, 1999ને મંગળવાર. સમય સવારના આઠ. ‘સુરતથી મીનાવાડા’ સ્પેશીયલ બસમાં લોકો ભક્તી રસમાં ડુબેલાં હતા. માતાજીના ગીતો ગવાતા હતા. સૌ માતાજીના દર્શન માટે જઈ રહ્યા હતા.

વચ્ચે એક હોટલ ઉપર બસ ઊભી રહી. સૌ ફ્રેશ થયા. હોટલની બાજુમાં કેસેટની દુકાન હતી. ત્યાં મીનાવાડાના માતાજીની કેસેટ વાગતી હતી. કેટલાંક લોકોએ કેસેટ ખરીદી. બસના ડ્રાઈવર શાંતીલાલે કહ્યું : “ખોબા જેવડા ગામમાં ટોળેટોળાં એકઠાં થાય છે. માતાજીની ઉમ્મર ચૌદ વર્ષની છે; પરન્તુ પરચા ગજબ છે! આરતી વેળાએ માતાજી હવામાં બે ફુટ ઊંચા થાય છે! કાદવમાં ફસાયેલી ભેંસોને માતાજીએ બહાર કાઢી આપી હતી! માતાજીએ પોતાના ખેતરમાં વાંસ અને પતરાથી પોતાનું સ્થાનક બનાવ્યું છે. રોજે પચ્ચીસથી પચાસ હજાર શ્રદ્ધાળુઓ દર્શને આવે છે. ટ્રેકટર, મેટાડોર, લકઝરી બસ, રીક્ષા વગેરે વાહનો મુકવાની જગ્યા હોતી નથી! માતાજીની એક ઝલક મેળવવા ધક્કા–મુક્કી થાય છે. સ્થાનકે લાઈટની પુરતી સુવીધા ન હોવાથી કેટલાય લોકો વીખુટા પડી જાય છે. ચારે બાજુ હાટડીઓના કારણે મેળા જેવો માહોલ જોવા મળે છે! દરેક હાટડી–વાળાઓ માતાજીની કૃપાથી સદ્ધર થઈ ગયા છે! તમે નહીં માનો, પરન્તુ એક વખત હું માતાજીના દર્શને ગયો. માતાજીએ મને મુઠ્ઠી વાળવાનું કહ્યું. હું મુઠ્ઠીવાળીને દસ મીનીટ બેઠો. મુઠ્ઠી ખોલી તો હથેળી લાલ થઈ ગઈ! માતાજીએ કહ્યું હથેળીમાં શેષનાગના દર્શન થાય છે? મેં કહ્યું કે દેખાય છે! માતાજી ચમત્કાર કરે છે!”

સૌ ડ્રાઈવરને તાકી રહ્યા. બસ મીનાવાડા પહોંચી. ત્યાં બીજા ડ્રાઈવર્સ પણ શેષનાગના દર્શનની વાત કરતા હતા! માનવ મહેરામણ ઉમટ્યો હતો. માતાજીના દર્શન કરવા કઈ રીતે, તે પ્રશ્ન હતો. શ્રદ્ધાળુઓ ભીંસાઈ રહ્યા હતા. માતાજીના દર્શનની તાલાવેલી, શ્રદ્ધાળુઓને બેબાકળા બનાવતી હતી. સ્વયંસેવકો વ્યવસ્થા જાળવવા માટે આડેધડ ડંડા મારતા હતા. સૌને માતાજી તરફ જવું હતું; પરન્તુ સ્વયંસેવકો શ્રદ્ધાળુઓને ઉલટી દીશામાં ધકેલી રહ્યા હતા.

સુરતની સત્યશોધક સભાના કાર્યકર સીદ્ધાર્થ દેગામી(સેલફોન : 94268 06446), મધુભાઈ કાકડીયા(સેલફોન : 98255 32234), ગુણવંત ચૌધરી(સેલફોન : 98251 46374), જયસુખ કોઠીયા અને પરેશ લાઠીયા(સેલફોન : 9825770975) માતાજીને મળવા ઉતાવળા થતા હતા પણ મેળ પડતો ન હતો.ગુજરાતમુમ્બઈ રૅશનાલીસ્ટ એસોસીએશન, અમદાવાદના કાર્યકર પીયુષ ચૌહાણ–ઍડવોકેટ(સેલફોન : 94260 48351), સુનીલ ગુપ્તા(સેલફોન : 95740 68156), લંકેશ ચક્રવર્તી(સેલફોન : 94263 75381), સુરેશ પરીખ(હાલ વીદેશમાં) અને ગીરીશ ચાવડા(સેલફોન : 99985 34646) પણ માતાજીને મળવા આતુર હતા! આ બધાં માતાજીનું પગેરું શોધવા મીનાવાડા આવ્યાં હતાં! માતાજીની મુલાકાત કઈ રીતે કરવી, તે પ્રશ્ન હતો.

મધુભાઈએ કહ્યું : પીયુષભાઈ! એક યુક્તી છે! ટોળા ઉપર ડંડા વીંઝતા સ્વયંસેવકના કાનમાં ફુંક મારો કે અમે બધાં મુમ્બઈથી આવીએ છીએ! અમારા શેઠ મોટા ઉદ્યોગપતી છે અને માતાજીના ભક્ત છે. આવતી પુનમે દર્શન કરવા આવશે. અમને શેઠે મોકલ્યા છે. માતાજીને કોઈ ચીજવસ્તુની જરુર હોય તો જાણી લાવો, એવો હુકમ અમારા શેઠે કર્યો છે! માતાજીની મુલાકાત ગોઠવી આપો!”

પીયુષભાઈએ સ્વયંસેવકના કાનમાં ફુંક મારી. સ્વયંસેવક તરત જ માતાજી પાસે ગયો. પન્દર મીનીટ પછી તેણે પરત આવીને કહ્યું : “ પીયુષભાઈ, ચાલો માતાજી બોલાવે છે!”

સૌ માતાજી પાસે પહોંચ્યા. આશીર્વાદ લીધાં. શ્રદ્ધાળુઓ રુપીયાનો વરસાદ વસાવતા હતા. થોડીવાર થાય એટલે માતાજીના સગાંઓ રુપીયાનો ઢગલો બે હાથે ભેગો કરીને સલામત જગ્યાએ મુકી આવતા હતા. ક્યારેક માતાજી પણ ભાખોડીયાભેર રુપીયા વીણવા મંડી પડતા હતા! નારીયેળ અને ચુંદડીનો મોટો ઢગલો થયો હતો.

મધુભાઈએ કહ્યું : “માતાજી! અમે મુમ્બઈથી આવીએ છીએ!”

“મધુભાઈ, તમને સૌને અહીં મોકલવા માટે મેં જ તમારા શેઠને સ્વપ્નમાં જઈને કહ્યું હતું! તમારા શેઠને કહેજો કે અમારે અહીં ભવ્ય મન્દીરનું નીર્માણ કરવું છે! શ્રદ્ધાળુઓ માટે ધર્મશાળા અને ભોજનશાળા ઊભી કરવી છે! લાઈટની વ્યવસ્થા અને પાણી માટે બૉર કરાવવો છે!”

“માતાજી! અમારા શેઠ આ બધું કરાવી દેશે! અમારી ઈચ્છા એક પરચો જોવાની છે!”

“મધુભાઈ, જમણા હાથની મુઠ્ઠી વાળો. ભીંસ આપો. પાંચ મીનીટ પછી તમારી મુઠ્ઠીમાં શેષનાગ દેખાશે!”

મધુભાઈએ પાંચ મીનીટ પછી પોતાની મુઠ્ઠી ખોલી કહ્યું : “માતાજી! મારી મુઠ્ઠીમાં શેષનાગ તો ઠીક, સાપોલીયું પણ દેખાતું નથી!”

“મધુભાઈ, શ્રદ્ધા હોય તો દેખાય!”

માતાજી! ચમત્કાર કે પરચો નાનો કે મોટો દેખાડે તેને અમદાવાદના ‘ગુજરાતમુમ્બઈ રૅશનાલીસ્ટ એસોસીએશ’ને રુપીયા ચોસઠ લાખનું ઈનામ જાહેર કર્યું છે! પરચો બતાવો અને ચોસઠ લાખ મેળવી લો!”

“મધુભાઈ, કોઈના કહેવાથી ચમત્કાર કરાય નહીં!”

“માતાજી! ચોસઠ લાખ માટે નહીં; પણ અમો શ્રદ્ધાળુઓને પરચો દેખાડો!”

“સાત મંગળવાર આવો! પરચો દેખાશે!”

માતાજી!, તમે શા માટે ઢોંગ કરો છો? તમારામાં કોઈ દીવ્ય શક્તી નથી કે પરચા–શક્તી નથી!”

“મધુભાઈ, તમે શું બકો છો? માતાજીનું અપમાન કરો છો? થોડા દીવસ પહેલાં એક અખબારમાં મીનાવાડાના માતાજી અંગે લેખ પ્રગટ થયેલો. તમે નહીં માનો, પણ એ લેખકના ખુબ હોશીયાર સંતાનનું મરણ થઈ ગયું! લેખ પ્રગટ કરનાર અખબારનું પ્રીન્ટીંગ મશીન બંધ પડી ગયું! મશીનની મરામત કરાવી તો એક કરોડનો ખર્ચ થયો!”

માતાજી! એવું કશું બન્યું નથી! એ બધાં જુઠ્ઠાણાં છે! માતાજી તમારી માથે જે મુગટ છે, તે તમોને દીવ્યશક્તીએ આપેલો નથી. પુંઠા ઉપર રંગીન કાગળો ચોંટાડીને મુગટ બનાવેલો છે. બહુરુપી પહેરે તેવો મુગટ દીવ્યશક્તી ન આપે! દીવ્યશક્તીનો મુગટ તો સોનાનો હોય, ડાયમંડનો હોય! તમે આરતી કરો છો ત્યારે તમારા ગળામાં નાગદેવ હોય છે, આરતી વેળાએ તમારા વાળ લાંબાટુંકા થાય છે, આરતી વખતે તમારા પગ બે ફુટ અધ્ધર થઈ જાય છે, દીવ્યશક્તીએ તમને ત્રીશુળ, શ્રીફળ અને ચુંદડીની ભેટ આપી છે, આ બધાં ગપ્પાં છે! તમે ત્રીકાળ જ્ઞાની છો, એ દાવો બીલકુલ પોલો છો! તમે માતાજીની ભુમીકા ભજવો છો; પણ અમે કોણ છીએ તેની તમને કોઈ જાણકારી પણ નથી! ભોળા લોકોને છેતરવાનું બંધ કરો!”

“તમે કોણ છો? હું નારાજ થઈશ તો તમે સૌ અહીં જ સળગીને મરી જશો!”

માતાજી! અમે સુરતની સત્યશોધક સભા’ના કાર્યકરો છીએ. અમારી સાથે ગુજરાતમુમ્બઈ રૅશનાલીસ્ટ એસોસીએશ’, અમદાવાદના કાર્યકરો પણ છે. અમારું કામ ઢોંગીઓને ખુલ્લા પાડવાનું છે! તમારા કહેવાથી અમે સળગી જવાના નથી. અમે જાણીએ છીએ કે તમારાથી સળીના બે ટુકડાં થઈ શકે તેમ નથી!”

“હું કોઈને આમન્ત્રણ આપતી નથી. શ્રદ્ધા હોય તે આવે! અહીં હજારો માણસો આવે છે, તે બધાના દુઃખ દુર થાય છે. ફાયદો થાય છે, તેથી સૌ આવે છે, તે બધા ખોટા અને તમે સાચા? અમે સમાજસેવા કરીએ છીએ!”

“માતાજી! લોકો કામકાજ છોડીને અહીં દર્શને આવે છે! માનતા માને છે! ખોટા વીશ્વાસમાં રહે છે કે માનતાવાળું કામ માતાજીની કૃપાથી થઈ જશે! માનતાવાળી માનસીકતાને કારણે લોકોની દુર્દશા થાય છે! સમાજની અધોગતી થાય છે! તરકટ કરનારાને ઘી–કેળાં અને મોજમઝા! ધતીંગ કરનારા સમાજસેવા કરી શકે નહીં! દેતે હૈ ભગવાન કો ધોખા, ઈનસાં કો ક્યા છોડેંગે!

સત્યશોધક ટીમ સુરત પરત જઈ રહી હતી ત્યારે બસના ડ્રાઈવરે પુછ્યું : “મધુભાઈ, આજે હથેળીમાં શેષનાગના દર્શન થયા! હું ધન્ય બની ગયો! તમને દર્શન થયા કે નહીં?”

મધુભાઈ ડ્રાઈવરને તાકી રહ્યા!

–રમેશ સવાણી

‘સંદેશ’ દૈનીકમાં પ્રગટ થતી એમની રૅશનલ કટાર ‘પગેરું’(26, એપ્રીલ, 2017)માંથી.. લેખકશ્રીના અને ‘સંદેશ’ દૈનીકના સૌજન્યથી સાભાર…

લેખક સમ્પર્ક :  શ્રી. રમેશ સવાણી, I.G.P.

10-Jatin Banglo, B/h-Judge’s Banglo, Police Choki, Bodakdev, Amdavad – 380 054 Mobile : 99099 26267  e.Mail : rjsavani@gmail.com

દેવ–દેવી લાંચ લીધા વગર ઉપકાર ન કરે ?

–રોહીત શાહ

કોઈ પણ વ્યક્તીની ધાર્મીક લાગણી ક્યારે દુભાય? અત્યાર સુધીની લાગણી દુભાયાની સેંકડો–હજારો ઘટનાઓનો સ્ટડી કર્યા પછી કહી શકાય કે જે વ્યક્તીને ધર્મમાં પુર્ણ શ્રદ્ધા ન હોય અને જે વ્યક્તીને લાગણી એટલે શું એની કશી ગતાગમ ન હોય એવી વ્યક્તીની જ લાગણીઓ દુભાતી રહી છે. જો તમારી ધાર્મીક લાગણી દુભવવી હોય તો તમારી પાસે મીનીમમ આ બે ક્વૉલીફીકેશન્સ કમ્પલ્સરી હોવી જોઈએ : ધાર્મીક અજ્ઞાન અને સમજણમાં શુદ્ધ જડતા. આ બે બાબતો વગર તમે ઈચ્છો તોય તમારી ધાર્મીક લાગણી નહીં દુભવી શકો.

તમે જો શંકરાચાર્ય, સ્વામી વીવેકાનન્દ, બ્રહ્માકુમારીજી, શ્રીમદ્ રાજચન્દ્ર, મોહમ્મદ પયગમ્બર, ગૌતમ બુદ્ધ, અશો જરથુસ્ટ્ર જેવા મહાત્માઓની લાગણી કદીયે દુભાઈ હોય એવું તમને જાણવા નહીં જ મળે. તે દરેકની સામે પ્રખર વીરોધીઓ હતા, તેમનો અનાદર અને તેમનું ઈન્સલ્ટ કરનારા અનેક લોકો હતા છતાં તે સૌની સામે આ મહાત્માઓનું સૌજન્ય અણનમ રહ્યું હતું. ગાંધીજીની લાગણી ન દુભાય, તેમના પાખંડી અનુયાયીઓની લાગણી જ દુભાય! ધોબી ગમે તે કહે છતાં રામની લાગણી ન દુભાય; પરન્તુ આપણે જો રામ વીશે કાંઈ વીરોધી મંતવ્ય રજુ કરીએ તો રામભક્તો વીફર્યા વગર ન રહે!

એક બીજી વાત પણ છે. મોટે ભાગે ધાર્મીક લાગણી દુભાવાનાં ત્રાગાં એવા લોકો જ કરે છે જેઓ કાયદાનો ટેકો લઈને કોઈ સાચી વાત કહેનારને દબાવી દેવા માગતું હોય. સપોઝ તમે કોઈ એવું સત્ય ઉચ્ચારી રહ્યા છો જેના કારણે કોઈ વ્યક્તી કે સમુહનું સ્થાપીત હીત જોખમાતું હોય કે એની નકલી પ્રતીષ્ઠા ભોંયભેગી થવાની હોય – એવા સંજોગોમાં તે વ્યક્તી કે સમુહ પોતાની ધાર્મીક લાગણી દુભાયાના બહાને તમને પજવશે. તમારી સામે ઝનુન બતાવશે. તમારી સામે કોર્ટમાં કેસ કરશે. તમારા પર સ્ટે લાવશે. તમે કોર્ટનાં ચક્કર કાપતા થઈ જાઓ અને પેલા ઢોંગીઓની સામે ન પડો એ માટેની ફીક્સ પેંતરાબાજી કરશે.

તાજેતરમાં એક સમાચાર વાંચ્યા કે સસરાજીની તબીયત સારી થાય એ માટે પુત્રવધુએ પોતાના માથાના વાળનું મુંડન કરાવવાની બાધા રાખી હતી. આ સમાચાર આનન્દપ્રેરક પણ છે અને આઘાતપ્રેરક પણ છે. આનન્દપ્રેરક એ માટે કે સમાજમાં સસરા પ્રત્યે આટલો છલોછલ આદરભાવ રાખનારી પુત્રવધુ આજના યુગમાં પણ છે ખરી! આઘાત એટલા માટે થાય કે આવા ન્યુઝ વાંચીને લોકો પોતાના સ્વજનની બીમારી દુર કરવા માટે પોતાના વાળ ઉતરાવવા તૈયાર થઈ જશે.

કોઈ બીમાર વ્યક્તીની તબીયત સુધરે એ માટે આવા ઉપાયો કરવાનું જરાય વાજબી ખરું? કોઈ સ્નેહીના વાળ સાથે કોઈ વ્યક્તીની બીમારીને વળી શી લેવાદેવા? એક વ્યક્તી વાળ ઉતારી નાખવાની ભાવના બતાવે એટલે કહેવાતી કઈ પરમ–દીવ્ય શક્તીને ગમતું હશે? આપણા ઉતરેલા વાળનું એ શું કરે? એ પરમ તત્વને આપણા ઉતરેલા વાળ જમા કરવાની કોઈ જરુર હોય ખરી?

આપણું કાંઈ સારું કે શુભ થાય તો એ સહજ ઘટના છે. આપણું કોઈ અહીત થાય – આપણને નુકસાન થાય તો પણ એ સ્વાભાવીક ઘટના છે. બાધા–માનતા રાખવાથી પરીણામ બદલાય એ વાત લૉજીકલ તો નથી જ. દેવ–દેવી લાંચ લીધા વગર ઉપકાર નથી કરતાં એવું આપણે પુરવાર કરીએ તો કોઈ દેવ–દેવી રીઝે ખરાં? ધર્મનો વીવેક પ્રજ્ઞા વડે જ થઈ શકે, અન્ધશ્રદ્ધા વડે નહીં – આ સત્ય જાણ્યા પછીયે તમારી લાગણી ન દુભાય તો નો પ્રૉબ્લેમ.

–રોહીત શાહ 

લેખકસમ્પર્ક : 

શ્રી. રોહીત શાહ, ‘એકાન્ત’, ડી–11, રમણકળા એપાર્ટમેન્ટ, સંઘવી સ્કુલના રેલવે ક્રૉસીંગ પાસે, નારણપુરા, અમદાવાદ – 380 013 ફોન : (079) 2747 3207 મેઈલ : rohitshah.writer@gmail.com

મુમ્બઈના મીડડેદૈનીકમાં પ્રગટ થતી એમની  લોકપ્રીય કટાર નો પ્રૉબ્લેમ(15 માર્ચ, 2014)માંથી.. લેખકશ્રીના અને મીડડેના સૌજન્યથી સાભાર…

સાકરીયા બાપુ!

– રમેશ સવાણી

ભાવનગર જીલ્લાના પાલીતાણા પાસે શેત્રુંજી નદી ઉપર ડેમ છે. ડેમથી થોડે દુર એક નાનો આશ્રમ હતો. તેમાં એક સ્વામીજી (ઉમ્મર : 40) રહેતા હતા.

તારીખ 29 ડીસેમ્બર, 1992. મંગળવાર. સવારના અગીયાર વાગ્યા હતા. રોજની માફક, બાજુના ગામનો રઘુ રબારી (ઉમ્મર : 25) સ્વામીજી માટે દુધ લઈને આશ્રમમાં આવ્યો. સ્વામીજીને દુધ આપ્યું પછી રઘુએ શરમાઈને પુછયું : “બાપુ! મારે સંતાનમાં કંઈ નથી! તમારી કૃપા થાય તો હું બાપ બનું!

સ્વામીજી રઘુને થોડીવાર તાકી રહ્યા. પછી આશ્રમની રુમમાં ગયા. થોડીવારે બહાર આવ્યા અને રઘુને પુછ્યું : “ભક્ત! તારે ખરેખર સંતાન જોઈએ છે?”

“હા, બાપુ! કૃપા કરો!”

સ્વામીજીએ હવામાં હાથ ઉંચાનીચા કર્યા, મંત્રોચ્ચાર કર્યા અને વીજળી વેગે ખાલી હથેળીમાં સાકરનો ગાંગડો આવી ગયો! રઘુ સ્વામીજીને તાકી રહ્યો પછી પગે પડી કહ્યું : “સ્વામીજી તમે તો ચમત્કારી છો!”

“ભક્ત! લે આ સાકરનો ગાંગડો. તારી પત્નીને ખવડાવી દેજે. તારું કામ થઈ જશે!”

સાકરના પ્રસાદના કારણે કેટલાક લોકોને સંતાનપ્રાપ્તી થઈ હતી. તેથી સ્વામીજીની લોકપ્રીયતા વધતી જતી હતી. લોકો સ્વામીજીને સાકરીયા બાપુ તરીકે ઓળખતા હતા!

સ્વામીજીના આશ્રમથી થોડે દુર અક્ષરાનન્દ સ્વામી ઉર્ફે સનતભાઈ કવીની વાડી હતી. તે આર્ય સમાજી હતા. તેમના ધ્યાને સાકરના પ્રસાદની વાત આવી. અક્ષરાનન્દને ખાતરી કરવાની ઈચ્છા થઈ. એક દીવસ તે સાકરીયા બાપુના આશ્રમે પહોંચ્યા, અને કહ્યું : “સ્વામીજી! તમે હવામાંથી સાકર કાઢો છો, એવી ખબર પડતા હું અહીં આવ્યો છું!”

સાકરીયા બાપુએ હવામાં હાથ ઉંચાનીચા કર્યા, મંત્રોચ્ચાર કર્યા ખાલી હથેળીમાં સાકરનો ગાંગડો પ્રગટ થયો! અક્ષરાનન્દ સાકરીયા બાપુને તાકી રહ્યા! સાકરનો પ્રસાદ લઈ અક્ષરાનન્દ પહોંચ્યાચમત્કાર ચકાસણી કેન્દ્ર, પાલીતાણાના અગ્રણી ચતુરભાઈ ચૌહાણ (સેલફોન : 98982 16029) (ઉમ્મર : 47) પાસે. અક્ષરાનન્દે કહ્યું : ‘‘ચતુરભાઈ! તમે પાલીતાણામાં બોર્ડ લગાવ્યા છે કે ચમત્કાર કરી બતાવો અને ત્રણ લાખ રુપીયા જીતો! તમે બોર્ડ ઉતારવી લો!

“કેમ શું થયું?”

“મેં મારી સગી આંખે ચમત્કાર જોયો! જુઓ આ સાકરનો ગાંગડો! સાકરીયા બાપુએ હવામાંથી પ્રગટ કરીને મને આપ્યો છે! તમે બોર્ડ ઉતરાવી નાખો નહીં તો ત્રણ લાખ રુપીયા ગુમાવશો!”

“જુઓ! અક્ષરાનન્દ! જાદુગરના ખેલ આપણે જોઈએ છીએ. સગી આંખે ચમત્કાર દેખાય છે! પરન્તુ તેમાં કોઈ ચમત્કાર હોતો નથી, કરતબ હોય છે, ચાલાકી હોય છે!

“સાકરીયા બાપુને તમે જાદુગર કહો છો?”

“ના, તે જાદુગર નથી! જાદુગર સાચા હોય છે. જાદુના ખેલ શરુ કરતાં પહેલાં જ તે જાહેર કરે છે કે આ ખેલ છે, તેમાં કોઈ ચમત્કાર નથી! જ્યારે સાકરીયા બાપુ જેવા કહેવાતા બાવા–બાપુઓ બહુજન સમાજની શ્રદ્ધાનો ગેરલાભ લઈ, ચમત્કાર બતાવી; લોકોના તન, મન, ધનનું શોષણ કરે છે! ચમત્કાર કરનાર લોભી, લુચ્ચા, વીલાસી, દમ્ભી, ફરેબી હોય છે! ચમત્કારની શક્તી વડે તેનાં બધાં જ દુર્ગુણો ઢંકાઈ જાય છે, અને તે પવીત્ર–પુજનીય બની જાય છે!

“ચતુરભાઈ! તમે પણ ચમત્કારમાં વીશ્વાસ કરતા થઈ જશો! એક વખત સાકરીયા બાપુને મળો! બાપુના આશ્રમે લોકોનું કીડીયારું ઉભરાય છે!”

“અક્ષરાનન્દ! હું તમને થોડાં પ્રશ્નો પુછું. તમે ઉત્તર આપશો?”

“જેટલાં પ્રશ્નો પુછવા હોય તે પુછો!”

“અક્ષરાનન્દ! મને કહો કે તમે રામાયણ વાંચી છે? સાંભળી છે?”

“વાંચી છે અને કથા પણ સાંભળી છે!”

“રામ માટે દુઃખદ પ્રસંગ કયો હતો?”

“સીતાનું રાવણ દ્વારા અપહરણ!”

“રામે સીતાને પરત મેળવવા પરીશ્રમ કર્યો હતો કે ચમત્કાર?

“પરીશ્રમ કર્યો હતો!”

“મને કહો. અક્ષરાનન્દ! રામે ચમત્કાર કરીને સીતાનું અપહરણ કેમ અટકાવ્યું નહીં?

“ચતુરભાઈ! તમારી વાત તાર્કીક છે, પણ તમે સાકરીયા બાપુને મળો!”

અક્ષરાનંદ! કૃષ્ણએ કંસનો વધ કર્યો. કૃષ્ણએ ચમત્કાર કરીને કંસનું હૃદય બંધ કેમ ન કરી દીધું?

“ચતુરભાઈ! તમારી વાત સાચી પણ તમે એક વખત સાકરીયા બાપુને મળો!”

“ભલે. હું સાકરનો પ્રસાદ લેવા જરુર જઈશ!”

બીજા દીવસે ચતુરભાઈ ચૌહાણ અને પ્રાથમીક શાળાના શીક્ષક મનુભાઈ માળી સાકરીયા બાપુના આશ્રમે પગેરું મેળવવા પહોંચ્યા. બાપુને પ્રણામ કરી ચતુરભાઈએ કહ્યું : “સ્વામીજી! સાકરનો પ્રસાદ લેવા આવ્યો છું!”

“પ્રસાદ માટે પાત્રતા હોવી જોઈએ!”

“એટલે? હું સમજ્યો નહીં!”

“ભક્ત! ત્રણ શુક્રવાર સુધી અહીં આશ્રમે આવવું પડે! ચોથા શુક્રવારે પ્રસાદ મળે!”

ચતુરભાઈ અને મનુભાઈ માળી ચોથા શુક્રવારે સાકરીયા બાપુના આશ્રમે પહોંચ્યા. ચતુરભાઈએ કહ્યું : “સ્વામીજી! મારી સાથે મનુભાઈ માળી છે. એને સંતાન નથી. કૃપા કરો!”

સાકરીયા બાપુ થોડીવાર બન્નેને તાકી રહ્યા. પછી તેણે હવામાં હાથ ઉંચાનીચા કર્યા. આંખો બન્ધ કરી, મંત્રોચ્ચાર કર્યા અને જમણા હાથની ખાલી હથેળીમાં સાકરનો ગાંગડો પ્રગટ્યો!

સાકરીયા બાપુએ મનુભાઈને સાકરનો ગાંગડો આપી કહ્યું : “ભક્ત! તારી પત્નીને ખવડાવી દેજે! કામ થઈ જશે!”

ચતુરભાઈએ સાકરીયા બાપુની કરામત બારીકાઈથી નીહાળી અને કહ્યું : “સ્વામીજી! મારે સંતાન નથી! મને પણ સાકરનો ગાંગડો આપો!”

“ભક્ત! ચમત્કારમાં શક્તીનો વ્યય થાય છે! તું કાલે આવજે!”

“ના, સ્વામીજી! મને આજે જ સાકરનો પ્રસાદ આપો!”

ચતુરભાઈનો પ્રસાદ લેવાનો હઠાગ્રહ ચાલુ રહ્યો. સ્વામીજી મુંઝાયા. થોડીવાર તે આશ્રમની રુમમાં ગયા. કમાડ ખડખડતો હોય તેવો અવાજ ચતુરભાઈને સંભળાયો! સ્વામીજી બહાર આવ્યા. હવામાં હાથ ઉંચા કર્યા, મંત્રોચ્ચાર શરુ કર્યા ત્યાં ચતુરભાઈએ સ્વામીજીના હાથ પકડી લીધા. સ્વામીજીની બગલમાં સાકરનો ગાંગડો છુપાવ્યો હતો તે નીચે પડી ગયો! સ્વામીજીએ ગુસ્સે થઈને કહ્યું: “ભક્ત તે મને સ્પર્શ કેમ કર્યો? તારા સ્પર્શના કારણે સાકરનો ગાંગડો હથેળીમાં પ્રગટ થવાને બદલે બગલમાંથી પ્રગટ્યો!”

ચતુરભાઈએ પોતાના બન્ને હાથ હવામાં આમતેમ ફેરવ્યા પછી સ્વામીજીને બન્ને હથેળીઓ બતાવીને પુછ્યું: “સ્વામીજી! મારી હથેળીમાં કંઈ છે?”

“ના. ભક્ત! તારી હથેળી ખાલી છે!”

ચતુરભાઈએ ફરી હવામાં હાથ આડાઅવળા ફેરવ્યા, મંત્રોચ્ચાર કર્યા તેણે કહ્યું : “સ્વામીજી! જુઓ. આને ચમત્કાર કહેવાય!”

ચતુરભાઈના હાથમાંથી કંકુ ખર્યું : સ્વામીજી ફાટી આંખે તાકી રહ્યા! થોડીવાર પછી સ્વામીજી ચતુરભાઈને રુમની અન્દર લઈ ગયા અને પુછ્યું : “ભક્ત! ખાલી હથેળીમાંથી કંકુ કઈ રીતે કાઢ્યું? આ ચમત્કાર તો મારે શીખવો છે!

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

આવી છેતરામણ થઈ હોય તો, પુરતા પુરાવા સાથે, ચતુરભાઈ ચૌહાણ (સેલફોન : 98982 16029) ચમત્કાર ચકાસણી કેન્દ્ર’, ચાંદખેડા, અમદાવાદ તેમ જ મારા ‘અભીવ્યક્તી’  બ્લોગના https://govindmaru.wordpress.com/cck/  પેજ પર ગુજરાત રાજ્યના 12 ચમત્કાર ચકાસણી કેન્દ્રો અને તેના કાર્યકરોના સેલફોન નમ્બર આપવામાં આવ્યા છે તેઓનો સમ્પર્ક કરવા જણાવાય છે.  …ગો. મારુ

●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●

“સ્વામીજી! હાથમાંથી કંકુ ખરે તે ચમત્કાર નથી! કરતબ છે!”

“ભક્ત! પણ મારે એ કરતબ શીખવું છે!”

“શા માટે?”

“ભક્તોને આંજી નાખવા!”

“એક શરત છે!”

“કઈ શરત છે?”

“સ્વામીજી! પાલીતાણામાં આવી જાહેરમાં સાકરીયા પ્રસાદનો પ્રયોગ તમે કરો તો હું ખાલી હથેળીમાંથી કંકુ કાઢવાનો કરતબ તમને શીખવું!”

આ સમય દરમીયાન રઘુ રબારી દુધ લઈને આશ્રમમાં આવ્યો હતો અને તેણે ચતુરભાઈનો કંકુનો પ્રયોગ જોયો. રઘુએ કહ્યું : “ચતુરભાઈ! સાકરીયા બાપુએ મને ઘણા સાકરના ગાંગડા આપ્યા અને તે બધાં મારી પત્ની ખાઈ ગઈ છતાં પરીણામ ન આવ્યું! ત્રણ વરસથી બાપુ માટે દુધ લઈને હું આવતો હતો પણ હવે પછી અહીં દુધ લઈને ક્યારેય નહીં આવું!

ચતુરભાઈ અને તેના મીત્ર મનુભાઈ માળી અક્ષરાનન્દની વાડીએ પહોંચ્યા. મનુભાઈના હાથમાં સાકરનો ગાંગડો હતો. તે જોઈને અક્ષરાનન્દે કહ્યું : “ચતુરભાઈ! તમે સગી આંખે ચમત્કાર જોયો ને? તમારા બોર્ડ ઉતરાવી નાખો! ત્રણ લાખનું ઈનામ આપવાની તૈયારી કરો!”

અક્ષરાનન્દ! સાકરીયા બાપુ આવતી કાલે આશ્રમમાં હશે તો બોર્ડ ઉતરાવીને હું પાલીતાણા છોડીને જતો રહીશ!

ચતુરભાઈએ અક્ષરાનન્દને બધી વાત કરી. બીજા દીવસે અક્ષરાનન્દ સાકરીયા બાપુના આશ્રમે ગયા. તેને ચમત્કાર દેખાયો : સાકરીયા બાપુ અદૃશ્ય થઈ ગયા હતા!

–રમેશ સવાણી

‘સંદેશ’ દૈનીકમાં પ્રગટ થતી એમની રૅશનલ કટાર ‘પગેરું’(23, નવેમ્બર, 2016)માંથી.. લેખકશ્રીના અને ‘સંદેશ’ દૈનીકના સૌજન્યથી સાભાર…

લેખક સમ્પર્ક :  શ્રી. રમેશ સવાણી, I.G.P.

10-Jatin Banglo, B/h-Judge’s Banglo, Police Choki, Bodakdev, Amdavad – 380 054 Mobile: 99099 26267  e.Mail: rjsavani@gmail.com

05

ભ્રમની ભાઈબન્ધી

–બી. એમ. દવે

[ગત અંક : 04 ( https://govindmaru.wordpress.com/2017/04/14/b-m-dave-6/ )ના અનુસન્ધાનમાં..]

સીક્કાને બે બાજુ હોય છે તે હકીકત લગભગ દરેક બાબતને લાગુ પડે છે અને તેવી જ રીતે ભ્રમના સન્દર્ભમાં પણ આ હકીકત લાગુ પડે છે. કેટલીક બાબતો એવી પણ છે, જેને ભ્રમના હકારાત્મક પાસાં ગણી શકાય. આવી બાબતો માનવજાત માટે ઉપકારક પણ ગણી શકાય તેવી છે. આવી બાબતોમાં પ્રથમ ક્રમાંકે આવે છે વીજ્ઞાનનો દૃષ્ટીભ્રમનો નીયમ. આ નીયમ અનુસાર એક સેકન્ડમાં આપણી આંખ સામેથી અમુક સંખ્યામાં ચીત્રો પસાર કરવામાં આવે તો ચીત્રો હાલતાંચાલતાં દેખાય છે.

આ સીદ્ધાંતની શોધના આધારે જ વૈજ્ઞાનીકોએ ચલચીત્રની શોધ કરી છે. આપણે ફીલ્મો, ટેલીવીઝન અને વીડીયો જોઈ શકીએ છીએ અને તેનો આનન્દ માણી શકીએ છીએ તે આ દૃષ્ટીભ્રમના સીદ્ધાંતને આભારી છે. તમામ પ્રકારનું જીવન્ત પ્રસારણ આપણી દૃષ્ટીના ભ્રમને કારણે આપણને અનુભવાય છે. આ ભ્રમ કુદરતની દેન છે, પણ તેની શોધ કરી; આપણે તેને અનુરુપ સાધનો વીકસાવ્યાં તે માનવજાતની ઉપલબ્ધી છે. હળવા મુડમાં કહી શકાય કે આ સીદ્ધાંત સ્વરુપે માનવજાતને ભ્રમની ભાઈબન્ધી ફળી છે.

અમુક પ્રકારના ભ્રમ આજીવન જળવાઈ રહે તેમાં સમ્બન્ધકર્તાઓનું હીત હોય છે. ઘણા ની:સન્તાન દમ્પતીઓ વારસદારની ખોટ પુરી કરવા અનાથાશ્રમમાંથી બાળક દત્તક લઈ ઉછેરતાં હોય છે. સાવ નાની ઉમ્મરે દત્તક લીધેલ બાળકનો ઉછેર પોતાના સગા સન્તાનની જેમ જ કરતાં હોય છે. બાળક મોટું થતાં પાલક માબાપનાં મનમાંથી નીકળી ગયું હોય છે કે તેઓ આ બાળકને અનાથાશ્રમમાંથી લાવ્યાં છે. બાળકને તો આ અંગે કોઈ જ્ઞાન હોતું જ નથી અને પાલક માબાપને જ પોતાનાં સગાં માબાપ માને છે. પાલક માબાપની સઘળી મીલકતના વારસદાર તરીકે પણ આવું દત્તક લીધેલ સન્તાન જ હોય છે.

આમ છતાં જીવનનાં કોઈ પણ તબક્કે આ બાળકને જાણ થઈ જાય કે પોતે પોતાનાં કહેવાતાં માબાપના લોહીનું સન્તાન નથી; પરન્તુ અનાથાશ્રમમાંથી દત્તક લેવામાં આવેલ છે, તો પોતાનાં પાલક માબાપ પ્રત્યેનો તેનો અભીગમ અને વ્યવહાર થોડાઘણા પણ બદલાઈ શકે છે. પોતાનાં સાચા માબાપ હોવાનો ભ્રમ તુટતાં સમ્બન્ધોમાં ઓટ આવી શકે છે અને ક્યારેક તેની જીન્દગીમાં અનીચ્છનીય વળાંક આવવાની શક્યતા પણ રહે છે. આવા બનાવો બને છે, એટલે આ પ્રકારનો ભ્રમ જળવાઈ રહે તે બન્ને પક્ષે હીતકારી હોય છે.

અગાઉના જમાનામાં સ્ટીલનાં વાસણોનો વપરાશ શરુ થયો ન હતો ત્યારે પીત્તળનાં વાસણો વપરાતાં હતાં. પીત્તળનાં વાસણોની રાસાયણીક અસરથી બચવા માટે તેના ઉપર ક્લાઈનું પડ ચડાવવામાં આવતું હતું. આવી જ રીતે મોટા ભાગના માણસો નગ્ન વાસ્તવીક્તાની પ્રતીકુળ અસરથી બચવા માટે ભ્રમરુપી ક્લાઈનું પડ ચડાવીને રાહત મેળવતા હોય છે. દુનીયાની મોટા ભાગની પ્રજા એક યા બીજી રીતે દુ:ખી છે. અમુક દુ:ખ એવાં હોય છે, જેનો કોઈ ઈલાજ નથી હોતો અને તે સહન કરવાં જ પડે છે. આવાં દુ:ખો સામે ટક્કર લેવા અમુક પ્રકારના ભ્રમની ભાઈબન્ધી કરવી પડતી હોય છે.

થોડાં ઉદાહરણોની મદદથી મારા વીચારો વધુ સ્પષ્ટ કરું :

ચાર મીત્રો એકસાથે ગ્રૅજ્યુએટ થયા અને નોકરી માટે પ્રયત્નો કરવા લાગ્યા. અમુક મીત્રો મહત્ત્વાકાંક્ષી હતા અને વધુ મહેનત કરી ઈચ્છીત નોકરી મેળવવા કૃતનીશ્ચય હતા, જ્યારે અમુક મીત્રો આળસુ અને સંતોષી હતા. એક મીત્ર માંડમાંડ પટાવાળાની નોકરી મેળવી શક્યો. બીજો એક મીત્ર થોડી વધુ મહેનત કરીને ક્લાર્ક બન્યો. ત્રીજો મીત્ર આ બન્ને મીત્રો કરતાં વધુ સંઘર્ષ કરીને નાયબ મામલતદાર બન્યો, જ્યારે ચોથા મીત્રે ‘કરો યા મરો’નો મન્ત્ર અપનાવી અને અસાધારણ મહેનત કરી મામલતદાર બનવાનું તેનું લક્ષ્ય સીદ્ધ કર્યું.

આ ચારેય મીત્રોને તેમની મહેનત અને બુદ્ધીપ્રતીભા મુજબનું ફળ મળ્યું.

આમ છતાં માનવસહજ સ્વભાવ મુજબ અનાયાસે એકબીજા સાથે સરખામણી થઈ જાય ત્યારે અફસોસ અનુભવાય. આવા અફસોસથી બચવા વાસ્તવીકતા ઉપર ઈરાદાપુર્વક ભ્રમનું પડ ચડાવી દેવાની ચાલાકી કરવામાં આવે છે. પટાવાળાની નોકરી મેળવેલ મીત્ર એમ કહી રાહત અનુભવે છે કે મારા ઘણા મીત્રો હજી પણ બેકાર છે, જ્યારે મને પટાવાળાની તો પટાવાળાની; પણ નોકરી તો મળી ગઈ. ક્લાર્ક બનેલો મીત્ર એમ કહી સન્તોષ મેળવશે કે ભલે હું મોટો ઑફીસર ન બની શક્યો; પણ પટાવાળો તો નથી બન્યો ને? એવી જ રીતે નાયબ મામલતદાર બનેલો મીત્ર એમ કહી ખુશ રહેશે કે ભલે હું ગૅઝેટેડ ઑફીસર ન બની શક્યો; પણ ક્લાર્કથી ઉંચી પોસ્ટ તો મેળવી શક્યો ને?

ઉપરોક્ત વીગતે આ બધા મીત્રો પોતાનાથી વધુ ઉંચી જગ્યા ઉપર ગયેલા મીત્રો સાથે પોતાની સરખામણી કરીને દુ:ખી થવાને બદલે પોતાનાથી નીચેની જગ્યા ઉપર ગયેલા મીત્રો કરતાં પોતે વધુ સારી જગ્યા ઉપર ગયેલ છે તેવા ભ્રમની ભાઈબન્ધી કરી રાજી રહેવા પ્રયત્ન કરશે.

પોતાના દુ:ખને હળવું કરવાનો સચોટ ઉપાય માનવજાતે શોધી કાઢ્યો છે અને આ ઉપાય કારગત નીવડી રહ્યો છે. આ ઉપાયમાં પોતાની જાત સાથે થોડી છેતરપીંડી જ કરવાની છે અને પોતાનાથી વધુ દુ:ખી સાથે પોતાની સરખામણી કરી આશ્વાસન મેળવવાનું છે કે અન્યના પ્રમાણમાં હું સુખી છું. એક ભાઈ 60 વર્ષની ઉમ્મરે વીધુર થાય છે. પાછલી અવસ્થામાં ખંડીત થયેલ દામ્પત્યનું દુ:ખ પચાવતાં તે એમ કહીને આશ્વાસન મેળવશે કે બાળકો ભણીગણીને ઠરીઠામ થઈ ગયાં અને પરણાવવાની જવાબદારી પણ પુરી થઈ ગઈ છે, એટલે હવે કોઈ ચીંતા નથી. ફલાણા ભાઈ બીચારા 35 વર્ષે વીધુર થયા હતા અને બાળકોને ઉછેરવાની, ભણાવવાની અને પરણાવવાની બધી જવાબદારી બીચારાએ એકલાએ ઉપાડવી પડી હતી.

આમ કહી પોતાની જાતને ફોસલાવતા આ ભાઈ 80 વર્ષનાં તન્દુરસ્ત દમ્પતીને બગીચાના બાંકડે બેસી પ્રસન્નતાથી સુખ–દુ:ખની વાતો કરતાં જુએ તો અવશ્ય વીચલીત થઈ જાય અને પોતે આવા સુખથી વંચીત રહી ગયાનો વસવસો રહે; પરન્તુ આવી પીડાથી બચવા પોતાનાથી વધુ દુ:ખી સાથે સરખામણી કરી પોતે અન્ય કરતાં ઓછાં દુ:ખી છે તેવી રાહત અનુભવવા માટે વાસ્તવીકતા સાથે છેડખાની કરી ભ્રમની ચાદર ઓઢી લેવામાં આવે છે.

ભ્રમની ભાઈબન્ધી કરવાની કળાની એક સત્ય ઘટના વાચકમીત્રો સાથે શૅર કરવા માગું છું.

ધૃતરાષ્ટ્રીય મોહમાં અન્ધ એક વીધુર સીનીઅર સીટીઝનને તેમનો એકનો એક કપાતર કુળદીપક પાછલી અવસ્થાએ તેમનું સર્વસ્વ છીનવી લઈ રસ્તે રઝળતા કરી દે છે અને વૃદ્ધાશ્રમને હવાલે કરી દે છે. દયાજનક સ્થીતીમાં મુકાયેલા આ વડીલ તેમની વસમી વેદનાને છુપાવીને પોતાની વાતને જે વળાંક આપે છે તે તેમના જ શબ્દોમાં સાંભળવા જેવું છે. તેમના શબ્દે–શબ્દે ભ્રમની ભેળસેળ ઉડીને આંખે વળગે તેવી છે.

‘દીકરાના ઘરે તો કોઈ વાતની કમી નથી; પણ દીકરો આખો દીવસ નોકરીધંધા અર્થે બહાર હોય અને પુત્રવધુ ઘરે એકલી હોય, એટલે આખો દીવસ ઘરમાં મુંઝવણ થાય છે, કોઈની કમ્પની વગર અકળામણ અનુભવાય છે, એકલા–એકલા વીચારે ચડી જવાય છે, સમય પસાર થતો નથી, એટલે દીકરાને મેં જ સામેથી કહ્યું કે વૃદ્ધાશ્રમમાં મને વધુ માફક આવશે. અહીં વૃદ્ધાવસ્થામાં સમવયસ્કોની કમ્પની માણવા મળે છે. સુખ–દુ:ખની વાતો થાય છે. રહેવા–જમવાની વ્યવસ્થા પણ ઘર જેવી જ છે. સમય ક્યાં પસાર થઈ જાય છે તેની ખબર જ નથી પડતી.

બાકી મારા એકબે મીત્રો પોતાના દીકરાના ઘરે ઓશીયાળી જીન્દગી જીવી રહ્યા છે, ડગલે ને પગલે સ્વમાનભંગ થાય છે. મન મારીને દીવસો પસાર કરે છે. આવી રીતે દીકરાના ઘરે રહેવા કરતાં અહીં ઈજ્જતથી રહેવું લાખ દરજ્જે સારું છે. મારા એક અન્ય મીત્રનો દીકરો સાવ ગરીબ છે, એટલે આટલી ઉમ્મરે તેને નોકરી કરી કમાવું પડે છે, જ્યારે મેં તો જે કંઈ કમાણો હતો તે દીકરાને આપી દીધું. દીકરા માટે તો કમાયો હતો! આપણે તો ભગવાનની દયાથી જલસા છે!’

પોતે બીજા કરતાં સુખી છે તેવા ભ્રમને પોષવા માટે પોતાનાથી વધુ સુખી વ્યક્તી સાથે સરખામણી નહીં કરવાની અને પોતાનાથી ઓછા સુખી સાથે સરખામણી કરવાની, જ્યારે પોતે બીજા કરતાં ઓછા દુ:ખી છે તેવા ભ્રમને પંપાળવા માટે પોતાનાથી ઓછા દુ:ખી સાથે સરખામણી નહીં કરવાની; પણ પોતાનાથી વધુ દુ:ખી સાથે સરખામણી કરી આશ્વાસન મેળવવા ફીફાં ખાંડવાનાં! યાદ રહે, આ રીતે સુખીપણાનો કે દુ:ખીપણાનો જે અહેસાસ થાય છે તે સાપેક્ષ છે, નીરપેક્ષ નથી. વાસ્તવમાં કોઈની સરખામણી કર્યા વગર પોતે જ્યાં છે તે વાસ્તવીક સ્થીતીનો સ્વીકાર એ જ નીરપેક્ષ અહેસાસ છે; પણ આવી નીરપેક્ષ વાસ્તવીકતા પીડા આપે તેમ હોઈ, સુખ અને દુ:ખનાં આભાસી અહેસાસ માટે પોતાના મનને ભરમાવવામાં આવે છે.

પરન્તુ, વાચકમીત્રો! ભારે હૈયે નોંધવું જ રહ્યું કે ભ્રમની આવી ભાઈબન્ધી ન કરવામાં આવે તો અરધી દુનીયા ડીપ્રેશનમાં સરી પડે અને આત્મહત્યાનું પ્રમાણ અનેકગણું વધી જાય. આમ છતાં ભ્રમની આવી ભાઈબન્ધીનો ઓવરડોઝ મૃગજળનો આભાસ કરાવી હરણ જેવી હાલત કરી શકે છે તે પણ ન ભુલવું જોઈએ.

–બી. એમ. દવે

જેલ ખાતાની દીર્ઘકાલીન સેવાઓ દરમીયાન કાજળની કોટડીમાં રહીને લેખક શ્રી. બી. એમ. દવેનું સતત વાચન, મનન તથા જેલ ખાતાનાં સ્વાનુભવોનો ગહન અભ્યાસ, ચીન્તન–મનન કરીને લખેલા પુસ્તક ભ્રમ ભાંગ્યા પછી(પ્રકાશક : પ્રવીણ પ્રકાશન પ્રા. લી., લાભ ચેમ્બર્સ, મ્યુનીસીપલ કૉર્પોરેશન સામે, ઢેબર રોડ, રાજકોટ. ફોન : (0281) 223 2460/ 223 4602 વેબસાઈટ : https://pravinprakashan.com ઈમેલ : pravinprakashan@yahoo.com પાનાં : 64, મુલ્ય : રુ. 65/-)માંનો આ પાંચમો લેખ, પુસ્તકનાં પાન 35થી 39 ઉપરથી, લેખકશ્રી અને પ્રકાશકશ્રીના સૌજન્યથી સાભાર..

લેખક સમ્પર્ક : 

શ્રી. બી. એમ. દવે, પાલનપુર 385 001 સેલફોન : 94278 48224

જાદુઈ કાળી કામળી!

–રમેશ સવાણી

તારીખ 10 ડીસેમ્બર, 2009ને ગુરુવાર. સમય સવારના અગીયાર વાગ્યાનો. સ્થળ : દાહોદ જીલ્લાનું હીરોલા ગામ. હજારો માણસોનો મેળો ભરાયો હતો. લોકો દુર દુરથી મોટી આશા સાથે આવ્યા હતા. જીપ અને છકડા રીક્ષામાં માણસોનું ભરોટું ભર્યું હોય તે રીતે સૌ આવી રહ્યા હતા. સાઉન્ડ સીસ્ટમમાં ડાકલાં અને સંગીતનો પ્રવાહ વહેતો હતો. શ્રીફળ, અગરબત્તી, ફુલ અને ખાણીપીણીનું બજાર ઉભું થઈ ગયું હતું. સર્વત્ર ધાર્મીક માહોલ દેખાતો હતો.

લોકો અહોભાવથી ચર્ચા કરતા હતા : “બાપુમાં માતાજી બીરાજે છે! બાપુ ચમત્કાર કરે છે!’’

“બાપુ લકવાગ્રસ્તને દોડતો કરે છે! અપંગને સાજા કરે છે! શારીરીક–માનસીક બીમાર લોકોને ચપટી વગાડતા જ સારા કરે છે!’’

“બાપુની કાળી કામળી જેના માથા ઉપર ફરે તેનો બેડો પાર થઈ જાય!’’

“આ બધું જાદુઈ કાળી કામળી કરે છે! પન્દર–વીસ વરસથી જેના ઘરે પારણું નહોતું બંધાયું ત્યાં બાપુની કાળી કામળીના પ્રતાપે પુત્ર–જન્મ થયાં છે! કાળી કામળી તમારા માથા ઉપર ફરે ત્યારે તમે જે ઈચ્છો તે થાય જ!’’

“દવાખાનામાં જવા છતાં રોગ મટ્યા ન હોય તેવા રોગ બાપુ તાત્કાલીક દુર કરે છે! ડૉકટર નીષ્ફળ ગયા હોય તેવા કીસ્સામાં રોગીઓના દર્દ બાપુના સ્પર્શ કરવાથી જતાં રહે છે!’’

“હજારો લોકો એકઠાં થાય છે. રાજકીય નેતાઓ, અધીકારીઓ બાપુના આશીર્વાદ માટે તલસે છે. લોકો કલાકો સુધી લાઈનમાં ઉભા રહે છે, છતાં વારો આવતો નથી! જે લોકો આશીર્વાદથી વંચીત રહી ગયા હોય, તેઓ બાપુના બીજા દરબારની રાહ જુએ છે! કેટલાંક લોકો બાપુના ચાર–પાંચ દરબારમાં જાય છતાં વારો આવતો નથી! બાપુ એક અને આશીર્વાદ ઈચ્છુકો લાખો અને કરોડો!’’

“બાપુ મહાન છે. કોઈની પાસેથી રુપીયા માંગતા નથી!’’

“બાપુ તો સમાજસુધારક પણ છે. દારુમુક્તી અને દહેજમુક્તીની વાતો કરે છે!’’

“બાપુ સંત છે! ધાર્મીક સંસ્કારોનું સીંચન કરે છે! બાપુ મહાન માનવતાવાદી છે!’’

“બાપુ દુઃખી ગાયોનાં રક્ષક છે. દસ એકર જમીનમાં ત્રણ હજાર દુઃખી અને રોગી ગાયો રહી શકે તેવી ગૌશાળા ઉભી કરીને બાપુ પ્રચંડ ધર્મકાર્ય કરી રહ્યા છે!’’

“લીમખેડા તાલુકામાં બાપુનો આશ્રમ છે, ત્યાં ભક્તજનો માટે રહેવાની અને જમવાની વ્યવસ્થા છે. લોકસેવામાં બાપુથી આગળ કોઈ નથી!”

હીરોલા ગામ આજે ભાગ્યશાળી બન્યું હતું. બાપુની પધરામણી ગામમાં થઈ હતી. બાપુની પધરામણી માટે પાંચ વર્ષ સુધી જુદા જુદા ગામ–સ્થળનું બુકીંગ થઈ ગયું હતું! બાપુની પધરામણી સર્વરોગ સારવાર કેમ્પ બની જતો. સર્વ ઈચ્છાપુર્તી દરબાર બની જતો! બાપુના સેવકો ગૌશાળા માટે ફાળો એકત્ર કરવામાં મસ્ત બની જતા!

બાપુ પોતાના માથા ઉપર જાદુઈ કાળી કામળી ફેરવે તેની દુઃખી, અપંગ, બીમાર લોકો પ્રતીક્ષા કરી રહ્યા હતા. ડાકલાં અને સંગીતનો ધમધમાટ ચાલુ હતો. લોકો શ્રીફળ અને અગરબત્તી લઈને બાપુના ચરણસ્પર્શ કરી રહ્યા હતા.

સાંજના ચાર વાગ્યા. દુઃખી લોકોની લાઈન હજુ લાંબી હતી. એક મોટો ટ્રક ભરાય તેટલાં શ્રીફળનો ઉંચો ઢગલો થઈ ગયો હતો. બાપુને આશીર્વાદ આપવાનો થાક લાગ્યો ન હતો, તેઓ બમણી  ઉર્જાથી દુઃખી લોકોના માથા ઉપર કામળી ફેરવી રહ્યા હતા.

અચાનક બાપુની આંખો પહોળી થઈ ગઈ. એક લકવાગ્રસ્ત જુવાન બાપુના પગમાં ઢળી પડયો. બાપુએ ત્રણ–ચાર વખત તેના માથા ઉપર કાળી કામળી ફેરવી પણ જુવાન હલ્યો નહીં. જુવાન બેહોશ હતો. બાપુ જુવાનને પોતાના પગ પાસેથી દુર ખસવા કહેતા હતા પણ જુવાન સાંભળવાની સ્થીતીમાં ન હતો. બાપુને ગમ્ભીરતાનો ખ્યાલ આવી ગયો. ઉહાપોહ થાય તે પહેલાં, સર્વરોગ સારવાર કેમ્પ પુરો થાય છે અને હવે પછી જ્યાં કેમ્પ યોજાય ત્યાં દુઃખી લોકોએ હાજર રહેવું, તેવી બાપુએ જાહેરાત કરી.

એક અખબારમાં જાદુઈ કાળી કામળીના સમાચાર પ્રસીદ્ધ થયા. સામાન્ય રીતે આવા સમાચારો વાંચીને લોકો નજર ફેરવી લેતા હોય છે. કોઈ નીસ્બત ન હોય તે રીતે! પરન્તુ ગોધરાની એક સંસ્થા હ્યુમેનીસ્ટ રૅશનાલીસ્ટ એસોશીયેશનના હોદ્દેદારોને આ સમાચારે વીચારતા કરી મુક્યા.

હ્યુમેનીસ્ટ રૅશનાલીસ્ટ એસોશીયેશન, ગોધરાના પ્રમુખ મુકુન્દરાય કરસનદાસ સીંઘવે(સેલફોન : 90332 06009)  તારીખ 12 ડીસેમ્બર, 2009ના રોજ તબીબી ડીગ્રી વગર કાળી કામળીવાળા બાપુ શરીરનાં તમામ રોગોની સારવાર કરે છે, તેથી ગુજરાત મેડીકલ પ્રેકટીશ્નર ઍકટ 1963ની કલમ : 34 હેઠળ કાળી કામળીવાળા બાપુ સામે ગુનો દાખલ કરવા માટે દાહોદના પોલીસ વડા તથા કલેકટરને ફરીયાદ કરી. દસ દીવસ થયા છતાં પોલીસ તરફથી કોઈ કાર્યવાહી ન થઈ હોય, મુકુન્દરાયે તારીખ 22 ડીસેમ્બે, 2009ના રોજ રાઈટ ટુ ઈન્ફોર્મેશન ઍકટ, 2005 હેઠળ જીલ્લા પોલીસ વડાને એફ.આઈ.આર.ની નકલ આપવા માટે અરજી કરી. પોલીસ મુંઝાણી. આ પ્રકારનો ગુનો અગાઉ દાખલ થયેલ ન હતો. જીલ્લા પોલીસ વડા ડૉ. વીપુલ અગ્રવાલ હતા. તેઓ તબીબી ડીગ્રી ધરાવતા હતા. તેમના ધ્યાને આ બાબત આવી. તેમણે ગુનો દાખલ કરવા સુચના કરી. તારીખ 28 ડીસેમ્બર, 2009ના રોજ ઝાલોદ પોલીસ સ્ટેશનમાં કાળી કામળીવાળા બાપુ ઉર્ફે ગણેશ દેવાભાઈ ભરવાડ (ઉમ્મર : 34) સામે પોલીસ સબ ઈન્સ્પેકટર પી. એમ. રાઠોડે ગુનો નોંધી તપાસ હાથ ધરી.

ગુનો દાખલ થતાં જ બાપુ ચોકી ગયા. તેમણે ભક્તજનોને કહ્યું : “આ તો અપમાન કહેવાય! આનો વીરોધ થવો જોઈએ. ખોટી ફરીયાદ કરનાર મુકુન્દરાય સામે ગુનો દાખલ કરી તેને જેલમાં પુરવો જોઈએ! હવનમાં હાડકાં નાખનારાઓ રાક્ષસ કહેવાય. મુકુન્દરાયને પકડીને મારી પાસે લાવો. એના માથા ઉપર કાળી કામળી ફેરવીને એને કાયમ માટે મુંગો કરી દઈશ!’’

બાપુના ભક્તજનોની વીશાળ સંખ્યા જોઈને, એક રાજકીય પક્ષના હ્યુમન રાઈટ સેલ, ડૉકટર સેલ અને લીગલ સેલના કાર્યકર્તાઓએ દાહોદમાં તારીખ 24, ફેબ્રુઆરી, 2010ના રોજ રેલી કાઢી જીલ્લા પોલીસ વડા તથા કલેકટરને આવેદનપત્ર આપ્યું : “બાપુ કોઈ સારવાર કરતા નથી, દવા આપતા નથી. શ્રદ્ધાથી રોગમુક્તી કરે છે. કોઈ વળતર લેવાતું નથી. જેથી કલમ–34 મુજબ ગુનો બનતો નથી. બાપુ સામેના ગુનામાં ‘બી’ સમરી ભરો અને ખોટી ફરીયાદ આપનારને જેલમાં પુરો! બાપુ દારુમુક્તી, દહેજમુક્તીનું કામ કરે છે. ધાર્મીક સંસ્કારોનું લોકોમાં સીંચન કરે છે. એની સામે ખોટી ફરીયાદ સાંખી લેવાશે નહીં! રાજસ્થાન, મધ્યપ્રદેશ અને ગુજરાતના દુઃખી લોકોનું આ અપમાન છે. બાપુ સાચા લોકસેવક છે!’’

બાપુના સર્વરોગ સારવાર કેમ્પ ચાલુ રહ્યા. ભક્તજનોની વીશાળ સંખ્યાને કારણે બાપુ સામેના ગુનાની તપાસ ધીમી ગતીએ ચાલુ હતી. ફરીયાદી મુકુન્દરાય ઉપર ફરીયાદ પાછી ખેંચવા દબાણ શરુ થયું. તેમને ધમકીઓ મળી. ગુજરાતમુંબઈ રૅશનાલીસ્ટ એસોસીયેશનના પ્રમુખ પ્રોફેસર અશ્વીન કારીયા(સેલફોન : 93740 18111) તથા લોક વીજ્ઞાન કેન્દ્રના પ્રમુખ ડૉ. સુજાત વલી(સેલફોન : 99794 22122)એ જીલ્લા પોલીસ વડા, કલેકટર, ગૃહ સચીવ અને રાજયપાલશ્રીને આવેદનપત્ર આપ્યું : “અન્ધશ્રદ્ધા ફેલાવનાર બાપુ સામે તાત્કાલીક પગલાં ભરો, બાપુ ગંભીર બીમારીવાળા લોકોને ખોટો વીશ્વાસ અપાવી છેતરે છે. જાદુઈ કાળી કામળીનાં ભરોસાને કારણે ઘણાં લોકોના મૃત્યુ થશે! બાપુના કાર્યક્મના સ્થળે વીશાળ જનમેદની ઉમટે છે. કેટલાય માર્ગ અકસ્માત થયા છે. કાર્યક્રમના સ્થળે પોલીસ બંદોબસ્ત હોય છે. નાગરીકોની સુરક્ષાના બદલે પોલીસ, અન્ધશ્રદ્ધાના પોષક કાર્યક્રમનો બંદોબસ્ત કરે છે, તે જરા પણ ઉચીત નથી. બાપુના કાર્યક્રમના બંદોબસ્તમાં રોકાયેલ પોલીસનો ખર્ચ સરકાર શા માટે ઉઠાવે છે?’’

 


(આવી છેતરામણ થઈ હોય તો, પુરતા પુરાવા સાથે,હ્યુમેનીસ્ટ રૅશનાલીસ્ટ એસોશીયેશન’, ગોધરાના પ્રમુખ મુકુન્દરાય કરસનદાસ સીંઘવ(સેલફોન : 90332 06009) તેમ જ મારા ‘અભીવ્યક્તી’  બ્લોગના https://govindmaru.wordpress.com/cck/  પેજ પર ગુજરાત રાજ્યના 12 કેન્દ્રો અને તેના કાર્યકરોના સેલફોન નમ્બર આપવામાં આવ્યા છે તેઓનો સમ્પર્ક કરવા જણાવાય છે.  …ગો. મારુ)


 

જાગૃત નાગરીકોએ જીલ્લા પોલીસ વડાની કચેરીએ ધરણાનો કાર્યક્રમ યોજવાનું નક્કી કર્યું. બીજી તરફ બાપુના સમર્થનમાં ભકતજનો મેદાને પડયા. ગુજરાત, રાજસ્થાન અને મધ્યપ્રદેશમાં જાદુઈ કાળી કામળી, ચર્ચાનો મુદ્દો બની ગઈ! બાપુ બમણા ઉત્સાહથી સર્વરોગ સારવાર કાર્યક્રમ જુદા જુદા સ્થળોએ યોજતા હતા. ભક્તજનોની તાલાવેલી અને બાપુની પ્રચાર ઝુમ્બેશના કારણે જાગૃત નાગરીકોનો અવાજ દબાઈ ગયો!

કેટલાંક ભકતજનોએ ફરીયાદી મુકુન્દરાયને ઘેરી લઈ ફરીયાદ પરત ખેંચવા એફીડેવીટ કરાવી લેવાનું આયોજન કર્યું. જો ફરીયાદી તૈયાર ન થાય તો તેના હાથ–પગનો ભુક્કો કરવાનું પણ નક્કી કર્યું. તારીખ, સમય અને સ્થળની પસન્દગી થઈ.

દરમીયાન તારીખ 7 એપ્રીલ, 2010ને બુધવારના રોજ, સવારના 11:00 વાગ્યે જીલ્લા પોલીસ વડાની કચેરીએ એક મહીલા ચાર નાની બાળકીઓ સાથે રજુઆત કરવા પહોંચી. તેનું નામ હતું રાજીબેન ભરવાડ(ઉમ્મર : 32). તેની રજુઆત સાંભળીને પોલીસની ઉંઘ ઉડી ગઈ. રાજીબેને કહ્યું : “સાહેબ! મારી દીકરી સપના (ઉમ્મર : 06), દેવલ (ઉમ્મર : 05), સીંદુરા (ઉમ્મર : 04) અને પાયલ(ઉમ્મર : 07 મહીના)ના પીતા કાળી કામળીવાળા બાપુ છે! હું તેમની પત્ની છું! મારા પતી મને છોડીને, અહીં તાન્ત્રીક વીધી કરીને લોકોની આંખમાં અને મગજમાં ધુળ નાખે છે! મારા પતીને દીકરો જોતો હતો, એટલે મને મારઝુડ કરતાં હતા. તેણે બીજા લગ્ન મુમ્બઈની સુનીતા સાથે કર્યા હતાં અને હાલમાં શીલ્પાને સાથે રાખે છે. એને જેલમાં પુરો, એની જાદુઈ કાળી કામળીમાંથી હવા નીકળી જશે! સાહેબ! એ પૈસાના ભુખ્યા છે, એટલે લોકો સાથે ઠગાઈ કરે છે!”

બીજા દીવસે અખબારોમાં રાજીબેનની વ્યથા પ્રસીદ્ધ થઈ. બાપુના ભક્તજનો ઉપર વીજળી પડી હોય તેવો માહોલ બની ગયો. બાપુએ પોતાના કાર્યક્રમો મોકુફ કરી દીધા! જાગૃત નાગરીકોને મોટો પુરાવો મળી ગયો.

ચાર મહીના બાપુ એકાંતવાસમાં જતાં રહ્યા, પરન્તુ પાંચમા મહીને બાપુએ સર્વરોગ સારવાર કાર્યક્રમની શરુઆત કરી દીધી. ભક્તજનોની સંખ્યા ઘટવાને બદલે વધી ગઈ! ઘુંટણનો દુખાવો કાળી કામળી ફરતા જ દુર થઈ જાય છે, એવો પ્રચાર જોરશોરથી ચાલુ કર્યો!

તારીખ 16 જુન, 2011. સાંજના પાંચ વાગ્યા હતા. પેરોલફર્સો સ્કવોર્ડના પોલીસ સબ ઈન્સ્પેક્ટર બી. કે. ખાંટ અને તેમની ટીમ ગોધરા–દાહોદ હાઈવે ઉપર ઓરવાડ ગામ નજીક વૉચમાં હતા ત્યારે એક કાળા રંગની કારને તેમણે રોકી. કારની પાછલી સીટમાં બાપુ બેઠા હતા. બાપુએ કહ્યું : “સાહેબ! કાળી કામળી તમારા માથા ઉપર ફેરવું?’’

બાપુ! કાજળ કોટડીમાં એટલે કે લૉકઅપમાં અને જેલમાં કાળી કામળી ફેરવવાનો તમને સતત મોકો મળશે! તમે તમારા માથા ઉપર જ ફેરવ્યા કરજો!”

પોલીસે બાપુને એરેસ્ટ કર્યો. પોલીસે પુછયું : “ગણેશ! લોકો તારા કાર્યક્રમમાં ઉમટી પડતા એનું કારણ?’’

“સાહેબ! ઈશ્વરને પ્રાર્થના કરવા છતાં સારું થતું ન હોય, મનોકામના પુર્ણ થતી ન હોય ત્યારે દુઃખી વ્યક્તીઓ; ભુવાઓ, બાવાઓ, બાપુઓ, પાખંડીઓ પાસે આવે છે! એમની શ્રદ્ધા ટકાવી રાખવા નાટક કરવું પડે!’’

“કેવું નાટક?’’

“સાહેબ! જ્યાં હું કાર્યક્રમ યોજતો ત્યાં આગલી રાતે ત્રણ ટ્રકમાં અપંગો, રોગીઓને હું ઉતારી દેતો. એ બધાં મારા માણસો! સારું થઈ ગયાની વાતો કર્યા કરે! ભોળા લોકો જાદુઈ કાળી કામળીનો ચમત્કાર માને!’’

–રમેશ સવાણી

‘સંદેશ’ દૈનીકમાં પ્રગટ થતી એમની રૅશનલ કટાર ‘પગેરું’(26, ઓક્ટોબર, 2016)માંથી.. લેખકશ્રીના અને ‘સંદેશ’ દૈનીકના સૌજન્યથી સાભાર…

લેખક સમ્પર્ક :  શ્રી. રમેશ સવાણી, I.G.P.

10-Jatin Banglo, B/h-Judge’s Banglo, Police Choki, Bodakdev, Amdavad – 380 054 Mobile : 99099 26267  e.Mail : rjsavani@gmail.com

 

સમાન નાગરીક ધારાનો વીકલ્પ

–યાસીન દલાલ

આપણા દેશમાં જુદા જુદા ધર્મ પાળતા લોકો માટે અલગ કાયદો છે. આ બધા કાયદાઓ નાબુદ કરીને એક સમાન નાગરીક ધારો લાગુ કરવાની હીલચાલ શરુ થઈ છે. કૉન્ગ્રેસ પક્ષે એવું કહ્યું છે કે આમાં ઉતાવળ કરવાને બદલે સર્વપક્ષી સમ્મેલન બોલાવીને એમના અભીપ્રાયો લેવા જોઈએ. એ જ રીતે બધા ધર્મના નીષ્ણાતોને બોલાવીને એમના અભીપ્રાયો પણ લઈ શકાય. આપણા દેશમાં ચાર હજારથી વધુ જ્ઞાતીઓ છે અને દુનીયામાં જેટલા ધર્મ છે એ બધાના અનુયાયીઓ ભારતમાં વસે છે. આ જોતા સમાન નાગરીક ધારો લાગુ કરવો એ બહુ મુશ્કેલ વાત છે. ભારતમાં ક્યાંક દુર્યોધનનું મન્દીર છે; તો ઝાંરખંડમાં રાવણની પુજા થાય છે. દક્ષીણમાં તામીલનાડુમાં અમુક લોકો રાવણને નાયક માને છે અને રામને ખલનાયક માને છે. એ જ રીતે મુસ્લીમોમાં સીયા અને સુન્ની ઉપરાન્ત વહાબી પંથ આવેલો છે. પાકીસ્તાનમાં એક વધુ પંથ એહમદીયા એટલે કે કાદીયાની તરીકે ઓળખાય છે.

અમેરીકાની બફેલો યુનીવર્સીટીના પ્રો. કુપ્સે માનવકેન્દ્રી ધર્મનો એક ઢંઢેરો તૈયાર કર્યો છે, જેમાં આજના ક્રીયાકાંડ કેન્દ્રી સંગઠીત ધર્મોથી અલગ પડીને માનવધર્મની વાત કહેવામાં આવી છે અને એ માનવધર્મના પાયાના નીયમો મુકવામાં આવ્યા છે. આ લેખનો અનુવાદ બીપીન શ્રોફે આ સામયીકમાં રજુ કર્યો છે.

એમ. એન. રોયના ગતીશીલ માનવવાદને મળતી આવતી આ વીચારધારા છે; છતાં એમાં કેટલાક મુદ્દા અલગ પડે છે. હાલ જે બીનસામ્પ્રદાયીકતાના સીદ્ધાન્તની આસપાસ આપણે ત્યાં આટલો વીવાદ ચાલે છે, એના પાયામાં પણ આમ તો આજ વાત કહેવામાં આવી છે. પણ અહીં પણ એક મુળભુત ફરક એ છે કે સંગઠીત ધર્મો ઈશ્વર અને દૈવી શક્તીઓને જ કેન્દ્રમાં રાખીને ચાલે છે અને એના અતીરેકમાં માણસ જ ભુલાઈ જાય છે, ગૌણ બની જાય છે એમ જ બીનસામ્પ્રદાયીકતાના ખ્યાલમાં એથી વીરુદ્ધ વૈજ્ઞાનીક વીચારધારાને મુખ્ય બનાવીને ધર્મને માણસના અંગત જીવનનો પ્રશ્ન બનાવાયો છે.

આ માનવકેન્દ્રી ધર્મમાં પણ એના ઢંઢેરાની પ્રથમ જ કલમાં વીજ્ઞાન અને તર્કને ટોચનું પ્રાધાન્ય અપાયું છે. એમાં કહેવાયું છે, ‘અમે સ્પષ્ટ રીતે માનીએ છીએ કે વીજ્ઞાન અને કાર્યકારણથી આ વીશ્વ અને બ્રહ્માંડને સમજી શકાય છે અને માનવજાતના પ્રશ્નો તેના દ્વારા જ ઉકેલી શકાય તેમ છે.’ એની બીજી કલમમાં આગળ વધીને કહેવાયું છે કે આ વીચારધારામાં મૃત્યુ પછીના જીવનના ખ્યાલનું કોઈ સ્થાન નથી. બધો ઝોક આ જગત, આ જન્મ અને આ વીશ્વ ઉપર જ છે. જગતની ઉત્પત્તીની આધીભૌતીક અને ઈન્દ્રીયાતીત કલ્પનાઓને એ નકારી કાઢે છે.

આ ઢંઢેરાની ચોથી કલમ ધાર્મીક કટ્ટરવાદીઓને ખુલ્લા પડકાર સમાન છે. અત્યારે ઘણા દેશો અને ઘણી પ્રજાઓમાં ધાર્મીક અસહીષ્ણુતા જોવા મળે છે અને પ્રચલીત ધર્મની માન્યતાને પડકારનાર વ્યક્તીને પરેશાન કરાય છે. (તસલીમા નસરીન એનો તાજો દાખલો છે.) ત્યારે માનવધર્મની આ કલમ કહે છે કે, ‘ખુલ્લો અને વીવીધ મતમતાન્તરવાળો સમાજ મહત્તમ લોકોને સ્વાતન્ત્ર્ય અને વીકાસની તકો પુરી પાડે છે તેમ જ આવી સમાજરચના જ આપખુદશાહી અને સરમુખત્યાહશાહીની ઢાલ છે.’

આપખુદશાહી માત્ર રાજકીય હોતી નથી. ધાર્મીક આપખુદશાહી તો એનાથી બદતર છે. એ તો વ્યક્તીનું સ્વતન્ત્ર વ્યક્તીત્વ જ હણી લે છે અને એને ધર્મના આદેશોનું પાલન કરનાર એક કઠપુતળી બનાવી દે છે. એકબાજુ દેશમાં લોકશાહી રાજ્યવ્યવસ્થા હોય અને બીજી બાજુ પ્રજાના છીન્નભીન્ન વર્ગો ધાર્મીક આદેશોને પડકારનાર વ્યક્તી સામે અસહીષ્ણુ બનીને એની સામે આપખુદશાહી ચલાવે એમાં મોટો વીરોધાભાસ છે. કાગળ ઉપર રાજ્યસત્તા ઉપર ધર્મનું કોઈ વર્ચસ્વ ન હોય; પણ વ્યવહારમાં જરીપુરાણા ધાર્મીક આદેશોને પડકારનારને શીક્ષા કરવામાં આવતી હોય, ત્યારે એ લોકશાહી નીરર્થક બની જાય છે. ખરેખર તો અલગ અલગ ધાર્મીક માન્યતાવાળા લોકોએ એકબીજા પ્રત્યે સહીષ્ણુ બનીને આ જગતને વધુ જીવવા જેવું બનાવવું જોઈએ. આ ધાર્મીક ક્રીયાકાંડોથી ઉપર સત્ય અને ન્યાયના ઉચ્ચતમ સીદ્ધાન્તો રહેલા છે.

ધાર્મીક કટ્ટરવાદ બળ અને હીંસાને ઉત્તેજન આપે છે ત્યારે માનવવાદ પ્રેમ અને સહીષ્ણુતા પ્રેરે છે. ધર્મના બધા આદેશોનું અર્થઘટન એકસરખું થઈ શકતું નથી. અલગ અલગ વીદ્વાનો એનું અલગ અલગ અર્થઘટન કરતા હોય છે. એનું નીરાકરણ શાન્તીમય ચર્ચા અને વીચારવીમર્શ દ્વારા જ આવે. બધાં જુથો એમ કહે છે કે અમે કહીએ એ જ અર્થઘટન સાચું, તો ઝઘડાનું નીરાકરણ થાય જ નહીં અને કડવાશ તથા વેરવૃત્તી જ વધે.

મનુષ્યમાં અપ્રતીમ સર્જનશક્તી અને મૌલીક આવીષ્કાર રહેલાં હોય છે. પણ ક્યારેક જડ ધાર્મીક આદેશો એની વીકાસયાત્રામાં અવરોધરુપ બને છે. વીજ્ઞાને જ્યારે હરણફાળ ભરી અને બ્રહ્માંડના અનેક કોયડાને ઉકેલી આપ્યા, ત્યારે ખબર પડી કે ધર્મગ્રંથોમાં જે લખેલું હતું, તે બધું સાચું નહોતું, બલકે અમુક વાતો તો મુળથી જ ખોટી હતી. ધાર્મીક વડાઓએ આ નવાં સત્યો અને તથ્યોને ખુલ્લા દીલે સ્વીકારી લેવાં જોઈતાં હતાં; પણ એમણે તો સંઘર્ષનો માર્ગ અપનાવીને વૈજ્ઞાનીકોને પરેશાન કર્યા. સદીઓ પછી, પોપ પોલે સ્વીકાર્યું કે વીજ્ઞાનની શોધખોળો બદલ ગેલીલીયો જેવા વીદ્વાનને જે સજા થઈ એ પગલું ખોટું હતું. જે ખેલદીલી ખ્રીસ્તી વડાએ બતાવી એ બીજા ધર્મોના વડાઓ બતાવી શકતા નથી.

કોઈપણ વીચારધારા જડ અને બન્ધીયાર બની જાય, ત્યારે એનો વીકાસ અટકી જાય છે, અને સ્થગીત બની જાય છે. જ્ઞાન અને સંશોધન કદી કોઈ જગ્યાએ અટકી જતાં નથી; પણ એમની યાત્રા સતત ચાલતી રહે છે. માનવવાદના ઢંઢેરામાં કહેવાયું છે તેમ, ‘અમે નવા વીચારો માટે મનને ખુલ્લું રાખીએ છીએ અને અમારી વીચારપ્રક્રીયામાં નવાં પ્રસ્થાનો અને વલણોને આવકારીએ છીએ.’

સંગઠીત ધર્મોએ કદી નવા વીચારો અને નવાં મુલ્યોને ખેલદીલીથી આવકાર્યા નથી બલકે હીંસક બનીને એનો વીરોધ કર્યો છે. એક ધર્મ બીજા ધર્મ પ્રત્યેના વલણમાં પણ આવો જ અસહીષ્ણુ રહ્યો છે. પરીણામે ધાર્મીક પ્રચાર વડે લોકોમાં વટાળવૃત્તી ચલાવવામાં આવે છે અને સમ્પ્રદાયનું સામ્રાજ્ય વીસ્તારવા માટે નાણાં અને બીજી લાલચો પણ અપાય છે. આ ધાર્મીક બર્બરતાએ જ ભારત–પાકીસ્તાનથી માંડીને બોસાનીયા અને આરબ–ઈઝરાયલ જેવી સમસ્યાઓ સર્જી, જેમાં લાખો નીર્દોષ માણસો હોમાઈ ગયા. એને બદલે માનવજાતે આ માનવકેન્દ્રી વીચાર અને માનવધર્મ અપનાવી લીધો હોત તો અત્યારની દુનીયા જેટલી સુખી છે એનાથી અનેકગણી વધુ સુખી હોત એમાં શંકા નથી.

અત્યારે માણસ સંગઠીત ધર્મોનું પાલન કરે છે તે ભય અને લાલચથી કરે છે કે આત્મપ્રતીતીથી તે પ્રશ્ન મહત્ત્વનો છે. એના મનમાં ઠસાવી દેવાયું છે કે આ ઈશ્વરી આદેશ છે. એમાં શંકા કરશો તો નરકમાં જશો. ઈશ્વરનો કોપ તમારી ઉપર ઉતરશે. આ ભયનો પ્રેર્યો માણસ વીધીઓ સહીત ધર્મોના બધા આદેશોને સ્વીકારી લે છે. બીજી બાજુ આ વીધી ધર્મના અનુયાયીઓ જ મોટા પાયે કરચોરી કરે છે. દાણચોરી કરે છે, શસ્ત્રોની હેરાફેરી કરે છે, હત્યાઓ પણ કરે છે.

મતલબ કે સંગઠીત ધર્મ માણસને સારો માણસ બનાવવામાં સદન્તર નીષ્ફળ ગયો છે. મોટા ભાગના દાણચોરો અને માફીયા સરદારો પણ ઘરમાં પુજાપાઠ અને પ્રાર્થના કરતા હોય છે એ હકીકત જ બતાવે છે કે એમને માટે ધર્મ એ એક માત્ર ક્રીયાકાંડ છે, દમ્ભ છે, એમનાં કૃત્યોને ઢાંકવાનું આવરણ છે. એમને દેશવીરોધી અને સમાજવીરોધી કૃત્યો કરવામાં કોઈ અધર્મ દેખાતો નથી. ભ્રષ્ટાચારી લોકો પણ દેવદેવીઓની માનતા કરતા હોય છે. આ ધાર્મીક આડમ્બર સારો કે માનવકેન્દ્રી બુદ્ધીવાદ સારો એ નક્કી કરી લેવાનો સમય છે. માણસજાત જો આ વીધી ધર્મોના સકંજામાં જ સપડાયેલી રહેશે તો બધી બાજુએથી એનું પતન ચાલુ જ રહેવાનું છે.

આ ઢંઢેરાની બારમી કલમ વ્યક્તીના ખાનગી જીવનના અધીકાર ઉપર ભાર મુકે છે. દરેક પુખ્ત ઉમ્મરની વ્યક્તીને તેની ઈચ્છાઓ મુજબનું જીવન જીવવાની સ્વતન્ત્રતા હોવી જોઈએ. અલબત, એ જીવન કોઈ બીજી વ્યક્તીના સ્વાતન્ત્ર્ય કે સમાજના કોઈ વર્ગ માટે અંતરાયરુપ ન હોવું જોઈએ, પણ ધાર્મીક આદેશો કે ખોટાં સામાજીક મુલ્યોને નામે વ્યક્તીના વ્યક્તીગત સ્વાતન્ત્ર્યને કચડી નાખવાનો પ્રયત્ન પણ ન જ થવો જોઈએ. જાતીય સમ્બન્ધોની બાબતમાં આપણે જે કૃત્રીમ બન્ધનો અને જડ વ્યવસ્થા લાદી છે, એનો અહીં વીરોધ કરાયો છે અને બે વ્યક્તીના પરસ્પર પ્રેમ સમ્બન્ધમાં અન્તરાયરુપ બનવાનો કોઈને અધીકાર નથી એવું પ્રતીપાદીત કરાયું છે.

માણસને ગૌરવરુપ જીવવાની તેમ જ ગૌરવરુપ અને ઈચ્છા મુજબ મરવાની પણ છુટ હોવી જોઈએ એવો સીદ્ધાન્ત પણ બીલકુલ યોગ્ય રીતે જ આ માનવ ઢંઢેરામાં વણી લેવાયો છે. એ વીધી ધર્મોએ ચીંધેલા કૃત્રીમ નૈતીક મુલ્યોને બદલે બન્ધુત્વ, જવાબદારી અને વીવેક ઉપર ભાર મુકે છે. નીતી એ કોઈ ઈશ્વરી કે ધાર્મીક ભેટ નથી; પણ માણસે પુરી વીચારણા પછી વીકસાવેલાં સામુહીક મુલ્ય છે. માણસ પરસ્પર વ્યવહારમાં સરળતાથી ટકી શકે એ માટે નીતીમત્તા ઘડાઈ છે.

પ્રો. પોલ કુપ્સના આ નવા માનવધર્મમાં માણસને એના સંકુચીત વાડાઓમાં બહાર નીકળીને બ્રહ્માંડના નાગરીક બનવા માટે આહ્વાન કરાયું છે. માણસે અણુ અને પરમાણુનું પૃથક્કરણ કરીને બ્રહ્માંડના ઉદભવ અને વીકાસનાં ઘણાં રહસ્યો ઉકેલ્યાં છે. ચન્દ્ર અને તારાઓ વીશે પણ જાણકારી મેળવી છે. દુર રહેલી આકાશગંગા અને ગ્રહો વીશેની જાણકારી ચરમસીમાએ પહોંચી છે ત્યારે મન્ત્રતન્ત્ર, જ્યોતીષ કે ધાર્મીક ક્રીયાકાંડનું કોઈ ઔચીત્ય જ રહેતું નથી. છતાં માણસને સ્થાપીત હીતો દ્વારા ગુમરાહ કરવામાં આવે છે, જેથી એ આત્મવીશ્વાસ ગુમાવીને સાધુબાવાઓ કે ધર્મગુરુઓ કહે એમ કરતો રહે.

અત્યારે આપણી પાસે જાત જાતના સંગઠીત ધર્મો છે જે કાગળ ઉપર તો ઉચ્ચ આદર્શો, માનવતા, કરુણા અને પ્રેમની હીમાયત કરે છે. પણ એમના અનુયાયીઓ સદીઓથી અસહીષ્ણુ બનીને વેરઝેર, ઈર્ષ્યા અને હીંસાનું જ આચરણ કરતા આવ્યા છે. પરીણામે વીરોધનો સ્વર જ દબાઈ જાય એવી સ્થીતી નીર્માણ પામી છે. આ સંગઠીત ધર્મો મોટું સ્થાપીત હીત બની ચુક્યા છે. એમણે જંગી સમ્પત્તી એકઠી કરી છે અને વીરોધી સ્વરને દબાવી દેવાની તાકાત પણ એમની પાસે છે. આ ભય અને દબાણનું વાતાવરણ વધુ તો એશીયન અને આફ્રીકન તથા આરબ પ્રજાઓમાં જોવા મળે છે. આ દેશોની ગરીબી અને પછાતપણાનું એક મોટું કારણ આ ધાર્મીક કટ્ટરતાનું જ છે. આપણે પણ બીનસામ્પ્રદાયીક લોકશાહી દેશ હોવા છતાં એમાંથી મુક્ત રહી શક્યા નથી.

આ કલુષીતતા અને ધાર્મીક બળપ્રદર્શનનો વીકલ્પ આ નવો માનવધર્મ છે. એનો ઢંઢેરો સ્પષ્ટ કરે છે તેમ એમાં ક્યાંય માણસને ભોગે ધાર્મીક માન્યતાઓને પોષવાની વાત નથી. ધર્મોનું મુળ ધ્યેય પણ માનવના કલ્યાણનું જ હતું. પણ એ મુળ ધ્યેય ભુલાઈ ગયું અને દેવ–દેવીઓની આરતી ઉતારવામાં જ માણસનું શ્રેય છે એવી ખોટી માન્યતા ઠોકી બેસાડાઈ.

યાસીન દલાલ

‘ગુજરાત સમાચાર, દૈનીકમાં વર્ષોથી ડૉ. યાસીન દલાલની વીચાર વીહાર નામે ક્રાન્તીકારી અને લોકપ્રીય કૉલમ પ્રકાશીત થાય છે. તેના તા. 23 જુલાઈ, 2014ના અંકમાંથી ડૉ. યાસીન દલાલ અને ‘ગુજરાત સમાચાર’ દૈનીકના સૌજન્યથી સાભાર…

લેખક સમ્પર્ક : ડૉ. યાસીન દલાલ, માનદ્ સંપાદક, ‘સૌજન્ય માધુરી’ માસીક, ‘આશીયાના’, 5,સૌરાષ્ટ્ર કલા કેન્દ્ર સોસાયટી, રાજકોટ – 360 007 ફોન : (0281) 257 5327  .મેઈલ : yasindalal@gmail.com

‘અભીવ્યક્તીઈ.બુક્સ

રોજેરોજ ગુજરાતી સાહીત્યનો રસથાળ પીરસતી અક્ષરનાદhttp://aksharnaad.com/downloads વેબસાઈટ, ગુજરાતી–ભાષાનું જતન અને સંવર્ધન માટે સતત સક્રીય વેબસાઈટ લેક્સિકોન http://www.gujaratilexicon.com/ebooks/  તેમ જ વીશ્વભરની વીવીધ ભાષાઓમાં 25 મીલીયનથી વધુ પુસ્તકો અને મેગેઝીનો ધરાવતી ઈસુhttps://issuu.com/ વેબસાઈટ પર પણ મારા ‘અભીવ્યક્તી’ બ્લોગની તમામ ‘ઈ.બુક્સમુકવામાં આવી છે. સૌ વાચક બંધુઓને ત્યાંથી તે ડાઉનલોડ કરી લેવા વીનંતી છે.

‘રૅશનલ–વાચનયાત્રા’માં મોડેથી જોડાયેલા વાચકમીત્રો, પોતાના સન્દર્ભ–સંગ્રહ સારુ કે પોતાના જીજ્ઞાસુ વાચકમીત્રોને મોકલવા ઈચ્છતા હોય તે માટે, મારા ‘અભીવ્યક્તી’ બ્લોગના હોમ–પેઈજ પર મથાળે, આગલા બધા જ લેખોની પીડીએફ વર્ષવાર ગોઠવીને મુકી છે. સૌ વાચક મીત્રોને ત્યાંથી જ જરુરી પીડીએફ ડાઉનલોડ કરવા વીનન્તી છે.

નવી દૃષ્ટી, નવા વીચાર, નવું ચીન્તન ગમે છે ? તેના પરીચયમાં રહેવા નીયમીત આ રૅશનલ બ્લોગ https://govindmaru.wordpress.com/  વાંચતા રહો. દર શુક્રવારે નવો લેખ મુકાય છે. તમારી મહેનત ને સમય નકામાં નહીં જાય તેનું ધ્યાન રાખીશ…

અક્ષરાંકન : ગોવીન્દ મારુ, 405, સરગમ સોસાયટી, કાશીબાગ, નવસારી કૃષી યુનીવર્સીટીના પહેલા દરવાજા સામે, વીજલપોર રોડ, નવસારી. પોસ્ટ : એરુ એ. સી. – 396 450 જીલ્લો : નવસારી. સેલફોન : 9537 88 00 66 .મેઈલ : govindmaru@yahoo.co.in

પ્રુફવાચન સૌજન્ય : ઉત્તમ ગજ્જર  uttamgajjar@gmail.com

પોસ્ટ કર્યા તારીખ : 05/05/2017

 

ભગવાનનું કોર્ટમાર્શલ

–ભગવાનજી રૈયાણી

તા. 27મી ફેબ્રુઆરી સાંજના સમાચારમાં એક ટ્રેનના ડબ્બાઓને સળગતા જોયા. માન્યું કે ગઈ કાલે જ રેલવે બજેટમાં આવેલ ઉતારુ ભાડામાં ઝીંકાયેલ વધારાનો લોકો આ રીતે રેલવેની અસ્ક્યામતોને બાળીને આક્રોશ વ્યક્ત કરી રહ્યા હતા. પણ ના, ન્યુઝ રીડર તો કંઈક જુદું જ બોલી રહી હતી. સવારના સાડા સાતના સુમારે અયોધ્યાથી સાબરમતી એક્સપ્રેસ દ્વારા અમદાવાદ પાછા ફરતા કારસેવકોને ધર્માંધ મુસ્લીમોના એક ટોળાંએ ગોધરા સ્ટેશન પાસે ડબ્બાઓમાં જ પુરી દઈને ઘાસલેટ અને પેટ્રોલ છાંટી આગ લગાડીને મોતને ઘાટ ઉતાર્યા હતા. 57 સ્ત્રી–પુરુષ બાળકો સ્વાહા થઈ ગયા અને 43 ગમ્ભીર રીતે દાઝીને અમદાવાદની હૉસ્પીટલમાં જીવનમરણનો જંગ ખેલી રહ્યા હતા.

દૃશ્ય અત્યન્ત કમકમાટીભર્યું હતું. શરીરમાં ઠંડીનું એક લખલખું પસાર થઈ ગયું. આગળ જોઈ શકાયું નહીં અને ટી.વી. બન્ધ કરીને એક પુસ્તક લઈને પથારીમાં આડો પડ્યો. વાંચવામાં પણ મન લાગ્યું નહીં તેથી પુસ્તક બાજુ પર મુકી દઈને લાઈટ બન્ધ કરી આંખો મીચી સુઈ જવા પ્રયત્ન કર્યો; પણ આજે નીન્દર વેરણ બની હતી. ધીરે ધીરે તન્દ્રામાં સરતો સરતો એક સ્વપ્નપ્રદેશમાં પહોંચી ગયો.

કુરુક્ષેત્રનું એ મેદાન હતું. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનો રથ ધીરે ધીરે પાસે આવી રહ્યો હતો. તેઓ પાછળ બેઠેલ અર્જુનને કંઈક સમજાવી રહ્યા હતા; પણ શબ્દો પકડાતા નહોતા. પ્રભુદર્શનથી રોમાંચીત થતો હું એમનો સંવાદ સાંભળવા ધીમે પગલે એમની પાછળ પાછળ ચાલવા લાગ્યો. હવે શબ્દો સ્પષ્ટ સંભળાતા હતા.

શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ, હે અર્જુન, સાંભળ :

યદા યદા હી ધર્મસ્ય ગ્લાનીર્ભવતી ભારત, અભ્યુત્થાનમધર્મસ્ય તદાત્મનમ્ સુજામ્યહમ્ ।

પરીત્રાણાય સાધુનામ્, વીનાશાય ચ દુષ્કૃતામ, ધર્મસંસ્થાપનાય સમ્ભવામી યુગે યુગે ।।

એટલે કે, હે ભારત, જ્યારે જ્યારે ધર્મનો ક્ષય થાય છે ત્યારે ફરી ધર્મનું સ્થાપન કરવા માટે હું મારી જાતનું દેહરુપી સર્જન કરું છું. સજ્જનોનું રક્ષણ કરવા અને દુષ્ટોનો વીનાશ કરવા માટે દરેક યુગમાં હું અવતાર લઉં છું.

જગન્નીયતા પરમપીતા પરમકૃપાળુ માયાળુ ભગવાનના શ્રીમુખેથી સાંભળેલ આ દીવ્યવાણી દ્વારા મળેલા આ અફર આશ્વાસનથી ધન્ય ધન્ય થતો આ લેખક નીશ્ચીત બનીને ઉંઘી ગયો.

બીજે દીવસે સવારે છાપું ખોલતાં જ ફરી આંખે અંધારાં આવી જાય છે. હેડલાઈન્સ ગળું ફાડીને ચીત્કાર કરે છે.

65ના મોત, વડોદરામાં સ્થીતી વણસી, આમદાવાદ, સુરત, રાજકોટ, ભરુચ તંગ. વીશ્વ હીન્દુ પરીષદ દ્વારા આવતીકાલે શુક્રવારે મહારાષ્ટ્ર બન્ધનું એલાન.

ગઈરાતનું સુન્દર સુમધુર સપનું અગ્નીજ્વાળાઓમાં લપેટાઈને ઝાકળની જેમ ઉડી ગયું. ચીત્ત અશાંત હોવાથી ઑફીસમાં મન લાગ્યું નહીં. ધેર આવી ટી.વી. ઑન કર્યું તો વીત્તમન્ત્રી યશવન્ત સીંહાનું બજેટ પ્રવચન ચાલી રહ્યું હતું. એમાં પણ રસ ન પડતા ન્યુઝ ચેનલ પર ગયો તો ગોધરા અને અમદાવાદમાં ભડકેલી હીંસા જોઈને કમકમાં આવી ગયા. લોકો પાગલ થઈ ગયા હતા. મુસ્લીમોના ઘરોમાં ઘુસી જઈને એમને રહેંસી નાખ્યા હતા. ઘરોમાં બન્ધ કરીને આગ લગાડાઈ હતી. ટોળાં વાહનોના કાચ તોડતા, પથરાવ કરતાં, દુકાનો પર ઘાસલેટ છાંટીને દીવાસળી ચાંપતાં બતાવાતાં હતાં. પોલીસ ની:સહાય બનીને જાણે આ ખેલ જોઈ રહી હતી. સાંજ સુધી આવાં જ દૃશ્યો આવતાં રહ્યાં.

બીજે દીવસે છાપાંઓમાં પ્રથમ પાને લુંટફાટ, તોડફોડ, કત્લેઆમ અને આગના બીહામણા ફોટાઓ સાથે મથાળાં બંધાયાં : કોમી આગમાં ગુજરાત ભડકે બળે છે. અમદાવાદમાં ગુલમર્ગ સોસાયટીમાં 40ને જીવતા જલાવી દેવાયા. મસ્જીદો અને દરગાહોમાં ભારે તોડફોડ, વીએચપીનું દેશવ્યાપી બન્ધનું એલાન વગેરે વગેરે.

1લી માર્ચનો એ ગોઝરો દીવસ. શહેરમાં જડબેસલાક બન્ધ લદાયો હોઈને ઘરમાં જ ભરાઈ રહ્યા. ગોધરા ટ્રેન હત્યાકાંડ પછી 24 કલાક બાદ પણ તોફાનગ્રસ્ત શહેરોમાં મીલીટરી તૈનાત કરાઈ નથી એવા સમાચારો બાર વાગ્યા સુધી ટી.વી. ન્યુઝ ચેનલો આપતી રહી. મૃત્યુનો આંક સાંજે 200ને વટાવી ગયો.

તા 2જી માર્ચે પ્રથમ પાને મુમ્બઈ સમાચારનું મથાળું હતું : ‘ગુજરાતમાં હીંસાની હોળીમાં 250 હોમાયા.’ અહીંસાના પુજારી ગાંધીના ગુજરાતને શાબ્બાશ!

ફરી પરમ દીવસની રાતે સપનામાં આવેલ કરુણાસાગર ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને યાદ કર્યા. આતતાયીઓને હણીને નીર્દોષોને રક્ષણ આપનાર એ કૃષ્ણ પણ માટીપગા સાબીત થયા. ગુસ્સો તો એવો આવ્યો કે જો ખરેખર તેઓ સદેહે અવતાર લઈને સામે આવે તો ગોળી જ મારી દઉં.

 રાતે પથારીમાં પડ્યો અને નીન્દ્રાધીન થવા પાસાં ઘસતો હતો; પણ અર્ધ જાગૃત અવસ્થામાં વીચારવાયુથી પીડાતો હતો. એ જ કામણગારા સ્મીત સાથે શ્રીકૃષ્ણ ફરી સપનામાં દેખાયા–શંખચક્રગદાદ્મધારી એકલા જ.

‘ઘા પર મીઠું ભભરાવા હવે કેમ આવ્યા છો? મેં ત્રાડ પાડી. ‘વત્સ, ક્રોધ પર અંકુશ મેળવતાં શીખ. મેં આમાંનું કાંઈ જ કર્યું નથી; કારણ કે હું છું જ નહીં’ ભગવાન ઉવાચ.

‘વ્હૉટ? કંઈક સમજાય એવું બોલો. તમે તો પરમ દીવસે સપનામાં આવીને મારા દ્વારા સમસ્ત લોકોને અભયવચન આપી ગયેલા?’

‘અરે મુરખ તું જે સપનાની વાત કરે છે એ તો તારા ભ્રમીત મનની ભ્રમણા જ હતી. તને ગળથુથીમાંથી જ પઢાવેલ સૃષ્ટીના રચયીતા અને કહેવાતા રક્ષક અને પોષક એવા ઈશ્વરની ગળચટ્ટી કલ્પનાનો આભાસ એ જ તારું સપનું.’

‘ત્યારે અમારા શાસ્ત્રો, પુરાણો, વેદો, ઉપનીષદો, મહાકાવ્યો કે જેઓ સર્જનહાર ઈશ્વર અને એની અનુકમ્પાની કથાઓથી ભરપુર છે એ બધું ખોટું?’

‘મને તારાં છીછરાં જ્ઞાનની દયા આવે છે. વેદોમાં ક્યાંય ઈશ્વરનું નામ જ નથી.’

‘એ જે હોય તે પણ હજારો વર્ષથી દુનીયાના બધા ધર્મો માટે ઈશ્વર એ સર્વસ્વીકૃત ઘટના છે એ બધાં જ જુઠા?’

‘ફરીથી તું તારી મુર્ખાઈનું પ્રદર્શન કરી રહ્યો છે. તને ખબર છે કે જૈન અને બૌદ્ધ ધર્મો મુળે નીરીશ્વરવાદી હતા? જેમ વૈદીક કાળ બાદ બ્રાહ્મણોએ પોતાનું વર્ચસ્વ સમાજ પર જડબેસલાક સ્થાપવા માટે ઈશ્વરની કલ્પનાની આજુબાજુ અનેક વીધીવીધાનો, પુજન–અર્ચન અને મન્દીરો બનાવી દીધાં અને જન્મોજન્મ સુધી પોતાના વંશવારસો માટે રોજીરોટીની વ્યવસ્થા ઉભી કરી દીધી એમ અન્ય ધર્મોમાં પણ કાળક્રમે બનવા લાગ્યું.’

‘તમે તો કોઈ બનાવટી ભગવાન લાગો છો. અમારો અસલ ભગવાન તો નીતી અને ધરમને માર્ગે ચાલવાનો અહર્નીશ સંદેશ આપતો રહે છે. બધા જ ધર્મોનો આ સમાન નીયમ છે.’

‘તેં વળી કેટલા ધર્મોનો અભ્યાસ કર્યો છે? બધા ધર્મોનું વળી સરખું ક્યાં છે? ક્રીશ્ચીયનોના ગોડના પ્રતીનીધી ઈશુ ખ્રીસ્ત છે જેમના દ્વારા એ પોતાના અનુયાયીઓને આદેશો આપતા રહે છે. એ જ રીતે મુસ્લીમોના અલ્લાહના એક માત્ર દુત મહમ્મદ પયગમ્બર કે જેમના દ્વારા અલ્લાહની હકુમત ચાલે છે. પણ હીન્દુધર્મના તો તેત્રીસ કરોડ દેવી–દેવતાઓ કેવું મોટું ધતીંગ છે?

‘બસ કરો ઓ નકલી ભગવાન, અમારી સન્તમહન્તો અને ઋષીઓએ રચી આપેલી ધર્મવ્યવસ્થાની તમે તો ઠેકડી ઉડાડી રહ્યા છો. અમારો દયાસાગર પરમપીતા પરમેશ્વર આ સમગ્ર સૃષ્ટીનું સંચાલન કરે છે અને એની ઈચ્છા વીના પાંદડું પણ હાલતું નથી.’

‘તમારા ભારતમાં તો નકલી ભગવાનોની ભરમાર ચાલે છે. ગુરુઓ, જગદ્ગુરુઓ, મંડલેશ્વરો, મઠાધીપતીઓ, મહામંડલેશ્વરો, સ્વામીઓ, આચાર્યો, ભગવન્તો, સન્તો, મહન્તો, વગેરે દ્વારા દેશ લુંટાઈ રહ્યો છે. તેઓ સતત ઉડતા રહીને દેશ–વીદેશમાં કથાઓ, સપ્તાહો, પારાયણો, પ્રવચનો, જાપ–પુજાઓ, અનુષ્ઠાનો, શાંતી યજ્ઞો વગેરે કરાવતા રહીને અબજોની સમ્પત્તીઓ ઉસેડતા રહે છે. વૈભવશાળી મન્દીરો અને મઠોમાં મહાલતા રહે છે. લોકોની આંખમાં ધુળ અને મનમાં કહેવાતા ધર્મનો નશો ભરીને એમને મુર્છીત કરતા રહે છે. ગોધરાઝાળને બુઝાવવા આ લોકોએ શું કર્યું છે?’

‘તમે હવે અહીંથી જશો કે પોલીસને બોલાવું?

‘શાંત થા વત્સ શાંત થા. સાંભળ તું જેને દયાસાગર અને સર્વ ક્રીયાના કર્તા કહે છે એવો ઈશ્વર કરોડો–અબજો એવા એના માનવસન્તાનો સાથે સમાન વ્યવહાર કેમ કરતો નથી? કોઈને ઝુંપડીમાં તો કોઈને મહેલમાં જન્માવે છે. કોઈને ખુબ ભણવાની સગવડ આપે– હોશીયાર બનાવે તો કોઈને ઠોઠ અથવા અભણ રાખે.  ક્યાંક ભુખમરો આપે તો કોઈને અઢળક સમ્પત્તી. કોઈને સો વરસ જીવાડે તો કોઈને ગર્ભમાં જ મારી નાખે. સ્ત્રીને સતી કહેવડાવે તો એને જીવતી બાળી યે નાખે અને પાંચ–દસ વરસની કન્યાઓ પર બળાત્કાર પણ કરાવડાવે, કોઈને સજ્જન તો કોઈને ચોર–લુંટારા–ખુની કેમ બનાવે? વાવાઝોડાં, અનાવૃષ્ટી, અતીવૃષ્ટી, ધરતીકમ્પ, યુદ્ધ વગેરે કરાવીને આ ઈશ્વરપીતા વહાલાંદવલાં વર્ગો અને પ્રદેશો કેમ ઉભા કરે છે? અરે સામાન્ય માનવી પણ પોતાના બાળકો પ્રત્યે આવો સેતાનીયતભર્યો ભેદભાવ ન રાખે. તારી આંખનાં પડળ અને દીમાગના બન્ધ દરવાજા ખોલ તો જ સત્યનું ભાન થશે.

‘હા, ભગવાન, તમારી વાતમાં તથ્ય છે ખરું પણ આપ જ કહો, શું અમારે ધર્મકર્મ છોડી દેવાં? ઈશ્વરના નામ પર…..’

‘હા ચોકડી જ મારી દો. ધર્મ એટલે માનવીની માનવી, પ્રાણી અને પ્રકૃત્તી પ્રત્યેનું માનવતાસભર વર્તન અને ફરજ. ચીલાચાલુ ધર્મને નાખો ચુલામાં. તું જાણતો નથી કે ધર્મના નામે ઈતીહાસમાં જેટલું લોહી રેડાયું છે એટલું અન્ય કોઈ ઘટનાઓથી રેડાયું નથી? મોટા ભાગનાં મન્દીરો ગરીબોનાં આર્થીક શોષણમાંથી નીપજેલી કાળી કમાણીમાંથી બંધાય અને પોષાય છે. એમાં સંગ્રહાતું દેવદ્રવ્ય પણ મોટાભાગનું કાળું નાણું જ છે.’

‘પ્રભુ, રાત ઘણી થઈ છે, મુદ્દા પર આવો ને….’

‘કહેવાનો સાર એ છે કે જો તમે માનો છો એવો ઈશ્વર ખરેખર હોય તો એ પોતાના જ કારસેવક ભક્તોને બચાવી ન લે? ભક્તોના ખુનીઓનો નાશ પળવારમાં ન કરી નાખે? પોતાનાં જ નીવાસ્થાનોરુપી મન્દીરો અને મસ્જીદોને તુટવા કેમ દે? મહમ્મદ ગઝની, અલ્લાઉદ્દીન ખીલજી અને ઔરંગઝેબ જેવા મુર્તીભંજકોને કરોડો સોનામહરોના દ્રવ્યો સાથે જીવતા જ કેમ જવા દે? એ પોતાનું પણ રક્ષણ કરી શકતો નથી અને એટલે એને તાળાચાવીમાં પુરવો પડે છે તોય ચોર–ડાકુઓ એનાં ઘરેણાં ઉતારી જાય છે.’

‘સુખી થવું હોય તો મન્દીરો, મસ્જીદો, ચર્ચો અને ગુરુદ્વારાઓને બદલે જાજરુમુતરડીઓ, દવાખાનાહૉસ્પીટલો, જળાશયો, રસ્તાઓ, પુલો, રેલવે, શાળાઓ, કૉલેજો વગેરે બાંધો. જે મન્દીરો છે એને પણ શીક્ષણ અને આરોગ્યધામોમાં બદલી નાખો. ભગવાનનું ભુત અને ધર્મનો નશો ઉતરી જતાં રીદ્ધી, સીદ્ધી, સમજણ અને સમૃદ્ધીનો માર્ગ મોકળો થશે.’

‘હા, પ્રભુ, આપની વાત હવે બરાબર સમજાય છે. આપ કહો છો એ રીતે જ દુનીયાના વ્યવહારની પુનર્રચના કરવાની જરુર છે.’

–ભગવાનજી રૈયાણી

રૅશનાલીસ્ટમીત્ર ભગવાનજી રૈયાણી કાયદાકીય સુધારણા માટેના આંદોલનકારી છે. તેઓ ‘ફોરમ ફોર ફાસ્ટ જસ્ટીસ ફોર એડ્યુકેશન’ના સ્થાપક અને માનદ્ અધ્યક્ષ છે. ભારતભરમાં સૌથી વધુ 106 ‘જનહીતની અરજી’ (Public Interest Litigation) નામદાર હાઈકોર્ટ અને નામદાર સુપ્રીમ કોર્ટમાં તેઓએ દાખલ કરી છે. તેઓ અંગ્રેજીમાં ‘ન્યાય દીશા’ ત્રીમાસીક પણ પ્રકાશીત કરે છે. (વેબસાઈટ : http://fastjustice.org ) ‘અભીવ્યક્તી’ બ્લોગ માટે ખાસ આ લેખ મને મોકલવા બદલ હું તેઓનો આભાર માનું છું. ..ગોવીન્દ મારુ..

લેખક સમ્પર્ક :  

Mr. Bhagvanji Raiyani, Ground Floorm, Kuber Bhuvan, Bajaj Road, Vile Parle (West), Mumbai – 400 056 Cellphone: 98204 03912 Phone (O): (022) 2614 8872 eMail: fastjustice@gmail.com

‘મુંબઈ સમાચાર’ દૈનીક, મુમ્બઈમાં તા. 11 માર્ચ, 2002ના રોજ પ્રગટ થયેલ એમનો આ લેખ, લેખકશ્રીના અને ‘મુમ્બઈ સમાચાર’ ના સૌજન્યથી સાભાર…

 

 

પુત્ર થશે, સીમન્તવીધી પતાવો!

–રમેશ સવાણી

નરેશભાઈ ધામેલીયા (ઉમ્મર : 35) અને તેમનાં પત્ની ગીતાબહેન(ઉમ્મર : 32) સુરતના કતારગામ વીસ્તારમાં રહેતા હતા. પ્લાયવુડ વેચવાનો ધન્ધો સરસ ચાલતો હતો. બન્નેની જોડી એવી હતી; જાણે એકબીજા માટે જ બન્યાં હોય! બન્ને પ્રેમમાં એટલા ડુબેલાં રહેતાં હતાં કે લગ્નજીવનનાં દસ વર્ષ ક્યારે વીતી ગયાં, તેનો ખ્યાલ જ ન રહ્યો.

એક દીવસ ગીતાબહેને કહ્યું: “નરેશ, તમે કાનજી છો, અને હું રાધા!”

“તું શું કહેવા માંગે છે? ગીતા!”

“નરેશ, કવી પ્રીયકાન્ત મણીયારે આપણા માટે જ ગીતનું સર્જન કર્યું છે!

‘આ નભ ઝુક્યું તે કાનજી ને ચાંદની તે રાધા રે,

આ સરવરજલ તે કાનજી ને પોયણી તે રાધા રે!

આ બાગ ખીલ્યો તે કાનજી ને લ્હેર જતી તે રાધા રે!

આ પરવત–શીખર તે કાનજી ને કેડી ચડે તે રાધા રે!’

નરેશભાઈ ગીતાને તાકી જ રહ્યા અને પછી વેલ વૃક્ષને વળગે તેમ તેને વીંટળાઈ ગયા!

નરેશભાઈએ કહ્યું: “ગીતા! આ રવીવારે ‘મોતાલ’ ગામે જવું છે. મેં સાંભળ્યું છે કે તપસ્વી કાશીબહેનમાં માતાજીનો વસવાટ છે! માતાજીના આશીર્વાદથી સન્તાનપ્રાપ્તી થાય છે!”

“નરેશ, સન્તાન થવું કે ન થવું તે કુદરતના હાથની વાત છે. એમાં કોઈ હસ્તક્ષેપ કરી શકે તો તે ડૉક્ટર છે. ટેસ્ટટ્યુબ સીસ્ટમ છે. વીજ્ઞાન છે. આવી બાબતમાં માતાજી કઈ રીતે દખલ કરી શકે?”

“ગીતા! શ્રદ્ધા મોટું પરીબળ છે. શ્રદ્ધા હોય તો હીમાલય પણ ઓળંગી જવાય!”

“નરેશ, શ્રદ્ધા એટલે જ અન્ધશ્રદ્ધા! શ્રદ્ધા અને વીશ્વાસ વચ્ચે ફરક છે. શ્રદ્ધામાં માની લેવાનું હોય છે, જ્યારે વીશ્વાસમાં માની લેવાનું હોતું નથી. વીશ્વાસમાં વાસ્તવીક્તા ધ્યાને લેવાય છે, તેમાં શક્યતાને ધ્યાને લેવાય છે. અગ્નીથી દઝાય નહીં, તે શ્રદ્ધા છે; પરન્તુ ચોક્કસ પોશાક પહેરવામાં આવે તો અગ્નીથી દઝાય નહીં, તે વીશ્વાસ છે!”

“ગીતા, તારું રૅશનાલીઝમ મને ગળે ઉતરતું નથી. મારી ખુશી ખાતર તારે મારી સાથે આવવાનું છે!”

“ભલે, તમે ખુશ થતા હો તો હું જરુર આવીશ!”

તારીખ 06 જુન, 2010ને રવીવાર. બપોરના ત્રણ વાગ્યે નરેશભાઈ અને ગીતાબહેન પંચમહાલ જીલ્લાના મોતાલ ગામે કાશીબહેનના સ્થાનકે પહોંચ્યાં. કાશીબહેન કાળાં કપડાંમાં પ્રભાવશાળી લાગતાં હતાં. બન્નેએ આશીર્વાદ ગ્રહણ કર્યા. કાશીબહેને કહ્યું: “નરેશભાઈ, માતાજી પાસે શું માંગવા આવ્યા છો?”

“માતાજી! અમે બહુ સુખી છીએ. પણ આનન્દ થોડો ઘટે છે. લગ્ન થયાંને દસ વરસ થઈ ગયાં; પણ સન્તાન નથી!”

“નરેશભાઈ, ચીંતા ન કરો. આ કામ તો માતાજીનું છે. અહીં ટચુકડાં ઘોડીયાં કેટલાં લટકે છે! માનતા ફળી તે બધાં અહીં ઘોડીયાં ચડાવે છે! તમે માનતા માનો એટલે કામ પુરું!”

“માતાજી! હું તો છેલ્લાં દસ વર્ષથી માનતા માનું છું, ઈચ્છા કરું છું; છતાં સન્તાનપ્રાપ્તી નથી થતી!”

કાશીબેને ધુપદીપ કર્યા. અગરબત્તીઓ પેટાવી. નરેશભાઈ અને ગીતાબહેનનાં કપાળે કંકુ– તીલક કર્યું. થોડીવાર આંખો બન્ધ કરી હોઠ ફફડાવ્યા. અચાનક કાશીબહેનનું શરીર ધ્રુજવા લાગ્યું. જમીન ઉપર જોર જોરથી હાથ પછાડવા લાગ્યા અને કહ્યું: “નરેશભાઈ! માતાજી એરકંડીશન યન્ત્ર માંગે છે!”

“માતાજી! હું તૈયાર છું. આવતા રવીવારે હું લઈને આવીશ!”

“નરેશભાઈ, અહીં જે સન્તાનપ્રાપ્તી માટે આવે છે, તે મહીલાને સાતમે મહીને સીમન્ત વીધી–ખોળો ભરવાનો વીધી કરવાનું સૌભાગ્ય મળે છે. સાતમે મહીને ખોળો ભરજો. પુત્રપ્રાપ્તી થશે; પરન્તુ એ પુત્ર મૃત હાલતમાં અવતરશે!”

“માતાજી! અમારી સાથે આવો અન્યાય? મૃત પુત્રનો શો અર્થ?”

“નરેશભાઈ! ચીંતા ન કરો. વીધી કરવો પડશે! માતાજીને રીઝવવા પડશે. બે તોલા સોનાની ચેઈન ચડાવવી પડશે! અઢી લાખ રુપીયાની બાધા માનવી પડશે. આવતા રવીવારે એ.સી.મશીન, ચેઈન અને રુપીયા લઈને આવજો. પુત્રપ્રાપ્તી જરુર થશે!”

નરેશભાઈ અને ગીતાબહેન માતાજીને તાકી રહ્યાં ! માતાજીએ બન્નેનાં માથાં ઉપર હાથ ફેરવી આશીર્વાદ આપ્યા.

બન્ને સુરત પરત જવા રવાના થયા. ગીતાબેને કહ્યું : “નરેશ! માતાજી આવી માંગણી કરે, તે હું માનતી નથી. આ અન્ધશ્રદ્ધા છે. માતાજીને ભૌતીક ચીજવસ્તુઓની શી જરુર પડે?”

“ગીતા, માતાજીના સ્થાનકે પાંચસોથી વધુ ઘોડીયાં લટકતાં હતાં. એ કંઈ અમસ્તાં થોડાં લટકતાં હશે? લોકોને સન્તાનપ્રાપ્તી થઈ હોય તો જ ઘોડીયાં લઈને આવે ને! શ્રદ્ધાનું પરીણામ મળતું હોય છે. મારી ખુશી ખાતર એક વખત વીધી કરવા તું રાજી થઈ જા!”

“ભલે, તમારી ખુશીમાં મારી ખુશી!”

પછીના રવીવારે, નરેશભાઈ અને ગીતાબહેન એ.સી.મશીન, સોનાની ચેઈન અને અઢી લાખ રુપીયા લઈને કાશીબહેનના સ્થાનકે હાજર થયાં. કાશીબહેને કહ્યું : “નરેશભાઈ, માતાજીનો આદેશ થઈ ગયો છે. પુત્રપ્રાપ્તી થશે. પુત્ર રુપાળો હશે. પુત્ર મોટો થઈને કલેક્ટર બનશે!”

“માતાજી, આપના આશીર્વાદ કાયમ અમારી સાથે રહો!”

“નરેશભાઈ, સાતમે મહીને સીમન્તવીધી કરજો!”

બન્ને માતાજીને પગે લાગ્યાં. પ્રસાદ લીધો અને સુરત પરત જવા રવાનાં થયાં. ગીતાબહેને કહ્યું : “નરેશ! મને કંઈ ગળે ઉતરતું નથી. કાશીબહેનને બે દીકરી અને બે દીકરા છે. કાશીબહેનમાં માતાજી વસતાં હોય તો તેણે પોતાનાં દીકરી–દીકરાને કેમ કલેક્ટર ન બનાવ્યાં? મને શંકા જાય છે!”

“ગીતા! શંકા કરીશ નહીં. શ્રદ્ધા રાખ. માતાજી અંગે શંકા કરીએ તો માતાજી આપણું ધનોતપનોત કાઢી નાંખે! મારી ખુશી ખાતર તું શંકા ન કર!”

સાતમો મહીનો બેઠો. નરેશભાઈ ખુશખુશાલ હતા. સીમન્તવીધીની તૈયારી શરુ થઈ ગઈ. નરેશભાઈએ કહ્યું : “ગીતા! સીમન્તનો વીધી કયા દીવસે રાખીશું?”

“નરેશ! તમે ગાંડા થઈ ગયા છો? સીમન્તવીધી તો ત્યારે કરાય જ્યારે ગર્ભ રહ્યાને સાત મહીના થયા હોય! મારા પેટમાં કંઈ નથી; તો સીમન્તવીધી કઈ રીતે કરાય?”

“ગીતા, તારી વાત સાચી. મને પણ એવું જ લાગતું હતું; પરન્તુ હું ગઈકાલે મોતાલ ગામે માતાજીના સ્થાનકે ગયો હતો. મેં માતાજીને આ સમસ્યા જણાવી. માતાજીએ કહ્યું કે પુત્ર થશે, સીમન્તવીધી પતાવો!”

“પણ લોકો શું કહેશે! પેટમાં કંઈ નથી, ખાલી છે અને સીમન્તવીધી!”

“ગીતા, લોકો શું કહેશે, તેની ચીન્તા છોડી દે! માતાજીએ શું કહ્યું છે, તેનો વીચાર કર!”

“નરેશ, તમે શું બોલો છો? તમે વાસ્તવીક્તા સ્વીકારવા કેમ તૈયાર નથી?”

“ગીતા, મારા સમ. હું કહું તેમ કર. માતાજી ચમત્કાર કરશે! મારી ખુશી ખાતર!”

તારીખ 06 જાન્યુઆરી, 2011ને ગુરુવારે સીમન્તવીધી થયો. બીજા બે મહીના ગયા. નરેશભાઈ ચીન્તામાં મુકાઈ ગયા! નવ મહીના થયા; છતાં પુત્રપ્રાપ્તીનો ચમત્કાર ન થયો! ગીતાબહેને કહ્યું : “નરેશ! લોકો હવે મને પુછે છે, મારે શું કહેવું?”

નરેશભાઈ કંઈ બોલી શક્યા નહીં. તેણે કાશીબહેનને ફોન કર્યો : “માતાજી! નવ મહીના થયા; પુત્રપ્રાપ્તી કેમ ન થઈ?”

“નરેશભાઈ, શ્રદ્ધા રાખો. પુત્ર અવશ્ય અવતરશે!”

આ કીસ્સો, સત્યશોધક સભા, સુરતના કાર્યકર મધુભાઈ કાકડીયા(98255 32234) અને સીદ્ધાર્થ દેગામી(94268 06446) સમક્ષ રજુ થયો. કાશીબહેનથી છેતરાયા હોય તેવા સુરતમાં ઘણા લોકો હતા. મધુભાઈએ સૌને એકત્ર કર્યા અને સૌને લઈને ‘પગેરું’ મેળવવા મોતાલ ગામે પહોંચ્યા. છેતરાયેલા ભક્તોની આટલી મોટી સંખ્યા જોઈ, કાશીબહેન એટલાં બધાં ગભરાયાં કે તેણે અઢી લાખ રુપીયા, સોનાની ચેઈન નરેશભાઈને પરત કર્યાં અને સૌની માફી માંગી. (આવી છેતરામણ થઈ હોય તો, પુરતા પુરાવા સાથે, સુરતની ‘સત્યશોધક સભા’ના કાર્યકર મધુભાઈ કાકડીયા અને સીદ્ધાર્થભાઈ દેગામી તેમ જ મારા ‘અભીવ્યક્તી’  બ્લોગના https://govindmaru.wordpress.com/cck/ પેજ પર ગુજરાત રાજ્યના 10 કેન્દ્રોના કાર્યકરોના સેલફોન નમ્બર આપવામાં આવ્યા છે. તો સમ્બન્ધકર્તા કેન્દ્રોના કાર્યકરોનો સમ્પર્ક કરવા જણાવાય છે.)

હવે ગીતાબહેનની આંખોમાં આંખ પરોવીને નરેશભાઈ જોઈ શક્તા ન હતા. સીમન્તવીધીને કારણે કુટુમ્બીજનોમાં, સમાજમાં કોઈની સાથે તે હળીમળી શક્તા ન હતા. ગીતાબહેનનો પ્રેમ એટલો જ છલકાતો હતો; પણ નરેશભાઈ ભીંજાઈ શક્તા ન હતા. એમના મગજમાં ઉથલ–પાથલ થઈ રહી હતી.

તારીખ 06 ફેબ્રુઆરી, 2012ને સોમવારે સવારના આઠ વાગ્યે, નરેશભાઈએ ઝેર પી આત્મહત્યા કરી!

છ વરસ થયાં. ગીતાબહેનની આંખો સુકાતી નથી. તેમના હૃદયમાં ઘુંટાય છે :

“આ ચાલ્યાં ચરણ તે કાનજી ને પગલી પડે તે રાધા રે,

આ કેશ ગુંથ્યા તે કાનજી ને સેંથી પુરી તે રાધા રે,

આ દીપ જલે તે કાનજીને આરતી તે રાધા રે,

આ લોચન મારાં કાનજી ને નજરું જુએ તે રાધા રે!”

–રમેશ સવાણી

‘સંદેશ’ દૈનીકમાં પ્રગટ થતી એમની રૅશનલ કટાર ‘પગેરું’(15, માર્ચ, 2017)માંથી.. લેખકશ્રીના અને ‘સંદેશ’ દૈનીકના સૌજન્યથી સાભાર…

લેખક સમ્પર્ક :  શ્રી. રમેશ સવાણી, I.G.P.

10-Jatin Banglo, B/h-Judge’s Banglo, Police Choki, Bodakdev, Amdavad – 380 054 Mobile: 99099 26267  e.Mail: rjsavani@gmail.com

‘અભીવ્યક્તી’  બ્લોગ પર  આ  લેખ મુકવા માટે અમેરીકાસ્થીત ‘અભીવ્યક્તી’ના પ્રતીભાવકમીત્ર શ્રી. અમૃત હજારીએ મને પીડીએફ ઈ.મેલ દ્વારા મોકલી હતી તે બદલ હું અમૃતભાઈનો આભાર માનું છું. માનનીય શ્રી. સવાણીસાહેબની રૅશનલ કટાર ‘પગેરું’ દર મહીને ‘અભીવ્યક્તી’  બ્લોગ પર માણવા મળશે.      ...ગોવીન્દ મારુ...